Etiket arşivi: Taschen

Şiddet 44| Doğu’da Kadının Konumu 5 | Çin 3

  • Fakir aileler, yeni doğan kız çocuklarını sattıkları için Çin’de yerel ve uluslararası çok canlı bir çocuk ticareti piyasası oluşmuştu. Satılan veya terk edilen bebekler arasında hiç erkek çocuk olmuyordu. Aile planlaması politikasının da katkı yaptığı bu durum Çin Halk Cumhuriyeti’nin imajını zedeliyordu ama nesnel bir gerçeklikti.
  • Tek çocuk politikasına uyulup uyulmadığı çok ciddi biçimde kontrol ediliyordu. Zaman içinde yasa biraz gevşedi. 2002 yılında uygulandığı bilinen zorunlu kürtaj ve kısırlaştırmalara son vermek amacıyla çıkartılan yasa, bunları yasaklıyor, tek çocuklulara para yardımı yapılmasını, çok çocuklulara para cezası verilmesini öngörüyordu. Ancak, partinin koyduğu nüfus artış oranını tutturamayan yerel yöneticiler görevden alınıyordu. Örneğin, evlenenlerin her ikisinin de kardeşi yoksa ikinci bir çocukları olmasına izin veriliyor, ya da çiftlerden biri etnik bir azınlığa mensupsa, yine ikinci çocukları olabiliyordu. Tek çocuk politikasına 2015 yılında son verildi. Bu politika ile 400 milyon doğumun engellendiği tahmin ediliyor. 2015 yılından itibaren tüm ailelerin iki çocuk sahibi olmasına izin veriliyor.
  • Genellikle her 100 kıza karşılık 102-107 erkek çocuk doğar (Türkiye’de 107). Hindistan, Pakistan, Güney Kore’de bu oran, erkek çocuk lehine bozuluyor. Çin’de ise durum çok kötü. Çin’in sıkı aile planlamasının çocuk sayısına getirdiği kısıtlamalar, kız çocuk hamileliklerinin sonlandırılmasına, doğan kız bebeklerin ölüme terk edilmesine yol açmış ve 2017 yılı itibarıyla Çin’de 60 erkek nüfus fazlası 60 milyon.
Doğulu Venüs No. 2, Lou Xu. Fotoğraf: Living in China, Taschen.

Doğulu Venüs No. 2, Lou Xu.
Fotoğraf: Living in China, Taschen

 

  • Dansçılar kendilerini daha zarif gösterdiği inancıyla ayaklarını sararlardı. Song Hanedanı döneminde (960-1279) bu adet zengin ve soylu ailelere de yayıldı. Beş altı yaşlarındaki küçük kızların ayakları öyle sıkı sarılıyordu ki, ayak biçimleri korkunç oluyordu. Sarma işleminde başparmak ile üç ayak parmağı birbirine sıkıca bağlandıktan sonra aşağıya doğru bükülerek sargılanıyordu. Birkaç yıl çekilen acıdan sonra sargılar açılıyor; ayaklar başparmağın üç buçuk katından fazla değilse, güzel sayılıyordu. Saygın bir hayatı arzu eden kadınlar için bu gerekliydi. Özellikle sarayın ve elit kesimin kızları bu uygulamaya katlanmak zorundaydılar. Bu gelenek, 1920’den itibaren yaygınlığını kaybetmeye başladı; 1949 yılında, Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulması ile yasaklandı.Genel bir uygulama olmayan ve bölgeler, sınıflar ve etnisiteler arasında (Örneğin, Hakka kadınları arasında ayak bağlama uygulaması hiç yerleşmemiştir) farklılık gösteren ayak bağlama uygulaması gitgide daha az rastlanır olmuştu.

Lisa See’nin yazdığı, Ufuk Boran Kaptan’ın harika çevirisiyle Can Yayınları’dan çıkan, Kar Çiçeği ve Sırlar Yelpazesi adlı romanı sizlere öneririm. Bu kitap, ayak sarma adetinin yanı sıra, Çin ev düzeni, çöpçatanlık, kız çocuk olmak hakkında da kapsamlı bir tablo çizerken, tarihi arka planı da vermekte, kitabın sonundaki açıklamaları ile yazar bizi günümüze kadar getirmektedir.

  • Çin’de eşcinsellerin bir arada görünmesi pek kolay değil. Kültür Devrimi sırasında birinin eşcinsel olduğunun söylenmesi bile yeter, hemen çalışma kampına gönderilir, hatta serseri diye kurşuna bile dizilebilirdi. Ancak günümüzde de eşcinsellik büyük bir utanç kaynağı, hem kişinin kendisi hem de ailesi için bir yüz karası.

 

 

 

Çağdaş Sanata Varış 265|Heykeller ve Nesneler 4

Olağanüstü farklı araçlar  kullanan sanatçılar var. Hong Kong’lu bir kavramsal sanatçı olan Movano Chen (1975-), 2004 yılından beri galerilerin, ziyaretçilerin ve halkın yardımıyla dünyanın birçok yerinden farklı dergiler toplayıp, onların öğütülmüş hallerini örerek “dergi kıyafetler”  (KNITerature) yaratmış. Yöntemini, tüketim nesnelerinin yeni ifade biçimlerine dönüşümü olarak görüyor. Örgünün bir yeniden inşa yöntemi olduğunu, ayrıca alternatif bir ‘okuma’ aracı sunarak basılı medyanın ortak mesajını yıkmayı ve dergilerin orijinal dilini sorgulamayı amaçladığını belirtiyor. Movano Chen’in bu seriden eserleri Contemporary İstanbul 2015’te sergilenmişti. Fotoğraf:www.macaronmagazine.com

Olağanüstü farklı araçlar kullanan sanatçılar var. Hong Kong’lu bir kavramsal sanatçı olan Movano Chen (1975-), 2004 yılından beri galerilerin, ziyaretçilerin ve halkın yardımıyla dünyanın birçok yerinden farklı dergiler toplayıp, onların öğütülmüş hallerini örerek “dergi kıyafetler” (KNITerature) yaratmış. Yöntemini, tüketim nesnelerinin yeni ifade biçimlerine dönüşümü olarak görüyor. Örgünün bir yeniden inşa yöntemi olduğunu, ayrıca alternatif bir ‘okuma’ aracı sunarak basılı medyanın ortak mesajını yıkmayı ve dergilerin orijinal dilini sorgulamayı amaçladığını belirtiyor. Movano Chen’in bu seriden eserleri Contemporary İstanbul 2015’te sergilenmişti.
Fotoğraf:www.macaronmagazine.com

East Venus No 2, Lou Xu. 1956 doğumlu Çinli sanatçı, 1989 yılında tek tema üzerinde çalışma kararı aldı ve ilk seçimi kadın bacakları oldu. Gövdenin diğer bölümlerini göstermeyen, üst kısımları tombul, bilekte neredeyse sıfırlanacak kadar incelen bacakları yapmaya 2005 yılına kadar devam etti. 2005 yılında yeni teması yaprak oldu. Fotoğraf: Living in China, Photos Reto Guntli, Text Daisann McLane, Taschen, 2010.

East Venus No 2, Lou Xu.
1956 doğumlu Çinli sanatçı, 1989 yılında tek tema üzerinde çalışma kararı aldı ve ilk seçimi kadın bacakları oldu. Gövdenin diğer bölümlerini göstermeyen, üst kısımları tombul, bilekte neredeyse sıfırlanacak kadar incelen bacakları yapmaya 2005 yılına kadar devam etti. 2005 yılında yeni teması yaprak oldu.
Fotoğraf: Living in China, Photos Reto Guntli, Text Daisann McLane, Taschen, 2010.

