Etiket arşivi: Vejetaryen

Han Kang ve Vejetaryen 2

Romanda insan olmanın vahşetinden kaçma çabası işleniyor.

Pek çok dinin etkisi altında kalmış Uzakdoğu’da halkın büyük çoğunluğu tek bir dini inanışa sahip değildir. Bölgeye ve yaşam biçimlerine göre dini inanışlar çeşitlilik gösterir. Halk birçok farklı dini inanışa aynı anda sahiptir. Japonlar yaşarken Şinto, ölürken Budist olduklarını söylerler. Genel anlamda bakıldığında Güney Kore’de halkın %46’sı Budist.

Tüm Uzakdoğu inançlarının ortak hedefi ruh göçü tutsaklığından kurtulmak, yetkinliğe ve mutlak özgürlüğe ulaşmaktır. Farklı inançlar bu amaca farklı adlar veriyor; Budizm’de Nirvana, Hinduizm’de Mokşa gibi.

Uzakdoğu etiğinin en önemli kuralı herhangi bir canlıya zarar vermekten kaçınmaktır. Bu öğretinin adı Ahimsa. Bir canlı varlığın gelişim sürecine müdahale etmek, yeniden doğuş döngüsünden kurtuluşu geciktiriyor. Ahimsa ilkesini en tavizsiz Caynacılar uyguluyor. Budistler ve Hindular uygulamada daha gevşek davranıyorlar.

Hayvanlara gösterilen saygıyı da unutmamak gerek. Vejetaryenlik Uzakdoğu’da çok yaygındır. Et yiyen bir ailenin evine gitmek, onları kendi evine kabul etmek bazı yerlerde tabu olabiliyor; deri giysi/eşya kullanmak da.

Tapınak önünde lotus satan kadınlardan biri. Phnom Penh, Kamboçya. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Tapınak önünde lotus satan kadınlardan biri.
Phnom Penh, Kamboçya.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Çiçekler canlı oldukları halde, tapınakta yapılacak ayin için kopartılmalarına razı olunuyor. Nilüfer, Budist inancın en önemli sembollerinden biridir. Mikro açıdan bireyin, makro açıdan evrenin aydınlanmasını temsil ediyor. Kökleri çamurda olan bu çiçek, saflığı ve mükemmelliği simgeliyor. Kutsal ırmakların ve tapınak havuzlarının arındırma özelliği olduğu düşünülüyor.

Her şeyin bir ruhu olduğu kadim inancı; Uzakdoğu inançlarında, doğaya duyulan saygı ile kadının sadece vücuduna çiçekler çizildiğinde huzur duyması, onların silinmesini istememesi, bir ağaca dönüşmek arzusu bana birbirini destekliyor gibi geldi. Bitkilerin insanlardan farklı olarak, hiçbir şeye zarar vermeden yaşayabilmesi yazar tarafından özellikle vurgulanmış.

 

Yararlanılan Kaynaklar

  • Vejetaryen, Han Kang, April Yayıncılık, 2017.
  • Ben Pancarım, Geyiğim, Ormanım, Elif Türkölmez, Radikal Kitap, 6 Ocak 2017.
  • Sadece Bitkiler Zarar Vermeden Yaşayabiliyor, Güliz Arslan, Hürriyet, 28 Ocak 2017.
  • Belki de Bir Rüyadır, Metin Celal, Cumhuriyet Kitap, 12 Ocak, 2017.
  • The World’s Living Religions, Prof. Robert Ernest Hume, Crest Publishing House, New Delhi, 2000.
  • Jainism, Lothar Clermont, Prakash Books, New Delhi, 1998.
  • Religious Symbols of Hinduism, Buddhism and Tantrism, Trilok Chandra Majupuria ve Rohit Kumar Majupuria, Lashkar, India, 2004.

 

Han Kang ve Vejetaryen 1

Turuncu Güngüzeli. Fotoğraf: Vikipedi

Turuncu Güngüzeli. Fotoğraf: Vikipedi

İki yıl askeri cuntanın başkanlığını yaptıktan sonra cumhurbaşkanı olan Park Chung-hee döneminde (1963-1979) kişisel özgürlükler kısıtlandı, basın ve muhalefet partileri üzerinde baskı kuruldu, mahkemeler ve üniversiteler denetim altında tutularak yurtiçinde baskıcı bir politika izlendi. Park, dış ilişkilerde İkinci Dünya Savaşı’nın bitiminden beri süren ABD ile yakınlaşma siyasetine devam etti. Vietnam’a ABD askerlerinin yanında savaşmak Kore birlikleri gönderdi. Tekrar tekrar cumhurbaşkanı seçilmeyi başarırken anayasa değişikliğiyle iktidarı tümüyle ele geçirdi. İlk suikast girişiminden kurtuldu ama Kore Merkezi Haber alma Örgütü başkanı tarafından öldürüldü. Döneminde, insan hakları ve siyasi özgürlükler pahasına elde edilen, sonradan Kore Mucizesi olarak adlandırılan bir iktisadi büyüme sağlanmıştı.

Park’ın 1979′da halkın sevdiği muhalefet liderlerini Ulusal Meclis’ten uzaklaştırması ülkede yaygın gösterilere ve karışıklıklara yol açmıştı. (Bu liderler daha sonra Güney Kore’nin ilk sivil devlet başkanları oldu 1993-2003.)

Park Chung-hee’nin suikastından iki ay sonra ordu iktidara gelerek, öğrenci ve işçi eylemlerini bastırmaya çalıştı. 18 Mayıs 1980′de Gwangju’da üniversite kampüsünü kuşatan hava indirme birliği ile öğrenciler arasında çarpışma yaşandı, Gwangju halkı da ayaklandı. Askerler silahsız eylemcilere karşı ateş açtılar, birçok eylemciyi tutuklayıp dövdüler ve şiddet uyguladılar. 27 Mayıs’ta halk liderleri vurularak öldürülmüş ve ayaklanma bastırılmıştı. Dokuz günlük ayaklanma süresince yüzlerce kişi yaralandı, resmi ölü sayısı 240 olarak bildirildi. Daha sonra ölenlerin sayısı 606 kişiye çıktı.

Gwangju doğumlu Han Kang (1970-), Gwangju Olayları’nı çocukken yaşamış biri. Daha sonra aile Seul’e taşınmış.

Vejetaryen şiddeti yenme ile ilgili, ayrı zamanlarda yazılmış üç öyküden oluşan bir roman. Her öykünün anlatıcısı farklı; koca, enişte ve abla olayları kendi açısından anlatıyor. Roman şiddeti, et yemeyerek yenebileceğini düşünen bir kadın hakkında. Sadece su içerek yaşamayı, bitkiye dönüşmeyi uman, günlük hayatla, insanlarla ilişkisini kesen bir kadın anlatılıyor. Roman, insanın yarattığı şiddeti ve onu yenme imkanını sorguluyor. Toplum ve ailenin baskısı, dışlanma, aile içi şiddet, dayak, beden, düşünce, toplumsal normlar ve kurallar sorgulanıyor.

Han Kang’a göre, yaşamak, yaşayan şeylere zarar vermek anlamına geliyor. Bu bakış açısı bize “Benim konuşmam bile şiddettir” diyen filozof Emmanuel Levinas’ı (1906-1995) hatırlatıyor. Bu etik, bir şiddet etiğidir.