Etiket arşivi: Okuma

Roman 3

Fotoğraf: Sosyobaz

Fotoğraf: Sosyobaz

“Mit, gerçeklere dayalı bilgi verdiği için değil, etkili olduğu için gerçektir.

Bir romanı okuma deneyimi, bize mitolojinin geleneksel iç görüsünü anımsatan belli nitelikler taşır; bir tür meditasyondur.

Okurlar, bu kurgusal dünyanın “gerçek” olmadığını çok iyi bilirler, ama okurken çekimine kapılırlar.

Etkileyici bir roman, kitabı elimizden bıraktıktan çok sonra yaşantımızın perde arkasına dönüşür.

Roman, başka yaşamları ve acıları anlayarak paylaşabilmemizi sağlayan, duygudaşlığımızı artıran hayali inisiyasyondur. Merhameti, başkalarının acısını paylaşma yeteneğini öğretir.

Önemli bir romanın, aynı mitoloji gibi, dönüştürücü bir yanı vardır; her güçlü sanat çalışması gibi, bunu yapmasına izin verirsek, bizi sonsuza kadar değiştirir.”

 

Karen Armstrong, Mitolojinin Kısa Tarihi, Merkez Kitaplar, 2005.

 

 

Okuma Üzerine

  • Sessiz okuma kadim bir sanat değildir.
  • 4. yüzyılda Augustinus, kadim Yunanlar ve Romalıların okuduğu gibi okurdu: Noktalar ve büyük harfler olmadan birbirine bağlı harf dizilerini anlamlandırabilmek için yüksek sesle.
  • Yüksek sesle okumak yalnızca normal değil, bir metnin tam olarak anlaşılabilmesi için gerekli de sayılıyordu. Metne hayat üflenmesi gerekiyordu.
  • 9. yüzyıla gelindiğinde, noktalama işaretlerinin ve kitapların nispeten yaygınlaşması, sessiz okumayı sıradan hale getirmiş, mahremiyet, okuma sanatının bir özelliği haline gelmişti.
  • 1588’de İtalyan mühendis Agostino Ramelli, okurun aynı anda on kitaba erişmesine izin veren dönen okuma masasını icat etmişti.

  • Yunanlar için kitap, bir hafıza desteği idi ve uygar hayatın merkezinde yer almazdı.
  • İbraniler için kitap, Kitab-ı Mukaddes, göçebe bir halkın göçlerinde varlığını sürdürebilmesini sağlayan uygarlıklarının çekirdeği haline geldi.
  • Sembolik olarak kadim dünyanın İskenderiye Kütüphanesi’nin yakılması ile sona erdiği düşünülür.
  • Kitap sahibi olmanın bir toplumsal statü olarak kabul edilmesi, Roma İmparatorluğu’ndan sonra, 14. yüzyılda Avrupa’da başlar.
  • Okuma eyleminin gayesi, temel niteliği, görülebilen bir amaç, bir sonuç eğilimi olmayışıdır.

 

Yararlanılan Kaynak

  • Okumalar Okuması, Alberto Manguel, YKY, 2013.

 

Çağdaş Sanata Varış 295|Çağdaş Dönemde Performans Sanatı 2

Fear Eats the Soul, Rirkrit Tiravanija, New York, 2011. Taylandlı bir aileden Buenos Aires’te doğan, Tayland, Etiyopya ve Kanada’da büyüyen, zamanını New York, Berlin ve Bangkok’ta ve Chiang Mai’de geçiren, Columbia Üniversitesi’nde öğretim üyesi olan Rirkrit Tiravanija’nın (1961-) sanatının özünü, izleyici ile paylaşmak için yaratılmış (yemek yeme, yemek pişirme, okuma, müzik dinleme, film izleme gibi amaçlara hizmet eden) ortamlar yaratmak; bu ortamlar için mekan hazırlamak oluşturuyor.  Sanatçı, izleyici kavramını yok ederek, izleyicileri birer katılımcıya dönüştüren performans örnekleri veriyor. Fotoğraf:artobserved.com

Fear Eats the Soul, Rirkrit Tiravanija, New York, 2011.
Taylandlı bir aileden Buenos Aires’te doğan, Tayland, Etiyopya ve Kanada’da büyüyen, zamanını New York, Berlin ve Bangkok’ta ve Chiang Mai’de geçiren, Columbia Üniversitesi’nde öğretim üyesi olan Rirkrit Tiravanija’nın (1961-) sanatının özünü, izleyici ile paylaşmak için yaratılmış (yemek yeme, yemek pişirme, okuma, müzik dinleme, film izleme gibi amaçlara hizmet eden) ortamlar yaratmak; bu ortamlar için mekan hazırlamak oluşturuyor. Sanatçı, izleyici kavramını yok ederek, izleyicileri birer katılımcıya dönüştüren performans örnekleri veriyor.
Fotoğraf:artobserved.com