Suspended Series, Mehmet Ali Uysal, 2014. Sıkıcı yerleri, sıradan objeleri şaşırtıcı, esprili hale dönüştürme yoluyla sanatını icra eden Mehmet Ali Uysal’ın (1976-) Contemporary İstanbul 2015’te sergilenen polyester çerçeveleri. Bu işlerini ilk kez 2010 yılında Askıda adlı sergisinde izleyici ile buluşturmuştu. Bu gösterişli çerçeveler, gerçek amaçlarından yoksun bırakılmış, galerinin duvarına öylece asılmışlar, bu bağlamda yepyeni nesneler olmuşlar. Sanat eserinin estetik ve maddi değerini artırmak amacı taşıyan çerçeveler, artık bir kompozisyonu çerçevelemiyorlar. Resmi görevlerinden soyutlanmış, artık o gösterişleri ve ihtişamları kalmamış. Bir sanat eserini çevrelemiyorlar ama sanatçı tarafından birer sanat eserine dönüştürülmüşler. Hedef ters yüz edilmiş. İzleyicinin algısıyla oynayan yerleştirmeleri ile dikkat çeken sanatçının amacı, bir objenin sembolik değerini daha kıymetli hale getirerek, sanat piyasasına eleştiri getirmek. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Suspended Series, Mehmet Ali Uysal, 2014.
Sıkıcı yerleri, sıradan objeleri şaşırtıcı, esprili hale dönüştürme yoluyla sanatını icra eden Mehmet Ali Uysal’ın (1976-) Contemporary İstanbul 2015’te sergilenen polyester çerçeveleri. Bu işlerini ilk kez 2010 yılında Askıda adlı sergisinde izleyici ile buluşturmuştu.
Bu gösterişli çerçeveler, gerçek amaçlarından yoksun bırakılmış, galerinin duvarına öylece asılmışlar, bu bağlamda yepyeni nesneler olmuşlar.
Sanat eserinin estetik ve maddi değerini artırmak amacı taşıyan çerçeveler, artık bir kompozisyonu çerçevelemiyorlar. Resmi görevlerinden soyutlanmış, artık o gösterişleri ve ihtişamları kalmamış. Bir sanat eserini çevrelemiyorlar ama sanatçı tarafından birer sanat eserine dönüştürülmüşler. Hedef ters yüz edilmiş. İzleyicinin algısıyla oynayan yerleştirmeleri ile dikkat çeken sanatçının amacı, bir objenin sembolik değerini daha kıymetli hale getirerek, sanat piyasasına eleştiri getirmek.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Franz Kafka, David Černý, 2014. Çek sanatçı David Černý’nin (1967-) kinetik heykeli her biri bağımsız olarak hareket edebilen paslanmaz çelikten ve aynalı 42 katmandan oluşuyor ve 45 ton ağırlığında. Bir alışveriş merkezinin girişine yerleştirilen heykelin katmanlarının Franz Kafka’nın yaşadığı kırılmaları sembolize ettiği düşünülüyor. Prag’da pek çok heykeli kamusal alanda yer alan sanatçının ilginç eserleri var: Bir binanın çatısından sallanmakta olan Freud; Çek Cumhuriyeti haritası şeklindeki havuza karşılıklı işemekte olan iki adam; Kral Wenceslas’I başaşağı ölü bir atın sırtında gösteren heykel (Kralın adını taşıyan Prag’ın merkezindeki meydanda kralı at binerken betimleyen heykel ile Černý’nin heykeli birbirine oldukça yakın.) gibi. Fotoğraf:bigumigu.com

Franz Kafka, David Černý, 2014.
Çek sanatçı David Černý’nin (1967-) kinetik heykeli her biri bağımsız olarak hareket edebilen paslanmaz çelikten ve aynalı 42 katmandan oluşuyor ve 45 ton ağırlığında. Bir alışveriş merkezinin girişine yerleştirilen heykelin katmanlarının Franz Kafka’nın yaşadığı kırılmaları sembolize ettiği düşünülüyor.
Prag’da pek çok heykeli kamusal alanda yer alan sanatçının ilginç eserleri var: Bir binanın çatısından sallanmakta olan Freud; Çek Cumhuriyeti haritası şeklindeki havuza karşılıklı işemekte olan iki adam; Kral Wenceslas’I başaşağı ölü bir atın sırtında gösteren heykel (Kralın adını taşıyan Prag’ın merkezindeki meydanda kralı at binerken betimleyen heykel ile Černý’nin heykeli birbirine oldukça yakın.) gibi.
Fotoğraf:bigumigu.com

 

 

Çağdaş Sanata Varış 257|Çağdaş Sanat 5 Şiddet Estetiği 1

  • Çağdaş Sanat ölümü ve şiddeti de kendisine konu edinir. 1990’larda Damien Hirst koyunları ikiye kesip koruyucu sıvılar içinde sergilemişti. Şiddet estetiği, insanlara her gün mimarlıktan resme, performanstan sanayi ürünü tasarımına, tiyatroya ve sinemaya kadar her düzeyde kendini dayatıyor. Kullanılan kan, vücut salgıları gibi malzemeler şiddetin içselleştirilmesine neden oluyor.
Ukraynalı sanatçı Dasha Marchenko barışçıl duyguları öne çıkaran eserleri ile tanınıyor. Sanatçı, Rusya’nın ülkesindeki çatışmalara müdahil olmasını protesto etmek için Putin’in  portresini mermi kovanlarından yaptı ve 5000 mermi kovanıyla oluşturduğu portreye Savaşın Yüzü adını verdi. Eserdeki mermi kovanları, Ukrayna’nın doğusunda ordu ile ayrılıkçılar arasındaki çatışmalarda kullanılanlar. Fotoğraf:bird.depositphotos.com

Ukraynalı sanatçı Dasha Marchenko barışçıl duyguları öne çıkaran eserleri ile tanınıyor. Sanatçı, Rusya’nın ülkesindeki çatışmalara müdahil olmasını protesto etmek için Putin’in portresini mermi kovanlarından yaptı ve 5000 mermi kovanıyla oluşturduğu portreye Savaşın Yüzü adını verdi. Eserdeki mermi kovanları, Ukrayna’nın doğusunda ordu ile ayrılıkçılar arasındaki çatışmalarda kullanılanlar.
Fotoğraf:bird.depositphotos.com

Çin’in en tanınmış sanatçılarından Yang Shao Bin, resim ve heykel yapıyor. “Çinli Francis Bacon” olarak anılan Yang’ın eserlerinde aşırı duygulanım ve şiddet yansıtan ifadeler görülüyor. Pek çok tablosunun konusu kendisidir. Yukarıda, 2000-2006 yılları arasında ürettiği seriye ait üç fiberglas heykeli görülmektedir. Fotoğraf: Living in China, Photos Reto Guntli, Text Daisann McLane, Taschen, 2010.

Çin’in en tanınmış sanatçılarından Yang Shao Bin, resim ve heykel yapıyor. “Çinli Francis Bacon” olarak anılan Yang’ın eserlerinde aşırı duygulanım ve şiddet yansıtan ifadeler görülüyor. Pek çok tablosunun konusu kendisidir. Yukarıda, 2000-2006 yılları arasında ürettiği seriye ait üç fiberglas heykeli görülmektedir.
Fotoğraf: Living in China, Photos Reto Guntli, Text Daisann McLane, Taschen, 2010.

