Etiket arşivi: Kitap

Roman 3

Fotoğraf: Sosyobaz

Fotoğraf: Sosyobaz

“Mit, gerçeklere dayalı bilgi verdiği için değil, etkili olduğu için gerçektir.

Bir romanı okuma deneyimi, bize mitolojinin geleneksel iç görüsünü anımsatan belli nitelikler taşır; bir tür meditasyondur.

Okurlar, bu kurgusal dünyanın “gerçek” olmadığını çok iyi bilirler, ama okurken çekimine kapılırlar.

Etkileyici bir roman, kitabı elimizden bıraktıktan çok sonra yaşantımızın perde arkasına dönüşür.

Roman, başka yaşamları ve acıları anlayarak paylaşabilmemizi sağlayan, duygudaşlığımızı artıran hayali inisiyasyondur. Merhameti, başkalarının acısını paylaşma yeteneğini öğretir.

Önemli bir romanın, aynı mitoloji gibi, dönüştürücü bir yanı vardır; her güçlü sanat çalışması gibi, bunu yapmasına izin verirsek, bizi sonsuza kadar değiştirir.”

 

Karen Armstrong, Mitolojinin Kısa Tarihi, Merkez Kitaplar, 2005.

 

 

Okuma Üzerine

  • Sessiz okuma kadim bir sanat değildir.
  • 4. yüzyılda Augustinus, kadim Yunanlar ve Romalıların okuduğu gibi okurdu: Noktalar ve büyük harfler olmadan birbirine bağlı harf dizilerini anlamlandırabilmek için yüksek sesle.
  • Yüksek sesle okumak yalnızca normal değil, bir metnin tam olarak anlaşılabilmesi için gerekli de sayılıyordu. Metne hayat üflenmesi gerekiyordu.
  • 9. yüzyıla gelindiğinde, noktalama işaretlerinin ve kitapların nispeten yaygınlaşması, sessiz okumayı sıradan hale getirmiş, mahremiyet, okuma sanatının bir özelliği haline gelmişti.
  • 1588’de İtalyan mühendis Agostino Ramelli, okurun aynı anda on kitaba erişmesine izin veren dönen okuma masasını icat etmişti.

  • Yunanlar için kitap, bir hafıza desteği idi ve uygar hayatın merkezinde yer almazdı.
  • İbraniler için kitap, Kitab-ı Mukaddes, göçebe bir halkın göçlerinde varlığını sürdürebilmesini sağlayan uygarlıklarının çekirdeği haline geldi.
  • Sembolik olarak kadim dünyanın İskenderiye Kütüphanesi’nin yakılması ile sona erdiği düşünülür.
  • Kitap sahibi olmanın bir toplumsal statü olarak kabul edilmesi, Roma İmparatorluğu’ndan sonra, 14. yüzyılda Avrupa’da başlar.
  • Okuma eyleminin gayesi, temel niteliği, görülebilen bir amaç, bir sonuç eğilimi olmayışıdır.

 

Yararlanılan Kaynak

  • Okumalar Okuması, Alberto Manguel, YKY, 2013.

 

Öğrenme

“Jean-Claude Carriére: Sınırsız bir malumat toplamı elimizin altında olduğuna göre, hafıza ne ifade eder? Sormadıklarımıza bile cevap verebilecek elektronik bir hizmetçi yanımızda olduğunda, bilecek ne kalacak bize? Ne öğrenmemiz gerekecek?

Umberto Eco: Sentez sanatını.

Jean-Claude Carriére: Evet, öğrenme eyleminin kendisini. Çünkü öğrenmek, öğrenilen bir şeydir.

Umberto Eco: Hafızanın bir kısmı kitaplara, makinelere havale edilmiştir, fakat elindeki gereçlerden en iyi şekilde yararlanmayı bilme zorunluluğu bakidir.”

Book 4, Lucas Samaras, 1962. Yunanistan doğumlu ABD’li sanatçı Samaras (1936-), 1960’lı yıllarda bir dizi Sürrealist esintili kutular yapmaya başladı. Bunları kişisel eşyaları, iğneler, aynalar, kırık camlar, renkli boncuklarla birleştirdi.  Kutuları, oda boyutunda Yerleştirmeler ve kendi ilginç portreleri izledi. Kutuları gibi Kitap adlı eseri de kendi içinde bir dünya. Kitap, Samaras’ın yazdığı sekiz öykünün yanı sıra bazı sürprizleri de barındırıyor: küçük, açılan pencereler; cepler, katlanmış sayfalar, gizli broşürler gibi. Kitap, toplu iğneler, sofra bıçağı, jilet, alüminyum folyo, cam kırığı, makas ve plastik bir çubuk da içeriyor. Eser, “Kitaplar Tehlikelidir” mesajı ile New York’ta, Museum of Modern Art’da (MoMA) sergileniyor. Fotoğraf: Pinterest

