Etiket arşivi: Paleologos’lar devri

Bizans İmparatorluğu 56 | Bizans’ta Mimari 6 Geç Dönem

Geç Bizans Dönemi ise Latin işgalinin bittiği1261 yılı ile 1453’e kadar olan döneme verilen addır. Paleologos’lar devridir.

  • Dikey elemanlar, kolon gibi, bol kullanılmaya başlıyor. Binalar yükseliyor. Orta dönem kiliselerinin tek kubbesi varken bu dönemde genellikle 5 kubbe yapılıyor. Merkezde bir büyük, kenarlarda 4 küçük kubbe. Konstantinopolis’te kiliselerin genel görünümleri aynı kalırken diğer yörelerde dış yüzeyler zenginleşiyor; tuğla her zamankinden daha çok kullanılıyor ve katronpiyer, kör arklar ve diğer dekoratif elemanlara çok rastlanıyor.
  • Paleologoslar daha önce yapılmış binaları da süslemişlerdir.
  • 15. yüzyılda maddi sıkıntı ve Osmanlılar’ın sıkıştırması sonucu pek sanatsal etkinlik olmamıştır.
  • Ana kilisesi Orta Bizans döneminden kalmış olan Khora Manastırı’nın (Kariye) mihraba desteği uçan payanda ile yapılmıştır (Aya Sofya’da da payanda vardır, ama Khora’nınki uçan payandadır).
Pammakaristos Manastırı 13. yüzyıl sonunda inşa edilmiştir. Bizans’ın ileri gelenlerinden Mihail Glabas Tarkaniotes tarafından inşa ettirilmiştir.

Pammakaristos Manastırı 13. yüzyıl sonunda inşa edilmiştir. Bizans’ın ileri gelenlerinden Mihail Glabas Tarkaniotes tarafından inşa ettirilmiştir.

Pammakaristos Manastırı’nın  Mihail Glabas Tarkaniotes ailesinin mezar şapeli olması ihtimalinden de bahsedilir. Fetihten sonra Patrikhane kilisesi önce Büyük Konstantin döneminde yapılan Havvariyun Kilisesi’ne taşınmış, Fatih Sultan Mehmet buraya cami ve külliye inşa etmek isteyince Pammakaristos Manastırı’na taşınmış,  1601 yılına Fener’deki Hagios Manastırı’na geçinceye kadar da burada kalmıştı. 1601 yılında yapılan fetihlerin hatırasına camiye dönüştürülmüş, adı da Fethiye Camii olmuştur. Bina camiye dönüştürülürken kilisenin apsis kısmı yıkılarak yerine bir mihrap yapılmıştır. 1955 yılında Amerikan Bizans Enstitüsü binayı restore etmiş, içindeki mozaik ve freskler temizlenmiş, sonradan yapılan kemer sökülüp yerine eski haline uygun sütunlar yapılmıştır. Taş ve tuğladan örülü dış duvarlarında yazılar vardır. Buradaki bazı ikonaların şimdiki Patrikhane’ye taşındığı söyleniyor. Uzun süre buradaki vaftiz sahnesinin şehirde tek olduğu düşünüldü. Galata’daki Arap Camii’nde mihrabın üstündeki sıvalar dökülünce bir vaftiz sahnesi daha ortaya çıktı. Vaftize ait bir fresk de Azize Öfemya Martiryomu’nda vardır. Yeri, Fatih ilçesinin Çarşamba semtindedir. Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu

Pammakaristos Manastırı’nın Mihail Glabas Tarkaniotes ailesinin mezar şapeli olması ihtimalinden de bahsedilir.
Fetihten sonra Patrikhane kilisesi önce Büyük Konstantin döneminde yapılan Havvariyun Kilisesi’ne taşınmış, Fatih Sultan Mehmet buraya cami ve külliye inşa etmek isteyince Pammakaristos Manastırı’na taşınmış, 1601 yılına Fener’deki Hagios Manastırı’na geçinceye kadar da burada kalmıştı. 1601 yılında yapılan fetihlerin hatırasına camiye dönüştürülmüş, adı da Fethiye Camii olmuştur. Bina camiye dönüştürülürken kilisenin apsis kısmı yıkılarak yerine bir mihrap yapılmıştır.
1955 yılında Amerikan Bizans Enstitüsü binayı restore etmiş, içindeki mozaik ve freskler temizlenmiş, sonradan yapılan kemer sökülüp yerine eski haline uygun sütunlar yapılmıştır. Taş ve tuğladan örülü dış duvarlarında yazılar vardır.
Buradaki bazı ikonaların şimdiki Patrikhane’ye taşındığı söyleniyor. Uzun süre buradaki vaftiz sahnesinin şehirde tek olduğu düşünüldü. Galata’daki Arap Camii’nde mihrabın üstündeki sıvalar dökülünce bir vaftiz sahnesi daha ortaya çıktı. Vaftize ait bir fresk de Azize Öfemya Martiryomu’nda vardır.
Yeri, Fatih ilçesinin Çarşamba semtindedir.
Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu

Antalya Müzesi’nde sergilenmekte olan iki kuş desenli sütun başlığı. Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu

Antalya Müzesi’nde sergilenmekte olan iki kuş desenli sütun başlığı.
Fotoğraflar: Füsun Kavrakoğlu