En Puntas, Javier Pérez, 2012. Boş bir tiyatro salonunun sahnesine yerleştirilmiş siyah bir piyanonun üzerinde bir balerin, pointlerinin ucuna yerleştirilmiş çelik mutfak bıçakları ile dans ederken acı içinde dengesini korumaya çalışıyor. Kırılgan ve zalim. Başlangıçta çekingen ve utangaç. Keskin uçlu dans pabuçlarıyla git gide daha rahat, gönül ferahlığıyla piyanonun pırıl pırıl parlayan yüzeyini deliyor, çiziyor. Performans videoya çekiliyor. Javier Pérez bu işi ile bir kez daha insanı inceliyor. Güçlü sembolizmi olan, etkili metaforik dili ile güzellik ve zalimlik, kırılganlık ve şiddet, kültür ve yaşam-ölüm döngüsü gibi birbiriyle bağdaşmazmış gibi görünen kavramların arasındaki kırılgan sınırı vurguluyor. Eser, Art International İstanbul 2015’te sergilendi. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

En Puntas, Javier Pérez, 2012.
Boş bir tiyatro salonunun sahnesine yerleştirilmiş siyah bir piyanonun üzerinde bir balerin, pointlerinin ucuna yerleştirilmiş çelik mutfak bıçakları ile dans ederken acı içinde dengesini korumaya çalışıyor. Kırılgan ve zalim. Başlangıçta çekingen ve utangaç. Keskin uçlu dans pabuçlarıyla git gide daha rahat, gönül ferahlığıyla piyanonun pırıl pırıl parlayan yüzeyini deliyor, çiziyor. Performans videoya çekiliyor.
Javier Pérez bu işi ile bir kez daha insanı inceliyor. Güçlü sembolizmi olan, etkili metaforik dili ile güzellik ve zalimlik, kırılganlık ve şiddet, kültür ve yaşam-ölüm döngüsü gibi birbiriyle bağdaşmazmış gibi görünen kavramların arasındaki kırılgan sınırı vurguluyor.
Eser, Art International İstanbul 2015’te sergilendi.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

En el Filo, On the Edge, Javier Pérez, 2012. Duvara monte edilmiş dört bıçak. Alttaki ikisinin üzerine monte edilmiş yüksek topuklu bronz ayakkabılar. Bu enstalasyon siyah beyaz bir fotoğrafın yanına yerleştirilmiş. Fotoğraftaki çıplak kadın enstalasyonun üzerinde hiç de rahatsız değil. Pérez bu kara, Sürrealist masalı ile, kadına yönelik şiddete de gönderme yapıyor. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

En el Filo, On the Edge, Javier Pérez, 2012.
Duvara monte edilmiş dört bıçak. Alttaki ikisinin üzerine monte edilmiş yüksek topuklu bronz ayakkabılar. Bu enstalasyon siyah beyaz bir fotoğrafın yanına yerleştirilmiş. Fotoğraftaki çıplak kadın enstalasyonun üzerinde hiç de rahatsız değil. Pérez bu kara, Sürrealist masalı ile, kadına yönelik şiddete de gönderme yapıyor.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  En el Filo, Javier Pérez, enstalasyondan detay. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu


En el Filo, Javier Pérez, enstalasyondan detay.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

 

 

Troçki’nin Sürgün Evleri 5

Troçki’nin vurulduğu ev. Günümüzde müze. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Troçki’nin vurulduğu ev. Günümüzde müze.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Troçki’nin son çalışma odası. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Troçki’nin son çalışma odası.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • Bir müddet sonra, 1938 sonbaharında, Rivera ile Troçki’nin şahsi ve siyasi nedenlerden ötürü arası açıldı. Rivera, sık sık Troçki aleyhine açıklamalarda bulunmaya başladı. Troçki ve eşi, Nisan 1939’da Mavi Ev’den ayrıldılar. Dördüncü Enternasyonal Rivera’yı sosyalizmi terk ederek muhafazakar cumhurbaşkanı adayı Juan Andreu Almazan’ı desteklediği için kınadı.
  • Mayıs 1940’da Troçki’nin evine silahlı baskın oldu. Meksikalı Stalinci grupların yaptığı baskını yöneten ve finanse eden İspanyol iç savaşından ülkesi Meksika’ya dönen komünist ressam David Alfaro Siqueiros’dur (1896-1974). Kapıdaki nöbetçiler pusuya düşürülmüş, Troçki’nin yatak odasına kadar girilmiş, etrafı makineli tüfeklerle taramışlardı. Troçki gürültülerle uyanmış, yandaki odanın dolabına gizlenmiş, bu suretle kurtulmuştu. Troçki’nin oturduğu evin bütün pencerelerinde çelik kepenkler, bahçe duvarlarının üzerinde makineli tüfek yuvaları vardı, ev iyi korunuyordu. Mayıs baskınından sonra güvenlik önlemleri daha da artırıldı. Siqueiros, Diego Rivera ve José Clemente Orozco (1883-1949) kadar ünlü Meksikalı duvar ressamıdır. Siqueiros, Troçki olayındaki rolünden ötürü 1941 yılında Şili’ye sürülmüştür.
  • Troçki ile arası bozuk olan Rivera’dan şüphe edildi, Rivera San Francisco’ya kaçtı.
  • Ağustos 1940’da ikinci saldırı meydana geldi. Fail bu defa uzun yıllardan beri Troçki’yi öldürmek için fırsat kollayan, bu amaçla katibesine sevgili olan, sık sık pasaport değiştiren Frank Jacson/Ramon Mercader’dir. Jacson, pardösüsünün içine saklayabilmek için sapını kestiği dağ kazmasını Troçki’nin kafasına indirdi. Troçki adama yapıştı, bağırdı, muhafızlar adamı yakaladı. Troçki, kaldırıldığı hastanede ertesi gün 62 yaşında öldü. Katil ile tanışıklığı olan Kahlo, sorguya çekildi. Jacson 20 yıla mahkum oldu. Katilin hakiki hüviyeti hiçbir zaman tam olarak anlaşılamadı; Stalinist bir İspanyol olduğu düşünülen Jacson, 1960 yılında cezası bitince serbest bırakıldı ve Çekoslovakya’ya giderek kayboldu.
  • Troçki öldürüldüğü zaman Sovyet Güvenlik Sekreteri ve Sovyet Gizli Polisi şefi Lavrenti Beria (1899-1953) idi.
Troçki’nin vurulduğu evin bahçesinden. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Troçki’nin vurulduğu evin bahçesinden.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • Troçki’nin Stalin’e muhalefeti sertti:
    “Stalin, partimizin en fazla dikkati çeken en değersiz adamıdır. Siyasi ufku son derece dardır. Teorik seviyesi iptidaidir. Leninizm’in Temelleri adlı kitabı, ancak öğrencilerin yapabileceği hatalarla doludur. Hiçbir yabancı dil bilmez. Diğer memleketlerdeki gelişmeleri başkalarının görüşlerinden takip eder. Lenin vasiyetnamesinde onun iki özelliğini belirtmiştir: Kabalığı ve vefasızlığı! Yalancıdır. Namussuz ve ahlaksızdır.”
  • Troçki sürgün günlerinde bir taraftan Rusya’daki sol muhalefeti kuvvetlendirmeye, diğer yandan da Avrupa ve Amerika’da komünist partilerini kontrolü altına almaya, Rusya dışındaki Troçkist grupları birleştirmeye  çalışır. En büyük arzularından biri de Çin Komünist Partisi’ni Stalin’in kontrolünden kurtarmak idi.
  • Meksiko Kenti’nde öldürüldükten sonra Troçki’nin bütün arşivi, Harvard Üniversitesi’nde Houghton Kütüphanesi’nde toplanmıştır.
  • İspanya’nın yeni siyasi partisi Podemos Ocak 2014’te Troçkist antikapitalist bir sol grup tarafından kuruldu. Kuruluşundan dört ay sonra yapılan Avrupa Parlamentosu seçimlerinde 4. parti oldu; 2015 yerel seçimlerinde stratejik kentlerde belediye başkanlıklarını Podemos’un desteklediği adaylar kazandı; Aralık 2015’teki genel seçimlerde ülke genelinde desteklenen 3. parti, kritik merkezlerde 2. parti, ayrılıkçı bölgeler Katalonya ve Bask ülkesinde ise birinci parti oldu. Podemos, Troçki’nin adını başarıyla yaşatan en güncel örnektir.

