Etiket arşivi: Yavaş Hareketi

Yavaş Hareketi 7 | Cittàslow 2

  • Cittàslow “an”ı yaşamaya vurgu yapar.
  • Küresel ekonomik mantığa göre işleyen yapılanmaya karşı çıkar. Ancak içine kapalı bir model değildir.
  • Cittàslow hem bir kentsel sosyal hareket, hem de bir yerel yönetişim modelidir.
  • Kentlere marka değeri kazandıran bir sistemdir. Dolayısıyla turizm faaliyetini artırdığı saptanmıştır.
  • Yabancı bir tür, kendi ortamı olmayan bir ekosistemin içine dahil edilmeye çalışılırsa, bu türün özelliği bozulmaya başlayabiliyor. Sistemi oluşturan yapılar ne kadar yerel ve çeşitliyse, sistemin fonksiyonları o kadar verimli ve dirençli oluyor. Yani yerelin özgünlüğünü korumak, araştırmaların da gösterdiği gibi, önemlidir.
Fotoğraf:ariakurabiye.blogspot.com

Fotoğraf:ariakurabiye.blogspot.com

  • Kentlerin Yavaş Kentler Birliği’ne üye olabilmeleri için birliğin belirlediği 59  kriter üzerinden değerlendirilmesi ve uygunluğun her dört yılda bir denetlenmesi yapılıyor.
  • Cittàslow Genel Merkezi zaman zaman yeni kriterler ilave ediyor. Son olarak sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte çalışma şartı getirildi. Ulusal ağlara da kriter koyma yetkisi verildi.
  • Ağustos 2014 itibariyle birliğe 29 ülkeden 189 kent katılmış oldu.
  •  Türkiye’de Cittàslow Hareketi Seferihisar’ın (İzmir) 2009’da Cittàslow ünvanını kazanmasıyla başladı.
  • Şubat 2014 itibarıyla toplam dokuz yerel yönetim bölgesi Cittàslow ağına dahil oldu. Bunlar Akyaka (Muğla), Taraklı (Sakarya), Perşembe (Ordu), Vize (Kırklareli), Gökçeada (Çanakkale), Yenipazar (Aydın), Halfeti (Şanlıurfa) ve Yalvaç’tır (Isparta).
  • 2013 yılında Seferihisar dünyadaki tüm Cittàslow’ların ve adaylarının katıldığı genel kurula ev sahipliği yaptı.
  • Seferihisar Cittàslow olduktan sonra Teos Antik Kenti’ne sponsor bulundu ve 50 yıl aradan sonra kazılar tekrar başladı.
  • Seferihisar’da yerel üretim ve sürdürülebilir enerjiyi destekleyen çalışmalar, Taraklı’da mimari ve yerel kalkınma üzerine çalışmalar gerçekleştiriliyor.
  • Çıkartılan yasa sonucu Akyaka, Ula İlçesi’ne bağlı bir köy oldu. Artık vizyonunu belediye imkanları ve bütçesi ile değil, köy bütçesi ile gerçekleştirmeye çalışacak.
  • Türkiye’deki 60 yerel yönetimin Cittàslow  ağına katılımı için çalışmalar devam etmekte. Cittàslow Türkiye, şimdilerde Giresun’a bağlı Tirebolu’nun dosyasını değerlendiriyor.
  • KKTC’de Yeniboğaziçi ağa katılmış tek yer.
  •  ABD’deki üç Sakin Şehir de California Eyaleti’nde. Almanya’daki 10 yerleşimin dördü Bavyera’da, üçü Baden-Württemberg’de. Portekiz’deki 5 Yavaş Şehir’in dördü Algarve’de. İskandinav ülkelerinde Cittàslow bir-iki tane var. Belki de bu ülkeler Cittàslow prensiplerinin hepsine değilse bile çoğuna uygun yaşadıkları içindir.
  • Hareketi başlatan İtalya, 68 Sakin Şehir ile dünyada bu konuda başı çekiyor.
  • Yavaş Şehirler’in ancak gelişmenin daha kaliteli bir kalkınma lehine frenlenmesi ile korunabileceği düşünülüyor.

