Etiket arşivi: Sirenaika

Libya 36 Cyrenaica Bingazi

Bingazi ile Tobruk arasında kalan sahil şeridi Sirenaika/Kireneika/Cyrenaica olarak bilinir. Bölgenin Arapça adı Barka veya Berka’dır. MÖ 509’da Roma ile Kartaca arasında yapılan anlaşmaya göre Roma, Cape Bon’u (Tunus) geçmeyecekti. Bu bölge, geleneksel olarak Kartaca Afrikası ile Yunan etkili Cyrenaica arasında sınırdı. Bu şerit üzerinde beş antik Yunan şehri (Pentapolis) bulunur: Tokra, Barke (kalıntıları görülemiyor), Tulmeyse, Cyrene ve Apollonia.

Biz bu bölgede Bingazi’den yola çıkıp Tulmeyse, Kasr Libya, Vadi Kuf, Cyrene, Ras-el-Hilal’de L’Atrun, Apollonia’yı gezip Bingazi’ye döndük.

Bölgenin en eski halkı Berberilerdir. Bölge tarih sırasıyla Mısır, Yunan, Pers, Ptolemy Hanedanı, Roma, Arap, Osmanlı, İtalyan işgaline uğramıştır. İncil yazarı Marcus’un Pentapolis doğumlu olduğuna inanılır.

Cyrenaica 1927-1963 yılları arasında tüm doğu Libya’yı içine alan bir eyalettir. Başkenti Bingazi olan bölge, 2012 yılında yarı otonom, 2013’te tam bağımsız olduğunu ilan etmiştir. Fotoğraf:en.wikipedia.org

Cyrenaica 1927-1963 yılları arasında tüm doğu Libya’yı içine alan bir eyalettir. Başkenti Bingazi olan bölge, 2012 yılında yarı otonom, 2013’te tam bağımsız olduğunu ilan etmiştir.
Fotoğraf:en.wikipedia.org

BİNGAZİ

  • Libya’nın ikinci büyük kenti olan Bingazi, İkinci Dünya Savaşı sırasında birçok kere el değiştirmiş, bombalarla yıkıldığı için modern bir kent idi.
  • Libya’nın ilk üniversitesi El-Cami el-Libya Eski Katedral’in hemen yanında.
  • Çift kubbeli Eski Katedral, cami olarak kullanılmaya başlanmış. Katedral, yapıldığı dönemde Kuzey Afrika’nın en büyük kilisesi imiş.
  • Ufak bir meydanın etrafında 1920-30’larda yapılmış, bombalardan ayakta kalmayı başarmış İtalyanların yaptığı binalar vardı.
  • Özgürlük Meydanı’ndan başlayarak bir kilometre boyunca uzanan şehrin kapalı çarşısı yerel pazar yeri gibiydi.
Şehrin merkezindeki Ömer Muhtar Caddesi. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Şehrin merkezindeki Ömer Muhtar Caddesi.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Özgürlük Meydanı’nda yeni Morik tarzında yapılmış saatli ve mazgallı Eski Belediye Binası, biz gittiğimizde kullanılmıyordu. Ancak İtalyan tarzı ön cephesi, sütunları ve kemerli girişleri ile görkemli bulunmuş olacak ki, büyük balkonu Benito Mussolini, II. Dünya Savaşı sırasında Alman Afrika Kolordusu komutanlığı yapmış olan Mareşal Erwin Rommel "Çöl Tilkisi" ve Kral İdris tarafından nutuk atma yeri olarak kullanılmış. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Özgürlük Meydanı’nda yeni Morik tarzında yapılmış saatli ve mazgallı Eski Belediye Binası, biz gittiğimizde kullanılmıyordu. Ancak İtalyan tarzı ön cephesi, sütunları ve kemerli girişleri ile görkemli bulunmuş olacak ki, büyük balkonu Benito Mussolini, II. Dünya Savaşı sırasında Alman Afrika Kolordusu komutanlığı yapmış olan Mareşal Erwin Rommel “Çöl Tilkisi” ve Kral İdris tarafından nutuk atma yeri olarak kullanılmış.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Belediye Binası’nın yanında ilk yapım tarihi 15. yüzyıla uzanan Atik Camii veya Büyük Cami bulunuyor. Cami, Osmanlı döneminde genişletilmiş, İtalyanlar zamanında restore edilmiş. Kuzey Afrika camilerinin genel özelliğinin aksine avlusu yok. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Belediye Binası’nın yanında ilk yapım tarihi 15. yüzyıla uzanan Atik Camii veya Büyük Cami bulunuyor. Cami, Osmanlı döneminde genişletilmiş, İtalyanlar zamanında restore edilmiş. Kuzey Afrika camilerinin genel özelliğinin aksine avlusu yok.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