 

Yararlanılan Kaynaklar

  • Troçki İstanbul’da, Ömer Sami Coşar, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2010.
  • %100 İstanbul, Erk Acarer, İnkilap Kitabevi, 2009.
  • Frida Kahlo, Rauda Jamis, Afa Yayınları, 1991.
  • 14. İstanbul Bienali, Tuzlu Su, Katalog, 2015.
  • Kahlo, Taschen, 1993.
  • Diego Rivera, Founders Society Detroit Institute of Arts, 1986.
  • Podemos’tan ‘Taht Oyunları’ dersleri, Nilgün Cerrahoğlu, Cumhuriyet Gazetesi, 26.12.2015.

 

Çağdaş Sanata Varış 1 | Yararlanılan Kaynaklar

Sanat dosyamızı açarken öncelikle yararlandığımız kaynakları sizlerle paylaşmak istedik.

Çağdaş Sanata Varış Dosyasında  Yararlanılan Kaynaklar:

 

KAYNAKLAR

 

1-Foundations of Modern Art, Ozenfant, Dover Publications, 1952.

2-Modern Sanatın Öyküsü, Norbert Lynton, Remzi Kitabevi, 1982.

3-Post- Modernizm Ya da Mimarlıkta Olanaksızın Peşinde- Makale, Dr. Uğur Tanyeli.

4-Modernlik: Tamamlanmamış Bir Proje, Jurgen Habermas, Kıyı Yayınları, 1990.

5-Yolları Çatallanan Bahçe, Aynalı Gökdelenler, Dil Oyunları ve Robespierre, Necmi Zekâ, Kıyı Yayınları, 1990.

6-Cultural Contradictions of Capitalism, Daniel Bell.

7-The Meaning of Art, Herbert Read, faber and faber, 1990.

8-The Book of Art, Vol. 1-2-3, Grolier, 1976.

9-Postmodern Nedir Sorusuna Cevap, J.F. Lyotard, Kıyı Yayınları, 1990.

11-Postmodernizm Ya Da Geç Kapitalizmin Kültürel Mantığı, Fredric Jameson, Kıyı Yayınları, 1990.

12-Post – Modernizm, Hayalet mi, Yoksa Kaygan Bir Balık mı ?, Bedri Baykam, Milliyet Sanat , Kasım 1989.

13-Postmodern Teori, Steven Best, Douglas Kellner, Ayrıntı Yayınları, 1998.

14-Konu-m-lar, Post – Modernizm: “ Önce” ve “ Sonra” nın Ötesi, Ali Akay, Bağlam, 1991.

15-Edebiyat’ ta Modern’in Ötesi, Makale, Enis Batur.

16-Kitsch, Makale, Uğur Tanyeli.

17-Okumanın Halleri, Sırma Köksal, Metis, 2005.

18-Postmodernizm, Makale, Asuman Kafaoğlu Büke.

19-Postmodernizmin Getirdikleri ve Götürdükleri, Dilek Doltaş, Plastik Sanatlar Derneği Yayın Dizisi, 1991.

20-Romantizm, Francis Claudon, Remzi Kitabevi, 1988.

21-Sanatın Öyküsü, E. H. Gombrich, Remzi Kitabevi, 1986.

22-Civilisation, Kenneth Clark, BBC and John Murray, 1971.

23-Sembolizm, Jean Cassou, Remzi Kitabevi, 1987.

24-Ekspresyonizm, Lionel Richard, Remzi Kitabevi, 1984.

25-Türk Romanına Eleştirel Bakış, Berna Moran,  İletişim Yayınları , Cilt 2, 2004.

26- Don Kişot’tan Bugüne Roman, Jale Parla,  İletişim Yayınları, 2000.

27-Art and Artists,  Herbert Read, Nikos Stangos, Thames&Hudson World of Art, 1994.

28-Sanatı Anlamak, Grant Pooke ve Graham Whitham, Optimist Yayınları, 2011.

29-Binalar Nasıl Okunur, Carol Davidson Cragoe, YEM Yayın, 2011.

30-Beyaz Perdenin Karanlık Yüzü:Film Noir, Yrd. Doç. Dr. Hakan Savaş. 25. Kare, Ekim-Aralık 1998.

31-Furniture, Edward Lucie-Smith, Thames&Hudson, 1994.

32-Görme Biçimleri, John Berger, Metis Yayınları, 1993.

33-Kitap İçin 3, Selçuk Altun, Sel Yayıncılık, 2013.

34-Picasso’nun Başarısı ve Başarısızlığı, John Berger, Metis Yayınları, 1989.

35-Modernist  ve Postmodernist Sanatta Alıntılar Sorunu, Yalçın Sadak, Plastik Sanatlar Derneği Yayın Dizisi, 1991.

36-Sürrealizm Sanat Ansiklopedisi, Réne Passeron, Remzi Kitabevi, 1982.

37-Charles Rennie Mackintosh, John McKean, Colin Baxter, 2001.

38-Avangard Kuramı, Peter Bürger, İletişim Yayınları, 2012.

39-Kültürel Dönemeç, Fredric Jameson, Dost Kitabevi.

40-Postmodernizmin Kökenleri, Perry Anderson, İletişim Yayınları.

41-Yeni Bir Dönemin Başlangıcında Postmodern Sanatçı, Makale, Semih Kaplanoğlu.

42-Postmodernizm Ya da Sözün Tükenişi, Aykut Köksal, Arredamento Mimarlık, 11/1990.

43-Edward Said ve Tarih Yazımı, Shelley Walia, Everest – Postmodern Hesaplaşmalar Serisi.

44-Postmodernizm ve Teori, Deniz Şengel, Plastik Sanatlar Derneği Yayın Dizisi, 1991.

45-Herkes için Postmodernizm, Richard Appignanesi, Chris Garatt, Zianddin Sardar, Patrick Curry.

46-Modernizm ve Postmodernizm – Edebiyatın Dünü ve Yarını, Semih Gümüş, Can Yayınları, 2010.

47-Berlin New Architecture, Michael Imhof, Leon Krempel, Michael Imhof Verlag, 2003.

48-Empresyonizm, Maurice Sérullaz, Remzi Kitabevi, 1983.

49-1960 Sonrası Sanat, Semra Germaner, Kabalcı Yayınevi, 1997.

50-Abstract Art, Anna Moszynska, Thames&Hudson, 1990.

51-Egon Schiele, Erwin Mitsch, Verlag, 1991.

52-Man Ray, Emmanuelle De L’Ecotais, Taschen, 2001.

53-Postmodernizmin ABC’si, Ali Akay, Say Yayınları, 2010.

54-Yeni Amerikan Grafik Sanatı, Amerikan Basın ve Kültür Merkezi.

55-The Post-Avant-Garde, Adrian Wiszniewski, Art&Design, 1987.

56-Postmodern Hayatın Tarihi, Semih Gümüş, Radikal Kitap, 2008.

57-Zaman İçinde Müzik, Evin İlyasoğlu, YKY, 1994.

58- Sofi’nin Dünyası, Jostein Gaardner, Pan Yayıncılık, 1995.

59-Felsefe Tarihi, Macit Gökberk, Bilgi Yayınevi, 1967.

60- Emile Gallé: Cam İmparatoru, Salim Kantörün, makale.

61- Bir Zamanlar…Art Nouveau, Prof. Afife Batur, makale.

62- İstanbul’da Art Nouveau, Lucienne Thys-Şenocak, makale.

63- Gaudi, Rainer Zerbst, Taschen.

64- Düşsel Yapıtların Mimarı, Reyhan Oksay, www.cella.8k.com/gaudi.swf.

65-Yirminci Yüzyılda Dans Sanatı:Kuram ve Pratik, Şebnem Selışık Aksan ve Gurur Ertem, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2007.

66-200 Bale ve Dans, Jak Deleon, YKY, 1997.

67-İlk Bilinçaltı Teorileri, forumtr.