  • Marina Abramovic (1946-), 1960’larda ortaya çıkan Vücut Sanatı akımının temsilcilerinden. Sanatçı, bugüne kadar düzenlediği Performanslarda kendini parçalara ayırdı, kırbaçladı, buz kütleleri üzerinde vücudunu dondurdu, hatta bir seferinde ölüm tehlikesi atlattı.
Sanatçı Aramızda, Marina Abramovic, 2010. New York’taki Modern Museum of Art’ta (MoMA) her gün halka açık olarak gerçekleştirilen bu Performans üç aydan fazla devam etti. Abramovic, avlunun ortasına yerleştirilen küçük, ahşap bir masaya oturmuştu; yüzünde kayıtsız bir ifade vardı. Ziyaretçilerden arzu eden sanatçının karşısına oturuyordu. Sessizce, yüz yüze bakışıyor, bu sırada gelişen çeşitli duyguları anlatmaları bekleniyordu. Bazıları sanatçının sessizliğini bir meydan okuma, kışkırtıcı bir tavır olarak görüyor; bazıları performansın altında derin bir keder algılayıp ağlamaya başlıyordu. Abramovic’in karşısına oturanlardan biri de Lady Gaga oldu. Abramovic’e göre, normal şartlarda müzeye gitmeyen, Performans Sanatı hakkında hiçbir şey bilmeyen, bu sanata önem vermeyenler bile Lady Gaga’dan ötürü izlemeye geldiler. Facebook’ta Marina ile Oturmak adlı bir sayfa açıldı. Bu süre boyunca sayfanın bir milyona yakın ziyaretçisi oldu. Fiziksel ve zihinsel sınırları zorlayan çalışmaları ile tanınan Abramovic, 2005 yılında Joseph Beuys’un 1965 tarihli Ölü Bir Tavşana Resimler Nasıl Anlatılır? Performansını yorumlamıştı. Abramovic, Beuys’tan başka da pek çok sanatçının gerçekleştirdiği ikonik performansları yeniden yorumladı. Abramovic 1976’da Alman sanatçı Ulay ile tanışmış ve on yıldan uzun bir süre birlikte çalışmışlardı. Marina Abramovic’in büyük aşkı Ulay’dan ayrılması da bir Performans ile gerçekleşti. Doksan gün süren bir Performans ile Çin Seddi’nde ayrıldılar. 1988 yılında Aşıklar adlı performanslarında Marina ve Ulay Çin Seddi boyunca üç ay yürümüştü. Bu yürüyüş onların ayrılığını temsil ediyordu. Tekrar birbirlerini görmeleri de Abramovic’in Sanatçı Aramızda adlı Performansında yirmi küsur yıl sonra gerçekleşti. Fotoğraf:www.popmatters.com

Sanatçı Aramızda, Marina Abramovic, 2010.
New York’taki Modern Museum of Art’ta (MoMA) her gün halka açık olarak gerçekleştirilen bu Performans üç aydan fazla devam etti. Abramovic, avlunun ortasına yerleştirilen küçük, ahşap bir masaya oturmuştu; yüzünde kayıtsız bir ifade vardı. Ziyaretçilerden arzu eden sanatçının karşısına oturuyordu. Sessizce, yüz yüze bakışıyor, bu sırada gelişen çeşitli duyguları anlatmaları bekleniyordu. Bazıları sanatçının sessizliğini bir meydan okuma, kışkırtıcı bir tavır olarak görüyor; bazıları performansın altında derin bir keder algılayıp ağlamaya başlıyordu. Abramovic’in karşısına oturanlardan biri de Lady Gaga oldu. Abramovic’e göre, normal şartlarda müzeye gitmeyen, Performans Sanatı hakkında hiçbir şey bilmeyen, bu sanata önem vermeyenler bile Lady Gaga’dan ötürü izlemeye geldiler. Facebook’ta Marina ile Oturmak adlı bir sayfa açıldı. Bu süre boyunca sayfanın bir milyona yakın ziyaretçisi oldu.
Fiziksel ve zihinsel sınırları zorlayan çalışmaları ile tanınan Abramovic, 2005 yılında Joseph Beuys’un 1965 tarihli Ölü Bir Tavşana Resimler Nasıl Anlatılır? Performansını yorumlamıştı. Abramovic, Beuys’tan başka da pek çok sanatçının gerçekleştirdiği ikonik performansları yeniden yorumladı.
Abramovic 1976’da Alman sanatçı Ulay ile tanışmış ve on yıldan uzun bir süre birlikte çalışmışlardı. Marina Abramovic’in büyük aşkı Ulay’dan ayrılması da bir Performans ile gerçekleşti. Doksan gün süren bir Performans ile Çin Seddi’nde ayrıldılar. 1988 yılında Aşıklar adlı performanslarında Marina ve Ulay Çin Seddi boyunca üç ay yürümüştü. Bu yürüyüş onların ayrılığını temsil ediyordu. Tekrar birbirlerini görmeleri de Abramovic’in Sanatçı Aramızda adlı Performansında yirmi küsur yıl sonra gerçekleşti.
Fotoğraf:www.popmatters.com