Yavaş Hareketi 6 | Cittàslow 1

  • Cittàslow dört küçük İtalyan kentinin (Orvieto, Greve, Positano ve Bra) belediye başkanlarının bir araya gelmesiyle tüm Yavaş Hareketi gibi İtalya’da başlamıştır.
  • 1999 yılında bu İtalyan yerel yöneticiler, Carlo Petrini ve arkadaşlarının fikirlerinden hareketle, Paolo Saturnini başkanlığında kendine has bir yaşam şekli ve korunmaya muhtaç özel ürünleri bulunan bazı küçük İtalyan şehirlerini bir araya getirerek bir birlik kurdular. Küçük kentlerin büyüklere oranla iyi yaşamak konusunda kendilerini daha kolay değiştirebilecekleri düşünüldü. Konuyla ilgili bir şehirsel sürdürülebilirlik manifestosu yayımlandı.
  • Yavaş Şehirler Birliği 2000 yılında Roma’da açıldı.
  • Slogan, yavaşlamak, hayatı tekrar ele almak, varsayımları değiştirmek idi.
  • Birliğin merkezi, fast food’u ve sex shop’ları yasaklayan Orvieto oldu.
  • Cittàslow bir seferberlik, bir yaşam felsefesi, önemli bir yerel kalkınma modelidir.
  • Sakin Şehir felsefesi teknolojiyi reddetmez.
  • Temel tüketim toplumu olmaktan çıkarak, fark ve fayda yaratan bir tüketim toplumu olmanın da mümkün olduğunu savunur.
  • Sakin Şehir markası, harekete katılan kentlere uluslararası arenada tanınırlık sağlar.
  • Yaşam kalitesini yükseltmek ve kentlerin sürdürülebilirliğini artırmak Cittàslow’un ana gayesidir.
  • Daha sakin, daha sağlıklı ve daha mutlu yerleşimler amaçlanmaktadır.
  • Bu şehirlerin belediye başkanlarının temel görevleri:
    **Bölgenin kentsel dokusunu koruyup gelişmesini sağlayacak çevre politikaları üretmek,
    **Genetiği değiştirilmiş ürünlere izin vermeyip doğal metotlarla yetiştirilen ürünleri teşvik etmek,
    **Tüketicilerin ve üreticilerin doğrudan temas halinde olacakları mekanları ve durumları oluşturmak,
    **İnsan eliyle ve dengesiz kalkınma sonucunda ortaya çıkan felaketlerle mücadele etmek oluyor.

Cittàslow:

  • Çevrenin kirlenmesine,
  • Doğal floranın, biyolojik çeşitliliğin, dolayısıyla gıdaların bozulmasına,
  • Enerji kaynaklarının tükenmesine,
  • Hava, su, toprak kirliliğinin yayılmasına,
  • İçme suyu kaynaklarının azalmasına,
  • Nükleer enerji ve termik santrallere bağlı kirliliğe,
  • Bu kirliliğin insan sağlığı için risk oluşturmasına,
  • Ormanların azalması sonucu çölleşmenin artmasına ve biyoçeşitliliğin yok olmasına,
  • Kentlerin daha çok çalışmayı, daha çok tüketmeyi, daha hızlı hareket etmeyi gerektiren yaşam alanlarına dönüşmesine,
  • Yaşamın hızlanması sonucu insanların daha hızlı yemek yemek, daha hızlı alış veriş yapmak, gidecekleri yere daha hızlı ulaşmak zorunda kalmasına,
  • İnsanların kalabalık içindeki yalnızlığına,
  • Hayatın tektipleşmesine,
  • Küçük esnaf yerine AVM’nin, çocuk parkı yerine otoparkın, yeşil alan yerine otoyolun, temiz hava solunamayan rezidansların tercih edilmesine,
  • Yüksek bir tempoda koşturup dururken komşularını ve yerel esnafı tanımayan insan tipinin oluşmasına karşı çıkan bir harekettir. 

(Selim İleri, Hepsi Alev’de tek tipleşme için şöyle yazar: “Bayağılık öyle kuşatır sizi, ‘herkes olurken’.)

 

Cittàslow hareketinin amblemi salyangoz. www.ilaclama.us

Cittàslow hareketinin amblemi salyangoz.
www.ilaclama.us

Cittàslow:

  • Zamanla yarışılmayan,
  • Yerel dokuyu koruyan,
  • Yerel üretim ve katılımı artıran,
  • Yerel yemekleri saptayan ve bunların kaybolmasından endişe duyan,
  • Yerel damak tatlarını yaygınlaştırmaya çalışan,
  • Sürdürülebilir enerji kaynakları kullanımını destekleyen,
  • Doğal ürünler üretme, işleme ve pazara açma konusunda çalışmalar yapan,
  • Yerel esnafı güçlendiren,
  • Trafiği azaltan,
  • Sokakları sağlıklı hale getiren,
  • Şehir sakinleri arasındaki uyum ve ilişkinin geliştirilmesi için sosyalleşebilecekleri ortamlar yaratan,
  • Sadece harekete katılan kente değil, ülke ekonomisine de artı değer katan,
  • Yalnızca yörede üretilen ürünlerin satıldığı üretici pazarları kuran,
  • Sözlü tarihe de önem veren,
  • Demokrasi, katılım ve iyi yönetişimin geliştiği,
  • Siyasi bir ajandası veya motivasyonu olmaması beklenen,
  • Aynılaşma sürecine karşı çıkan,
  • Homojenleşen mekanlardan biri olmak istemeyen,
  • Kentlerin kendi ruhlarını kaybetmeden ilerlemesini hedefleyen,
  • Yerel kimliğin eritilmesine karşı duran,
  • Teknolojik gelişmelerden yararlanırken yerel ve geleneksel kültürü koruyan,

 