68-İstanbul’dan Geçen Kadın Yıldızlar, Prof. Dr. Metin And, www.denizce.com

69-Sarah Bernhardt, Arthur Gold ve Robert Fizdale, İş Bankası Kültür Yayınları, 2013.

70- Kısa Bale ve Modern Dans Tarihi, Doç. Dr. Jak Deleon, Altın Kitaplar, 1993.

71- Art Deco Fashion, Suzanne Lussier, V&A Publishing, 2009.

72- Muhteşem Gatsby, Scott Fitzgerald, Papirüs Yayınları, 1992.

73- The Great Gatsby Notes, Matthew J. Bruccoli, Simon&Schuster, 1995.

74- Düşler Gerçekleri Örtemez, Murat Özer, Radikal Kitap 12 Ağustos 2011.

75- http://fovizm.nedir.com/#ixzz2tu90Tb9p

76-F ovizm Nedir, Deyim Sanat Galerisi © 2007 – 2014.

77-Vladimir Mayakovski, Abdullah Rıza Ergüven, Gerçek Sanat Yayınları, 1989.

78-Modern Çağda Sanat: Üsluplar, Ekoller, Hareketler; Amy Dempsey, Akbank Yayınları, 2007.

79- Batı Edebiyatında Edebi Akımlar, İsmail Çetişli, Akçağ Yayınları, 2011.

80-Belkıs Soran Hoca’nın ders notları. 1989-1992.

81-Çağdaş Sanatı Anlamak, Graham Whitham ve Grant Pooke, Optimist Yayım, 2013.

82-Çağdaş Sanat Nedir?, Editörler Ali Artun ve Nursu Örge, İletişim Yayınları, 2013.

83-Sonia Delaunay, Şermin Alyanak, acıkradyo.com.tr

84-Popüler Kültürün Önü Arkası, Semih Gümüş, Radikal Kitap, 24 Mayıs 2013.

85-Kuramda Avangardlar ve Bürger’in Avangard Kuramı, Ali Artun, İletişim Yayınları, 2003.

86-Paul Eluard Yaşamı Sanatı Şiirleri, Abdullah Rıza Ergüven, Berfin Yayınları, 1993.

87-Okuma İlleti, Mikita Brottman, Paloma Yayınevi, 2014.

88-Güzelliğin Tarihi, Hazırlayan Umberto Eco, Doğan Kitap, 2006.

89-Entelektüelin Kutsal Kitabı- Modern Kültür, David S. Kidder ve Noah D. Oppenheim, Maya Kitap, 2014.

90-dersbelgeligi.wordpress.com/yanilsama-ve-gercek/ MİNE Y.TERNAR

91- Cézanne’dan Pürizm’e, Kadir Reisli, MSÜ, YEM Yayınları, 1994.

92- Georgia O’Keeffe, Georgia O’Keeffe, The Viking Press, NY, 1987.

93-Edward Hopper Portraits of America, Wieland Schmied, Prestel, 2005.

94-Mutlu Sanat Odası Senem Aytaç seminer notları.

95-Mutlu Sanat Odası Nadir Öperli seminer notları.

96-100 Yılın 100 Yönetmeni, Atilla Dorsay, Remzi Kitabevi, 2000.

97-100 Yılın 100 Filmi, Atilla Dorsay, Remzi Kitabevi, 1999.

98- Sinemamızda Bir ‘Auteur’: Ömer Kavur, Doç. Dr. Ş. Kuyucak Eser, Alfa Yayınları, 2002.

99-Bir Film Nasıl Okunur?, James Monaco, Oğlak Bilimsel Kitaplar, 2002.

100- Görmek ve Fark Etmek, Alain de Botton, Sel Yayıncılık, 2011.

101-Kullanılmış Biletler, Murathan Mungan, Metis Yayınları, 2007.

102- Sinemayı Anlamak, Warren Buckland, Optimist Yayım, 2013.

103-Dorothy Lichtenstein, Sara Şensoy, Bone Magazine, 2012.

104- Living in China, Photos Reto Guntli, Text Daisann McLane, Taschen, 2010.

105-indigodergisi.com/2014/04/andy-warholun-fabrikasi.

106-Başlıca 20. Yüzyıl Akımları ve Sanatçıları, Prof. Dr. Uşun Tükel, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Genek Sanat Tarihi Anabilim Dalı, 2003.

107-Grapefruit, Yoko Ono, Simon & Schuster, 2000.

108-Yoko Ono, Elif Türkölmez, Milliyet Kitap, Ağustos 2014.

109- Meşe Palamudu, Yoko Ono, Güldünya Yayınları, 2014.

110-Mavi, Bir Rengin Tarihi, Michel Pastoureau, İmge Kitabevi.

111-Resimde Müziğin Etkisi, Nazan İpşiroğlu, Remzi Kitabevi, 1994.

112-Concerning the Spiritual in Art, Wassily Kandinsky, Tate Publishing, 2011.

113-Sanat ve Sanatçı Üzerine Denemeler, Wassily Kandinsky, 1973.

114-Başka Hayatlar, Nilüfer Kuyaş, Dünya Kitapları, 2003.

115-Resmin Dili, Uşun Tükel, Homer Kitabevi, 2005.

116-Postmodernite ve Ulus Devlet, Gürsoy Akça, www.aku.edu.tr

117-Ulus-Devletin Sonu, Kenichi Ohmae, Türk Henkel Yayınları 6, 1996.

118-ibrahimokcuoglu.blogspot.com

119-rakbalx.wordpress.com

120-www.sosyalistforum.net

121-Yeni Seçmeci Bir Akım, Kaya Özsezgin

122-Postmodernizm ve Holocaust’un İnkar Edilmesi, Robert Eaglestone, Everest Yayınları, 2002.

123-Göstergebilime Giriş, Fatma Erkman-Akerson, Multilingual, 2005.

124-Ulusçuluğun Egemenliği Sürüyor, Dr. İdil Tuncer Kılavuz, Radikal Kitap, 11.07.2008.

125-Üçüncü Dalga, Samuel P. Huntington, Kıta Yayınları, 2007.

126-Bir Edebiyat Yangını, Senem Kale, Cumhuriyet Kitap, Sayı 988.

127-Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Ulus Devlet İnşaası Konferansı,  Prof. Dr. Zafer Toprak, 19.01.2015.

128-Hiçbir Şey “Kesin” Değil, Ayça Akarsu, Radikal Kitap, 30.05.2008.

129-50 Felsefe Fikri, Ben Dupré, Domingo, 2014.

130- Postmodern Pazarlama, Ozlemserkan.tripod.com

131-İnternet ve Biz-Paylaşıyorum, Öyleyse Varım, Erdal Musaoğlu, Cumhuriyet Bilim Teknik 26 Eylül 2014.

132-Ulusların Geçmişi, Bugünü, Geleceği: Dünyanın Ortak Sorunları Ulusal Devleti Bitirecek mi?, New Scientist 6 Eylül 2014.

133-Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, Berna Moran, İletişim Yayınları, 2009.

134-Okuma Uğraşı, Akşit Göktürk, YKY, 1980.

135-Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi’nin 15-17 Mayıs 2003 tarihinde ortaklaşa düzenledikleri I.Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi’nde sunulan bildiri.

136-Sürdürülebilir Yaşamın Üç Koşulu, Osman Bahadır, Cumhuriyet Bilim Teknik, 23 Ocak 2015.

137-Beynin İçeriği Bilgisayarlara Yüklenebilecek, New Scientist, 25 Ekim 2014.

138-Wittgenstein Felsefesi ve Minimal Sanat, Hasan Bülent Kahraman, Argos, 27 Kasım 1990.

139-Frank Gehry, The Forever Now, Pier Paolo Calzolari, Alem Artful Living, Aralık 2014.

140-Yeni Modernler, Charles Jencks, Yapı Dergisi 134.