 

 

Roman 1

“Roman gerçekle düşü, diyalektikle şiiri, düşünceyle duyguyu aynı zamanda içine koyabileceğin bir kaptır. Bütün bu ögelerin karışımı, gerçek gerçeklikten daha gerçek bir gerçeklik yaratır. Yeniden yaratılan, evrensel kılınan, herkesin özdeşleştiği, herkesin kendisini bulduğu bir gerçeklik. Roman, insanı hiçbir zaman dışlamaz. Ne anlatırsa anlatsın, olay nerede ne zaman geçerse geçsin, roman insanları anlatır. İnsanları.”

İnşallah, Oriana Fallaci, Can Yayınları, 1994.

Umberto Eco :” Romanın üç büyük uygarlığı hiç şüphe yok ki Fransa, İngiltere ve Rusya’dır. “Burjuva” denen modern roman, İngiltere’de son derece özel ekonomik şartlarda doğdu. Yazarlar, daima seyahatte olan tüccarların veya denizcilerin karıları için romanlar yazdılar, okumayı bilen ve buna vakti olan kadınlar için. Ama aynı zamanda bu kadınların oda hizmetçileri için de yazdılar, her ikisinin de geceleyin okumak için ellerinin altında mum olurdu. Burjuva romanı ticarete dayalı bir ekonomi bağlamında doğdu ve esas olarak kadınlara hitap etti. “ Kitaplardan Kurtulabileceğinizi Sanmayın, Umberto Eco ve Jean-Claude Carriére, Can Yayınları, 2010.

Umberto Eco :” Romanın üç büyük uygarlığı hiç şüphe yok ki Fransa, İngiltere ve Rusya’dır. “Burjuva” denen modern roman, İngiltere’de son derece özel ekonomik şartlarda doğdu. Yazarlar, daima seyahatte olan tüccarların veya denizcilerin karıları için romanlar yazdılar, okumayı bilen ve buna vakti olan kadınlar için. Ama aynı zamanda bu kadınların oda hizmetçileri için de yazdılar, her ikisinin de geceleyin okumak için ellerinin altında mum olurdu. Burjuva romanı ticarete dayalı bir ekonomi bağlamında doğdu ve esas olarak kadınlara hitap etti. “
Kitaplardan Kurtulabileceğinizi Sanmayın, Umberto Eco ve Jean-Claude Carriére, Can Yayınları, 2010.

 

 

Okuma

İstanbul Arkeoloji Müzeleri Kütüphanesi. Fotoğraf: Kültür Portalı

İstanbul Arkeoloji Müzeleri Kütüphanesi.
Fotoğraf: Kültür Portalı

  • Aziz Ambrosius’a (337-397) kadar, okuma yüksek sesle yapılan bir işti.
  • 10. yüzyılda bugünkü İran’da baş vezir olan Abdul Kasım İsmail’in kütüphanesinde 170 bin cilt kitap varmış. Evinden ayrıldığında kütüphanesinden uzak kalmaya tahammülü olmadığından her yola çıktığında, peşinden 170 bin ciltlik kütüphanesini taşıyan 400 deve gelirmiş. İstediği kitabı bulabilmesi için develerin alfabetik sıraya uygun olarak yürütüldüğü söylenir.
  • Jean-Claude Carriére: 18. yüzyılın sonunda, aristokratlar, bir yerden bir yere giderken, küçük valizlerde seyahat kütüphaneleri taşırlardı. Cep kitabı boyutunda, 30-40 cilt halinde, kibar ve seçkin bir insanın bilmeyi kendisi için görev bellediği ne varsa yanlarından ayırmazlardı.
  • Jean-Claude Carriére: Cervantes okumadan Kafka okursam, benim aracılığımla ve benden habersiz, Kafka, Quijote okumamı değişikliğe uğratacaktır.
  • Jean-Claude Carriére: Günümüz iktidarını, her fırsatta kitap okumamakla övünen Berlusconi ve Sarkozy gibi adamlar temsil ediyor.

 

Yararlanılan Kaynaklar

  • Kitaplardan Kurtulabileceğinizi Sanmayın; Umberto Eco ve Jean-Claude Carriére; Can Yayınları, 2010.
  • Medeniyet, Kültür, Sanat; Gündüz Vassaf; İletişim Yayınları, 2014.