Etiket arşivi: Samuel P. Huntington

Huntington’ın Demokrasi Dalgaları

  • Demokratikleşme tarih boyunca dalgalar halinde uluslararası toplumu etkilemiş, bazı görüşlere göre, 1980’lerden itibaren kuvvetle esmeye başlayan küreselleşme rüzgarı ile birlikte bu dalgalar iyice yükselmişti.
  •  Olgunlaşmış bir demokrasi, içerisinde insan hakları, kuvvetler ayrılığı, düşünce özgürlüğü, inanç özgürlüğü, genel ve eşit oy gibi ilkeleri barındırmalıydı.
Büyük Dalga, Katsushika Hokusai (1760-1849). Fotoğraf: Kitaplık Kedisi.

Büyük Dalga, Katsushika Hokusai (1760-1849).
Fotoğraf: Kitaplık Kedisi.

  • ABD’li siyaset bilimci Samuel Huntington (1927-2008) 1991 yılında demokrasi dalgalarını üç döneme ayırmıştı. Bu teoriye göre üç demokrasi dalgasına karşılık dünyada iki de ters dalga yaşanmıştı.İlk dalga 1828-1926 yılları arasında Atlantik ve Avrupa’da etkili olmuş, sonra çekilme dönemine girmişti. Bu dönemde 29 demokratik ülke ortaya çıkmıştı.

    Birinci ters dalga 1922-1942: Mussolini’nin iktidara gelmesi ile başlayan dönemdi.

    İkinci demokrasi dalgası 1943-1962 yılları arasında yükselmiş, demokratik ülke sayısı 36 olmuştu.

    İkinci ters dalga 1958-1975 yılları arasındaydı ve demokratik ülke sayısı 30’a düşmüştü. Askeri yönetimlerin iktidara oturduğu ülkeler arasında Portekiz, Yunanistan ve Türkiye de vardı.

    Son dalga 25 Nisan 1974’te Lizbon’da bir radyo istasyonunda çalan Grandola Vila Morena adlı şarkıyla başlıyordu. Kadife Devrim olarak bilinen şiddetsiz bir askeri darbe ile Portekiz’de yükselişe geçen yeni demokrasi dalgası, Soğuk Savaş’ın (1949-1989) bitiminin ardından iyice coşmuştu.

    Huntington’a göre küreselleşmenin hikayesi ile Üçüncü Dalga’nın hikayesi birlikte yazılacaktı. Küresel süreç, demokrasinin önüne çekilen bütün setleri yıkıp geçerken ekonomik piyasaları da serbestleştirerek, hukuk kurallarını evrenselleştirecek ve insan topluluklarını özgürleştirecekti.

    Ama beklendiği gibi olmadı.

Büyük Tavşan Dalgası, Katsushika Hokusai. Bu ünlü tablonun birçok replikası ve yeniden yorumlamaları da yapıldı. Tablonun günümüz mangasının gelişiminde büyük etkileri olduğunu ve Avrupalı büyük sanatçıları da etkilediğini söylemek gerek. Fotoğraf: Kitaplık Kedisi

Büyük Tavşan Dalgası, Katsushika Hokusai.
Bu ünlü tablonun birçok replikası ve yeniden yorumlamaları da yapıldı. Tablonun günümüz mangasının gelişiminde büyük etkileri olduğunu ve Avrupalı büyük sanatçıları da etkilediğini söylemek gerek.
Fotoğraf: Kitaplık Kedisi

 

Yararlanılan Kaynaklar

Duvar, Deniz Ülke Arıboğan, İnkılap Kitabevi, 2017.

Üçüncü Dalga: Geç 20. Yüzyılda Demokratikleşme, Samuel P. Huntington, Kilit Yayınları, 2011.

 

 

Çağdaş Sanata Varış 119| Modernizm, Kapitalizm, Ulus Devlet 1

  • Özel mülkiyetin önemsendiği ve korunduğu, piyasa ekonomisinin belirleyici olduğu sosyal ve ekonomik bir sistem olan kapitalizm Ortaçağ’da tüccar kapitalizmi ile başlamış ve evrim geçirmiştir.
  • Frederic Jameson’a göre, Modernizm ve Postmodernizm, kapitalizmin belli aşamalarına eşlik eden kültürel oluşumlardır.
  • Kapitalizmin birinci aşaması, Batı Avrupa, İngiltere, ABD ve bu ülkelerin etki alanına giren diğer yerlerde, 18. yüzyılda başlayıp, 19. yüzyıl boyunca süren, pazar ekonomisine dayalıdır. Bu döneme serbest rekabetçi dönem veya tekel öncesi kapitalizm veya piyasa kapitalizmi de denir. Bu aşamada buharla çalışan motor önemlidir. Dönemin estetik anlayışı ise Realizm/Gerçekçilik’tir.
  • Kapitalizm’in ikinci aşaması, 19. yüzyılın sonlarında başlar ve 20. yüzyılın ortalarına kadar sürer. Bu döneme tekelci kapitalizm veya emperyalizm de denir.  Bu aşamanın itici gücü elektrik ve ateşlemeli motorlardır. Dönemin estetik anlayışı Modernizm’dir.
  • Kapitalizmin üçüncü aşaması, post endüstriyel/sanayi sonrası veya çok uluslu sermaye veya çok uluslu kapitalizm veya Üçüncü Dalga, Enformasyon Toplumu, Tüketim Kapitalizmi olarak günümüze varmıştır. Ağırlık malların üretiminden çok, pazarlamaya, satışa ve tüketime kayar. Bu aşamada nükleer ve elektronik teknolojiler önemlidir. Dönemin estetik anlayışı Postmodernizm’dir.

 

  • Prof. Dr. Zafer Toprak, küreselleşmenin birinci evresini 19. yüzyılda yaşadığını söylerken, 1914-1945 yılları arasını küresizleşme dönemi olarak tanımlıyor ve 1944 Bretton Woods ile küreselleşmenin ikinci evresinin başladığını ifade ediyor.

 

  • Bir başka tarihsel tanımlama ise Samuel P. Huntington’a ait. Huntington’ın Üçüncü Dalga Teorisi’ne göre dünyada üç demokrasi dalgasına karşılık iki ters dalga yaşanmıştır.
    *Birinci Demokrasi Dalgası 1828-1926. Bu yıllarda 29 demokratik ülke ortaya çıktı.
    *Birinci Ters Dalga 1922-1942. Mussolini’nin iktidara gelmesi ile başlayan dönemde demokratik ülke sayısı 12’ye düştü.
    *İkinci Demokrasi Dalgası 1943-1962. Demokratik ülke sayısı 36 oldu.
    *İkinci Ters Dalga 1958-1975. Demokratik ülke sayısı 30’a düştü. Askeri yönetimlerin iktidara oturduğu ülkeler arasında Portekiz, Yunanistan ve Türkiye de vardı.
    *Üçüncü Demokrasi Dalgası’nın ise 1974’te başladığını öne sürüyor. 1989 yılında SSCB’nin yıkılması ile birlikte dünyadaki demokratik ülke sayısı yeniden hızla artışa geçti, diyor Huntington.

 

Fotoğraf: burier.blogspot.com

Fotoğraf: burier.blogspot.com