141-Peter Eisenman, Uğur Tanyeli, Arredamento Dekorasyon, Aralık 1990.

142-Köpeğinize Kuantum Fiziğini Nasıl Öğretirsiniz?, Chad Orzel, Aylak Kitap, 2011.

143-Eisenman ve Post-Modern Mimari, İrem Erez, Arredamento Dekorasyon, Aralık 1990.

144- lepetitsamurai.com/Japonya’da Aşk Başkadır.

145-Bilincin Kapısını Aralamak, Susan Sontag, Sel Yayınları, 2014.

146-Fallus’un Anlamı, Jacques Lacan, Afa Felsefe, 1994.

147-Psikanalizin Dört Temel Kavramı, Jacques Lacan, Metis Yayınları, 2013.

148-Göçebe Düşünmek, Deleuze Düşüncesinin Sınırlarında, Metis Defterleri, 2014.

Deleuze ve Guattari’de Postkolonyalizm, Mahmut Mutman.

Deleuze’ün Sinema Kuramı, Özgür Taburoğlu.

Minör Edebiyat ve Minör-Oluş,  Mustafa Demirtaş.

Sinemayı Sinemasız Düşünmek, Ayşe Uslu.

149-Psikiyatri ve Sinema, Glen O. Gabbard ve Krin Gabbard, Okuyan Us Yayın, 2001.

150-1968, Slavoj Zizek, Encore Yayınları, 2008.

151-Dostoyevski’ye Karşı Zizek, Yücel Kayıran, Radikal Kitap, 8 Kasım 2013.

152-Amerika, Jean Baudrillard, Ayrıntı Yayınları, 1996.

153-Jean Baudrillard ve Amerika, Yaşar Avunç, Cumhuriyet Kitap.

154-Amerika Markadır, J. Henric ve G. Scarpetta, Art Press, Mayıs 1986.

155-Ulus Devlet Anlayışı Sona mı Erdi?, Onur Öymen, Cumhuriyet Yazı Dizisi, Ekim 2005.

156-Postmodernizm ve Şiir, Salih Bolat, E Sayı 36, Mart 2002.

157-Sontag-Smith Topraklarında, Berrin Karakaş, Milliyet Sanat, 12 Nisan 2002.

158-Şeytan Aletleri, Altay Öktem, Varlık Yayınları, 2000.

159-Loft, Ece Ceylan Baba, Yem Yayın, 2015.

160-Algı Kuramlarına Göre Sanatta Soyutlama ve Günümüz Sanatında “Gerçek” Kavramı, Doç. Zuhal Baysar Boerescu, Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Yazıları Dergisi, Mayıs 2013.

161-Düşman Yaratmak, Umberto Eco, Doğan Kitap, 2014.

162-Çağdaş Sanat Nasıl Okunur, Michael Wilson, Hayalperest, 2015.

163-Yeni Oryantalistler, Ian Almond, Pinhan Yayıncılık, 2013.

164-Bakmak Görmek Bir De Bilmek, Hasan Bülent Kahraman, Kapı Yayınları, 2015.

165-20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, Ahu Antmen, Sel Yayıncılık, 2014.

166-Performans, Marvin Carlson, Dost Kitabevi, 2013.

167-Umutlu, Hareketli, Yenilikçi Gençler, Beral Madra, Dynamo, sayfa 6, 2015.

168-Bir Sessizlik ve Başlangıç Anı, Ayşegül Sönmez, Dynamo, sayfa 14, 2015.

169-Birdenbire Vurdu Gün Işığı Yere, Fisun Yalçınkaya, Milliyet Sanat, Eylül 2015.

170-Zero ve Türkiye’nin Sıfır Saati, Nilgün Cerrahoğlu, 3 Eylül 2015.

171-Gündelik Yaşamda Avrupalı Müslümanlar, Nilüfer Göle, Metis Yayınları, 2015.

172-Çokkültürcülük, Tarıq Modood, Phoenix Yayınevi, 2014.

173-Başkalarının Acısına Bakmak, Susan Sontag, Agora Kitaplığı, 2004.

174-İslamvetasavvuf.org

175-İslamiforum.info

176-İslamiforum.net

177-İslamdahayat.com

178-Sorularlaislamiyet..com

179-İslamquest.net

180-Karşı Anılar, André Malraux, İletişim Yayınları, 2011.

181-Yahudiler, Dünya ve Para, Jacques Attali, Kırmızı Kedi Yayınevi, 2009.

182-Yaşam ve Yazgı III. Cilt, Vasili Grossman, Can Yayınları, 2012.

183-Makrome Sanatı, CeReZForum.

184-İbret Taşı, İsmail Kadare, Kırmızı Kedi Yayınları, 2011.

185-Feng-shui ile Mutlu Ofisler, Elif İzgi Uluyüz, Pegasus Tasarım, Ağustos 2014.

186-The Ancient Art of Color Theraphy, Linda Clark

187-Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Yrd. Doç. Dr. İhsan Toker, 50:2, 2009, sf 93-112

188-Türk İnanışları ile Milli Geleneklerinde Renkler, Reşat Genç, Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara

189-Colors of Ancient Egypt, Alistair Boddy-Evans, About.com Guide

190-Meksika’dan Avrupa’ya Acı Biber: Yiyecek, İmge ve Kültürel Kimlik, Esther Katz, Yemek ve Kültür, İlkbahar 2010.

191-Byzantium, Philip Sherrard, Time-Life Books, New York, 1966.

192-Bizans İmparatorluğu Tarihi, Radi Dikici, Remzi Kitabevi, 2013.

193-Sizin Renkleriniz, Mehmet Çağan, Bir Harf Yayınları, 2005.

194-Scientific American Online, 3 Temmuz 2014, Cumhuriyet Bilim Teknik 26 Eylül 2014.

195-Hindistan’a Dair, Halide Edip Adıvar, Can Yayınları Deneme, 2014.

196-Düşman Yaratmak, Umberto Eco, Doğan Kitap, 2014.

197-Sanat ve Güzellik, Umberto Eco, Can Yayınları, 1998.

198-Mariana Yerasimos, Ancien “Salons Privés”, Gravür semineri.

199-Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği, Milan Kundera, İletişim Yayınları.

200-Dört Yanım Kitsch Zulası, Esmehan Aykol makalesi.

201-Kitsch Zevksizlik Estetiği ve Gündelik Yaşamın Eleştirisi, Enis Batur makalesi.

202-“O” mu, Değil mi, Kerim Fersan makalesi.

203-Kitsch’in Önlenemez Zorunluluğu, Aykut Köksal makalesi.

204-Kitsch Üzerine, Odd Nerdrum et. al., Mitos-Boyut Sanat Dizisi 1.

204-Megatrends 2000, John Naisbitt, Patricia Aburdene, Form Yayınları, 1990.

205-Banksy, Will Ellsworth-Jones, Hayalperest Yayınevi, 2015.

206-Postmodernizm İslam ve Us, Ernest Gellner, Ümit Yayıncılık, 1994.

207-New Age, Lorna St. Aubyn, Ege Meta Yayınları, 1990.

208-Neo-Conların Sonu, Francis Fukuyama, Profil Yayıncılık, 2006.

209-Kimlikli Bedenler, Ahu Antmen, Sel Yayıncılık, 2014.

210-http://albemuthfanzin.blogspot.com.tr/2008/01/edebiyattan-sinemaya-siberpunk.html, Edebiyattan Sinemaya Siberpunk, Oğuzhan Ersümer.

211- http://www.msxlabs.org/forum/edebiyat/366657-cyberpunk-siberpunk-edebiyat.html#ixzz3UvxwqE15, 26 May 2011.

212-Postmodern Kaos ve Sinema, Dr. Rıdvan Şentürk, Avrupa Yakası Yayıncılık, 2011.

213-Hınzır Kız, Mario Vargas Llosa, Can Yayınları, 2015.