Book 4, Lucas Samaras, 1962.
Yunanistan doğumlu ABD’li sanatçı Samaras (1936-), 1960’lı yıllarda bir dizi Sürrealist esintili kutular yapmaya başladı. Bunları kişisel eşyaları, iğneler, aynalar, kırık camlar, renkli boncuklarla birleştirdi. Kutuları, oda boyutunda Yerleştirmeler ve kendi ilginç portreleri izledi. Kutuları gibi Kitap adlı eseri de kendi içinde bir dünya. Kitap, Samaras’ın yazdığı sekiz öykünün yanı sıra bazı sürprizleri de barındırıyor: küçük, açılan pencereler; cepler, katlanmış sayfalar, gizli broşürler gibi. Kitap, toplu iğneler, sofra bıçağı, jilet, alüminyum folyo, cam kırığı, makas ve plastik bir çubuk da içeriyor. Eser, “Kitaplar Tehlikelidir” mesajı ile New York’ta, Museum of Modern Art’da (MoMA) sergileniyor.
Fotoğraf: Pinterest

 

Yararlanılan Kaynak

  • Kitaplardan Kurtulabileceğinizi Sanmayın, Umberto Eco ve Jean-Claude Carriére, Can Yayınları, 2010.

 

Cehalet

Fotoğraf: Güzel Sözler

Fotoğraf: Güzel Sözler

  • 1990’lı yılların sonunda yapılan Gallup araştırmasına göre “Güneş mi dünyanın etrafında dönüyor, dünya mı güneşin ?” diye sorulduğunda beş Amerikalıdan biri güneşin dünyanın etrafında döndüğünü söylemiş. Almanları %16’sı, İngilizlerin %19’u da aynı fikirde.
  • Umberto Eco: Londra’da yapılan bir anket, soru yöneltilenlerin dörtte birinin, Churchill ile Dickens’ın hayali kişilikler, Robin Hood ile Sherlock Holmes’un ise yaşamış kişiler olduğuna inandıklarını gösterdi. (Kitap, 2009’da basılmış. )
  • Jean-Claude Carriére: Bilmenin sahiden önemli olduğuna inanıyor musunuz?
  • Umberto Eco: Esas olduğuna inanıyorum.

Yararlanılan Kaynak

  • Kitaplardan Kurtulabileceğinizi Sanmayın; Umberto Eco ve Jean-Claude Carriére; Can Yayınları, 2010.

 

Okuma

İstanbul Arkeoloji Müzeleri Kütüphanesi. Fotoğraf: Kültür Portalı

İstanbul Arkeoloji Müzeleri Kütüphanesi.
Fotoğraf: Kültür Portalı

  • Aziz Ambrosius’a (337-397) kadar, okuma yüksek sesle yapılan bir işti.
  • 10. yüzyılda bugünkü İran’da baş vezir olan Abdul Kasım İsmail’in kütüphanesinde 170 bin cilt kitap varmış. Evinden ayrıldığında kütüphanesinden uzak kalmaya tahammülü olmadığından her yola çıktığında, peşinden 170 bin ciltlik kütüphanesini taşıyan 400 deve gelirmiş. İstediği kitabı bulabilmesi için develerin alfabetik sıraya uygun olarak yürütüldüğü söylenir.
  • Jean-Claude Carriére: 18. yüzyılın sonunda, aristokratlar, bir yerden bir yere giderken, küçük valizlerde seyahat kütüphaneleri taşırlardı. Cep kitabı boyutunda, 30-40 cilt halinde, kibar ve seçkin bir insanın bilmeyi kendisi için görev bellediği ne varsa yanlarından ayırmazlardı.
  • Jean-Claude Carriére: Cervantes okumadan Kafka okursam, benim aracılığımla ve benden habersiz, Kafka, Quijote okumamı değişikliğe uğratacaktır.
  • Jean-Claude Carriére: Günümüz iktidarını, her fırsatta kitap okumamakla övünen Berlusconi ve Sarkozy gibi adamlar temsil ediyor.

 

Yararlanılan Kaynaklar

  • Kitaplardan Kurtulabileceğinizi Sanmayın; Umberto Eco ve Jean-Claude Carriére; Can Yayınları, 2010.
  • Medeniyet, Kültür, Sanat; Gündüz Vassaf; İletişim Yayınları, 2014.