 

 

Libya 4

  • Zeytinlikler ve çöller ülkesi Libya’nın tarihi yaklaşık İsa’dan önceki 10 binlere uzanıyor. MÖ 9. yüzyılda Fizan Çölü’nde, Sahra Çölü Ticaret Yolu’nu denetleyen, Berberi bir halk olan Garamantlar yaşıyor. Bugün Libya’nın iç kesimlerinde Garamantlar döneminden kalma duvar resimlerini ve yazıları görmek mümkün(dü). Bu halkın evlerini taş yerine dağlardan çıkardıkları tuz ile inşa ettikleri söylenir.
  • Fenikeliler, MÖ 7. yüzyılda Trablus bölgesinde koloniler kurmuştu. Bunlar daha sonra Kartaca Devleti’ne bağlandı.
  • MÖ 7. yüzyılda Yunanlılar Berka (Sirenaika/Kyrenaika) kıyılarına kentler kurdular.
  • MÖ 1. yüzyılda Trablus, Roma’nın Yeni Afrika eyaletinin bir parçası oldu. Berka, başka bir Roma eyaletinin parçası idi. Fizan, Roma tarafından MÖ 19 yılında alındı.
  • MÖ 2. yüzyıla ait bir zeytinyağı amforası ve MS 1. yüzyıla tarihlenen zeytinyağı presleri bulundu.
  • Roma İmparatorluğu’nun çöküşünden sonra bölge Bizanslıların denetimi altına girdi. Bölge, 533 yılında Belisarius tarafından Vandallar’dan alındı.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • 7. yüzyılın ilk yarısında İslam akınları başladı. Berberi kabilelerin direnişi 8. yüzyılda kırılabildi ve Berberilerin büyük bölümü Harici mezhebini benimsedi.
  • 8. yüzyıl ortalarında Kuzey Afrika’da başlayan Harici ayaklanmaları Emevi egemenliğinin sarsılmasında önemli rol oynadı. Libya, Mısır’daki Abbasi valilerinin yönetimi altına girdi.
  • 10. yüzyılda kıyılarda Fatımiler egemendi.
  • Fatımiler zayıflayınca Libya toprakları Muvahhid akınlarına uğradı. 13. yüzyılda Hafsi egemenliği başladı.
  • 16. yüzyılda ortaya çıkan İspanyol tehdidi Hafsi sultanını korsanların yardımına muhtaç etti. Oruç Reis ve ardından Osmanlı hizmetine giren Hızır Reis (Barbaros Hayrettin Paşa), Mısır dışındaki Kuzey Afrika topraklarını 1551’de Osmanlı egemenliğine kattı. 1536’dan sonra Cezayir’de oturan bir beylerbeyi aracılığıyla yönetilen bu topraklar, 1587’de üç eyalete bölündü. Trablus, Berka ve Fizan bölgeleri Trablusgarp adı altında bir Osmanlı eyaletine dönüştü. Osmanlıların atadığı paşalar, eyalet yönetimini yeniçeri başlarına bıraktı. İç kesimlerde yerel güç odaklarının üstünlük kazanmasıyla Osmanlı denetimi bazı kıyı kesimleriyle sınırlandı.

 

Libya 2

Akdeniz, durmadan yer değiştiren kum tepeleri, göz alabildiğine uzanan dağ sıraları, bereketli yeşilliği ile Berka Ovası, hurma ağaçlarıyla dolu vahalar, volkanik bazalt kayalar, kızgın güneş, gök delinmişçesine yağan yağmur ile çok renkli bir ülke idi Libya.