Yavaş Hareketi 3 | Slow Food 2

  • Slow Food hareketinin yaptığı çeşitli organizasyonlar sayesinde dünyada gıdanın geleceğine ve sürdürülebilir tarıma ilgi duyanların sayısı giderek arttı.
  • 1996 yılında hareketin felsefesini 150 maddede özetleyen Slow Food Sözlüğü çıkartıldı.
  • 1998 yılında New York Times ilk kez Slow Food akımına yer verdi: “Politikadan hoşlanmayan ve Fast Food’dan nefret eden bir grup solcu entelektüel tarafından başlatılan hareket son yıllarda İtalya’da ve Avrupa’da çok popüler oldu….İngilizler kuşları korumak için adam bile öldürebilir, Fransızlar ise aynı şeyi dillerinin saflığını korumak için yapabilir. İtalyanlar ise sadece yemek konusunda sinirlerine hakim olamıyor”.
  • 1999 yılında tükenmeye yüz tutmuş yüzlerce İtalyan ürününün kataloğu yapıldı.
  • Slow Food çiğ sütten peynir yapılmasını engelleyen hijyen normlarına karşı da savaştı (Bunu niye yaptıklarını anlayamadım? Okurlar arasında bilen varsa, vakit ayırıp bana mail atarsa çok sevinirim FK.) Amerikan hijyen yasaları en az 60 gün bekletilmemiş ve çiğ sütten yapılmış peynirleri yasaklamak istiyordu ama protestolar sonucu yasa işleme konmamıştı.
  • Bakteri üremesi sonucu elde edilen ürünlerin ticareti, gen transferi yapılmış bakterilerin toprağa uygulanabilmesi, dünya şarapçılığı için çok kritik olduğundan karşı çıkıldı.
  • Slow Food endüstriyel tarıma, kimyasallara, kalite üretmeyen kara karşı çıkan yeni bir tarım anlayışıdır.
  • Slow Food, binlerce yılda elde edilen bilgilerin tekrar değer kazanması için çalışır.
Bangkok’a bir saat uzaklıktaki Yüzen Pazar Yeri (Floating Market) Damnoen Saduak, çok ünlü bir köylü pazarı. Çoğunluğu kadın olan satıcılar yetiştirdikleri meyva ve sebzeleri, bazen de pişirdikleri yemekleri, ince uzun kayıklarda satıyorlar.

Bangkok’a bir saat uzaklıktaki Yüzen Pazar Yeri (Floating Market) Damnoen Saduak, çok ünlü bir köylü pazarı. Çoğunluğu kadın olan satıcılar yetiştirdikleri meyva ve sebzeleri, bazen de pişirdikleri yemekleri, ince uzun kayıklarda satıyorlar.

  • Koruma alanları ve kriterleri oluşturuldu. Koruma kapsamına girebilmesi için:
    **Ürünlerin yüksek kalitede olması gerekir. Bu kalite yerel kullanımlar ve gelenekler üzerinden belirlenir.
    **Ürünlerin belli bir grubun kimliğine, hatıralarına bağlı olması gerekir. Ürünler o bölgeye has veya o bölgeye uyum sağlamış bitki ya da hayvanlar olabilir.
    **Hammaddelerin yerel olarak üretilmesi gerekir. Dışardan temin edilmesi ancak geleneksel olarak gerçekleşmişse kabul edilebilir.
    **Tamamlayıcı içerikler geleneksel hazırlanma şekline uygun olarak kullanılmalıdır.
    **Ürünler az miktarda ve küçük üretici tarafından üretilmiş olmalıdır.
    **Ürünler yok olma riski ile karşı karşıya olmalıdır.
  • Üretimi devam ettirecek köylüleri, balıkçıları belirledikten sonra, Slow Food onları koruma kapsamında biraraya getiriyor. Olaya, uzmanları ve yerel kurumları da dahil ederek ürün kalitesini garanti altına alan bir sistem kuruyor. Ürünün olası kusurları için çözüm önerileri geliştiriliyor.
  • Slow Food Koruması altına alınmış ürünlerden bazıları çift çavdarlı ekmek, argan yağı, füme ren geyiği eti, yabani Atlantik somonu, Basmati pirinci, Kuzey Amerika’nın yabani pirinci, bazı makarna çeşitleri, Old Gloucester ineği, Venedik Lagününe özel Chioggia kabuksuz yengeçleri, Orbetello balık yumurtası, Robinson Crusoe balığı, Zolfino fasulyesi, siyah şalgam, çiğ sütten yapılan Amerikan peynirleri, Polonya’da üretilen bir tür keçi peyniri, Drina Vadisi’ne ait bir gelenek olan erik marmeladı, Herat üzümü, Huehuetenango kahvesi, Sicilya’nın beyazımsı reçinesi manna…..
  • Slow Food bu ürünleri dünyaya tanıtıyor, satılabilecekleri pazarı yaratıyor. Bu koruma projesi beş yılda, yıllık 30 milyon Euro ciro, 3000 kişilik istihdam yaratmış, 2000-2002 arasında verimlilik %30 artmıştı.
  • Slow Food ürünlerine normalden biraz fazla ödemek gerekiyordu. Ürünlerin ortalama satış fiyatları 4 Euro’dan 6,2 Euro’ya çıkmıştı.