214-www.crystalink.com

215-www.labyrinthos.net

216-Labirent, Prof. Dr. Gürhan Tümer, Arredamento Mimarlık-Düşünce, 11/1999.

217-Kapadokya, Faruk Pekin, Maestro.

218-First Labyrinths, Jeff Saward.

219-Yalnızlık Dolambacı, Octavio Paz, Cem Yayınevi, 1993.

220-Şehirler ve Kentler, Mehmet Ali Kılıçbay, İmge Kitabevi, 2000.

221- Mitoloji Sözlüğü, Azra Erhat, Remzi Kitabevi, 1993.

222-Başka Hayatlar, Nilüfer Kuyaş, Dünya Kitapları, 2003.

223-Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Ulus Devlet İnşaası Konferansı, Prof. Dr. Zafer Toprak, 19.01.2015.

224-Değişme, Michel Butor, Dr. Mükerrem Akdeniz, Can Yayınları, 1991.

225-Beyaz Perdenin Karanlık Yüzü: Film Noir, Hakan Savaş.

226-Film Noir, Neo- Noir, Noir’ın Tonları, Boğaziçi Üniversitesi Mithat Alam Film Merkezi Kitapçığı, Güçsal Pusar, Deniz Burga, Alptekin Uzel, Elif Şendur, T. Balca Arda makaleleri, 2004.

227-Varoluşçuluk, Jean-Paul Sartre, Say Yayıncılık, 2003.

228-Yabancının Açıklaması, Jean-Paul Sartre, de Yayınevi, 1965.

229-Sahip olmak Ya Da Olmak, Erich Fromm, Arıtan Yayınevi, 1990.

230-Okumalar Okuması, Alberto Manguel, YKY, 2013.

231-Yokülkeler….Düş Ülkeler….., Güven Turan, Kitap-lık 76, YKY, 2004.

232-Yok Böyle Bir Ülke, Oğuz Demiralp, Kitap-lık 76, YKY, 2004.

233-Ütopya ve Dystopia İmgeleri: Denizden Hiperuzaya, Feride Çiçekoğlu, Porto Üniversitesi Ütopya Araştırmaları Derneği 5. Uluslararası Kongresi, 2004.

234-Hayali Ahali Projesi, Akın Sevinç, OkuyanUs, 2004.

235-Ütopya Gelenekleri: İzlekler ve Varyasyonlar, Lymann Tower Sargent, Kitap-lık 76, YKY, 2004.

236-Bir Sömürgecilik Ütopyası mı?, Kaya Genç, Radikal Kitap, 12.8.2011.

237-Yeni Atlantis, Francis Bacon, Cumhuriyet Dünya Klasikleri Dizisi: 70, 1999.

238-Ütopya, Nilnur Tandaçgüneş, Ayrıntı Yayınları, 2013.

239-Ütopya’nın Sınırlarında: Hicivler ve Robensonadlar, Gregory Claey ve Lymann Tower Sargent, Kitap-lık 76, YKY, 2004.

240-Ütopya Gelenekleri: İzlekler ve Varyasyonlar, Lymann Tower Sargent, Kitap-Lık 76, YKY, 2004.

241-Efendi Uyanıyor, H. G. Wells, Maya Kitap, 2013.

242-Biz, Yevgeni Zamyatin, Ayrıntı Yayınları, 1996.

243-Zamyatin’in “Biz”i Biz miyiz?, Bülent Somay, Ayrıntı Yayınları, 1996.

244-Dikkat! Karanlık Var: Anti-Ütopya, Cengiz Alkan, Radikal Kitap 26 Haziran 2009.

245-Cesur Yeni Dünya, Aldous Huxley, İthaki Yayınları, 2000.

246-Bin Dokuz Yüz Seksen Dört, George Orwell, Can Yayınları, 1994.

247-İki Uçlu Yergi Mızrakları, Celal Üster, Cumhuriyet Kitap Sayı 1048.

248-Neden Orwell?, Celal Üster, Radikal Kitap, 29 Haziran 2001.

249-Animal Farm, George Orwell, New Longman Literature, 2002.

250-Notes About Animal Farm, John Shuttleworth, Longman, 2002.

251-Entelektüelin Kutsal Kitabı Modern Kültür, David S. Kidder & Noah D. Oppenheim, Maya Kitap, 2014.

252-Ben ve O, Sigmund Freud, Telos Yayınevi, 2013.

253-Gerçek Olmak İçin, A. Ömer Türkeş, Radikal Kitap, 25 Aralık 2015.

254-Banksy Duvarın Ardındaki Adam, Will Ellsworth-Jones, Hayalperest Yayınevi, 2015.

255-Başkanlık Yarışı Huysuz Virjin’i Aratmıyor, Nilgün Cerrahoğlu, Cumhuriyet Gazetesi, 5 Mart 2016.

256-Nesnelerin İnterneti: IoT, Ali Akurgal, Cumhuriyet Bilim Teknik, 4 Aralık 2015.

257-Tanrı’nın Tarihi, Karen Armstrong, Ayraç Yayınevi, 1998.

258-Radikal Demokrasi, Der. Alexandros Kioupkiolis ve Giorgos Katsambekis, Koç Üniversitesi Yayınları, 2016.

259-Oy Vermenin Ötesinde: Temsili Demokrasinin Krizi, Jérome E. Roos, onurerem.com, 24/09/2012.

260-2020’de 7.3 Milyon Makine Birbiriyle Konuşacak, Erdal Sağlam, Hürriyet Gazetesi, 29 Nisan 2016.

261-Sosyal Liberalizm, Mehmet Altan, Business Week Türkiye, 26 Kasım 2006.

262-Yarın İçin Sanat, Robb Report, Mart 2016.

263-Yavaş Şehirlerin Hızlı Başkanları Neden Kaybetti?, İsmail Metin, EKOIQ Ağustos 2014.

264-SYKonsept, Sayı 57, Kasım-Aralık 2014.

265-Slow Food Devrimi, Carlo Petrini ve Gigi Padovani, Sinek Sekiz Yayınları, 2012.

266-Slow Food International/www.slowfood.com

267-Slow Food Eylemi, Carlo Petrini ile Söyleşi, Tangör Tan, Yemek ve Kültür, Sayı 6, 2006.

268-Quo Vadis? Küreselleşmenin İki Yüzü, Osman Ulagay, Doğan Kitap, 1999.

269-Bilgi Çağı Savaşları, Dr. Mehmet Uhri, Cumhuriyet Bilim Teknik, 11 Nisan 2014.

270-21.Yüzyıl Okuryazarlık Türleri, Değişen Metin Algısı ve Türkçe Eğitimi; Yrd. Doç. Dr. Mehmet Kurudayıoğlu, Arş. Gör. Sait Tüzel, Çanakkale Onsekiz Mart Üni.; TÜBAR-XXVIII-/2010-Güz.

271-Global Capitalism, BusinessWeek, October 2000.

272-Dünya Vatandaşlığı Enternasyonali, Hıfzı Topuz, Adam Sanat, 2003.

273-Kültür, Demokrasi Modelleri ve Evrensellik, Hıfzı Topuz, Adam Sanat, 2003.

274-Daha İnsanca Bir Dünya Mümkündür, Server Tanilli, Adam Sanat, 2003.

275-Marcos ve Sağcı Aydınlar, Hıfzı Topuz, Adam Sanat, Sayı 176.

276-Pax Americana’nın Sonu Geldi, Prof. Dr. Ayhan Kaya, Radikal Kitap, 12 Ekim 2001.

277-İngiliz Kültürel Çalışmaları, Graeme Turner, Heretik Yayınları, 2015.

278-Siz Hangi Kuşağın İnsanısınız?, Psikolog Barçın Canbolat, blog.milliyet.com.tr

279-#diren(me)x kuşağı, Burçak Pak Yılmaz, Yenibiriş, Temmuz 2013.