Her evin önünde doğrudan sokağa açılan mavi, yeşil boyalı, üstleri kemerli kapılar, modern binalar, şantiyeler,…

  • Bir söylenceye göre arkaik canavarlardan, gözlerinin içine bakanı taşa çeviren Medusa ve iki kız kardeşinin vatanı Libya’dır.
  • Eski resmi adı Libya Arap Sosyalist Halk Cemahiriyesi idi. 2011 yılında başlayan iç savaşla devletin adı önce sadece Libya oldu, 2013 yılından bu yana ise Libya Devleti.
  • Taha Akyol’un yazısından: “Cemahiriye “cumhurlar idaresi” demektir. Kaddafi’ye göre liberal demokrasi bir Batı uydurmasıydı. Halk egemenliği için aşiret, köy, mahalle, semt ve şehir düzeyinde “cumhur”lar yani halk komiteleri kurulmalı, onlardan oluşan “Cemahiriye” devleti oluşturulmalıydı. Böylece cumhurlar (komiteler) yoluyla her şeye halk karar verecek, devletin yerini cumhurlarda örgütlenmiş halk alacaktı.
    Tabii her cumhur ya da komite Kaddafi’nin emrinde yapılandığı için ortaya iptidai bir totalitarizm çıktı… Zaten amaç bildiğimiz demokrasi değildi.”
  • Ülkenin başkenti Trablus.
  • Halkın %92’si Arap, %5’i Berberi. Ayrıca Tuaregler, Tubular ve Avrupalılar vardı.
  • Fiziki coğrafya açısında üç ana bölgeye ayrılır: Trablus, Berka (Sirenaika /Kireneika ) ve Sahra. Ülkenin %90’ı Sahra içinde kalır. En verimli tarım alanları Trablus bölgesindedir, en yoğun nüfus da buradadır. Trablus ve Bingazi, kentsel nüfusun üçte ikisini barındırmaktaydı. Zaten kırsal kesimde göçebe ve yarı göçebe hayvancılıktan yerleşik yaşam biçimine geçişin çok yakın bir geçmişi vardı.
Libya’da Sahra Çölü’nün kuzeyinde Ubari (Awbari) Kum Denizi. Ubari’nin büyüklüğü İsviçre kadar. Üzerinde 11 göl varmış, bir kısmı kurumuş, kuruyanlardan tuz elde ediliyor. Göllerin suları kullanıldığı için göllerin etrafında kamp yapılmasına izin verilmiyordu. Fotoğrafta görülen yere Um İl Me-Suyun Anası deniyor. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Libya’da Sahra Çölü’nün kuzeyinde Ubari (Awbari) Kum Denizi. Ubari’nin büyüklüğü İsviçre kadar. Üzerinde 11 göl varmış, bir kısmı kurumuş, kuruyanlardan tuz elde ediliyor. Göllerin suları kullanıldığı için göllerin etrafında kamp yapılmasına izin verilmiyordu. Fotoğrafta görülen yere Um İl Me-Suyun Anası deniyor.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • Sirte (Surt) Havzası ve Bingazi çevresi başlıca petrol yataklarını barındırır. Nitelikli işgücü açığı nedeniyle petrol tesislerinde çok sayıda yabancı teknisyen ve işçi çalıştırılmaktaydı.
  • Libya’nın en önemli yeraltı zenginliği petroldür ve ihracat gelirlerinin tamamına yakını  petrolden sağlanırdı. Afrika’nın en büyük petrol üreticisi olan Libya’nın kanıtlanmış petrol rezervleri Afrika toplamının yaklaşık yarısını, dünya rezervlerinin ise %2’sini oluşturur. Petrol ve doğal gaz üretimi GSYİH’nın dörtte birini oluşturmaktaydı.
  • Çoğu uluslararası petrol şirketinin Libya’daki mal varlığı 1973 yılında millileştirilmişti. Daha sonra, çoğunluk hissesi Libya’da kalmak koşuluyla, çoğu İtalyan, bazı yabancı şirketlerin petrol aramasına izin verilmişti.
  • Petrol taşımacılığında dışa bağımlılığa büyük ölçüde son verilmişti.
  • Kaddafi döneminde diğer madenlerin çıkarımı da devlet denetimindeydi.