280-Nedir Bu Y Kuşağı, Nuran Çakmakçı, Hürriyet, 6 Haziran 2010.

281-Liberalizmin Ölümü, Taha Akyol, Hürriyet, 13 Mayıs 2016.

282-Koçan, Zeynep Yasa Yaman, Baksı Kültür Sanat Vakfı.

283-Ebedi Dönüş Mitosu, Mircea Eliade, İmge Kitabevi, 1994.

284-Ian Ritchie Mimari Buluşlarını Anlattı, Yrd. Doç. Nilüfer Tönel, Sanat Çevresi, Haziran 2005.

285-Takıntı Uluslararası Audio Video Art Festivali, Sanat Çevresi, Haziran 2005.

286-Ölümcül Kimlikler, Amin Maalouf, YKY, 2000.

287-Mağduriyetten Failliğe Kimlikler, Foti Benlisoy, Granta, Bahar 2013.

288-Kimliğim Değil Kendim, Karin Karakaşlı, Granta, Bahar 2013.

289-Sınır Tanımayan Obsesyon Yayoi Kusama, Nilay Örnek, Tempo, Temmuz 2016.

290-Cinsel Kimliklerin Sonu, Judith Butler, Aklın Sol Yarısı, İletişim Yayınları, 2016.

291-Yerel(sel)leşme, Jacques Sapir, Epos Yayınları, 2012.

292-Evanjeliklerden Bush’a İlahi Destek, Aslı Gökçora, TUSAM Amerika Araştırma Masası, Cumhuriyet Strateji.

293-Yemek, Performans Sanatı ve Uyuşmazlık, Hayati Çitaklar, Yemek ve Kültür, Yaz 2014.

294-The Return of the Artist, Viktor Misiano, Curator of the Russian Pavillion in Venice Biennale, 2003.

295- Engizisyon Geleneği Sürüyor, Sol Haber, 27 Kasım 2006.

296-Neoliberalizmi Ciddiye Almak, Ferhat Taylan, Radikal Kitap, 27 Temmuz 2012.

297-Modanın Sonu Değişimin Başlangıcı, Seda Yılmaz, Vogue, Mart 2015.

298- Pasifik Rüzgarları, Zeynep Hekim, İstanbul Art News Contemporary İstanbul Özel, 2015.

299-technotoday.com.tr/etiket/ses-heykelleri

300- plazma-dergi.org/dergi/07/chunk/ch19.html

301-Hiper-kapitalist Kültür, Celal Üster, Cumhuriyet, 28.5.2015.

302- Entering the 21st Century, World Development Report 1999/2000, The World Bank, 2000.

303-Kitaplardan Kurtulabileceğinizi Sanmayın, Umberto Eco ve Jean-Claude Carriére, Can Yayınları, 2010.

304-Tek Bir Yapı Değişimi Başlatabilir, Eren Başağan, Sanat&Tasarım, Kasım 2015.

305-Çağdaş Cam Sanatının İlkleri, Prof. Dr. Cevat Demir, Sanat Çevresi, Haziran 2005.

306-Öldükten Sonra Keşfedilme Zamanı Çoktan Geçti, Ayşegül Savur Özgen, Sanat&Tasarım, Kasım 2015.

307-Kullanışlı Sanat, Gülay Koç, Robb Report, Aralık 2015.

308-Teknoloji Çağında Moda, Füsun Hattat, Sanat&Tasarım, Kasım 2015.

309- Küçük Farklılıklar, Grayson Perry, Pera Müzesi Süreli Sergi Kataloğu, 2015.

310-Kültür, Ed: John Brockman, Alfa Bilim, 2012.

311- Dünyanın Sürekliliği ve Sanat Yapıtı, Hannah Arendt, ed: Beatrice Lenoir, YKY, 2003.

312- Sanat Perspektifinden Çevre Sorunları, Damla Oğuz, Ankara Üniversitesi, dergipark.ulakbim.gov.tr, 2015.

313- Kadına Dair, Çağdaş 1985, Sayı 6, 2012.

314-Medeniyet, Kültür Sanat, Gündüz Vassaf, İletişim Yayınları, 2014.

315-Mitolojinin Gücü, Joseph Campbell, MediaCat, 2015.

316-Yok Olmadan Önce Görmeniz Gereken 10 Yer, Allianz, Buluşma 2015.

317-Güneş Enerjisi Sanatı, James Stillings, National Geographic Türkiye, Haziran 2016.

318-The Anatomy of a Deal, Robert Hughes, Time, November 27, 1989.

319- Tate Modern the Handbook, Tate Publishing, 2000.

320-Taryn Simon, Galeri Mana, Mayıs 2012.

321- Nesli Tehlikede Olan Türler, Tahsin Ceylan, KalDer Önce Kalite, Nisan, Mayıs, Haziran 2016.

322-Sanatsal Gerçeklikler, Olgular ve Öteleri, Hasan Bülent Kahraman, Kapı Yayınları, 2016.

323- Çocukluk hayalini böyle gerçekleştirdi: Gökyüzüne çıkan 500 metrelik merdiven; Caner Uzun, www.nolm.us, 17 Ağustos 2015.

324- Toronto’da sokaklarda akan bir kitap nehri: “Edebiyat trafiğe karşı”; Ayşe B. Tosun, www.nolm.us, 4 Kasım 2016.

325- Kendi Portresi, Beral Madra, Borusan Sanat Galerisi Katalog Metni, Ekim 2002.

326- www.bestdergisi.com.tr – Geçmişten Günümüze En Büyük Şehir Planlama Yatırımı

327- Aklın Sol Yarısı, Razmig Keucheyan, İletişim Yayınları, 2016.

328- Brillo Kutusu, Arthur Danto, Ayrıntı Yayınları, 2016.

329- Sanatın Heterotopyaları: Galeriler ve Müzeler, İlker Cihan Biner, Art Unlimited, 01 Mart 2017.

330- Mümkün Olmayan Müze – Müzeler Ne Gösteriyor, Ali Artun, İletişim Yayınları, 2017.

331- Herkesin ‘Kendi’ Filmi Matrix, Tuna Yılmaz, Altyazı, Mayıs 2003.

332- Matrix ve Felsefe, Elif Refiğ, Altyazı, Mayıs 2003.

333- www.egmus.eu

334-www.aam-us.org

335- Çözüm: Kültür Turizmi, Faruk Pekin, İletişim Yayınları, 2011.

336- Dijital Yayıncılıkta Hipermetin Yazarlığı Sorunu, Gamze Gezginci, www.academia.edu., 2016.

337- Suudi Arabistan Blöf mü Yapıyormuş, Uğur Gürses, Hürriyet, 18 Mayıs 2016.

338- Kübizmin Dönüşü, Gülay Koç, Robb Report, Mayıs 2016.

339- Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Biyomimikri, Selin Akgün, Raillife, Ekim 2016.

340- Türkiye Vasatlığa Mahkum mu?, Gila Benmayor, Hürriyet, 3 Ocak 2017.

341- Dünya Sanat Tarihi, Hugh Honour ve John Fleming, Alfa Başvuru, 2016.

342- Çağdaş Sanat Nasıl Okunur, Michael Wilson, Hayalperest Yayınevi, 2015.

343- www.gorkemunel.com/video-mapping-nedir

344- Projection Maping by Anil Ozsoy on Prezi: https://prezi.com/pmg4fkum7lzj/projection-maping

345- Neden Fransa’da Postyapısalcılık Yok?, Johannes Angermuller, Heretik Yayınları, 2017.

346- Lacan ve Çağdaş Sinema, Todd McGowan ve Sheila Kunkle, Say Yayınları, 2014.

347- Minör Edebiyat ve Minör-Oluş, Mustafa Demirtaş, Göçebe Düşünmek, Metis Defterleri, 2014.

348- Ben Buradan Okuyorum, Tim Parks, Metis Yayınları, 2014.