Etiket arşivi: Jüpiter

Ay ve Harran

Ulu Cami, Harran, Şanlıurfa. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 2000.

Ulu Cami, Harran, Şanlıurfa.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 2000.

  • Harran; Ay, Güneş ve gezegenlerin kutsal sayıldığı eski Mezopotamya’daki Asur ve Babillerin çoktanrılı inancına dayanan paganlığın önemli merkezlerinden biri idi.
  • Ay tanrısı Sin, paganların asırlar boyunca en büyük tanrısı olmuştur.
  • Bu dönemde Harran’da astronomi ilmi çok ilerlemiştir.
  • Bölge insanının bir kısmı Hıristiyan, bir kısmı Müslüman olurken bir kısmı da 11. yüzyıla kadar Sabi inancını benimsemiştir.
  • Sabi inancı monoteist bir inanç olmakla birlikte burada paganizm ile karışmış, farklı bir çehreye büründüğü için mensupları Harranlı Sabiler olarak anılmışlardır. Onlara göre yüce varlık sadece yaratma gibi önemli işleri yapar, diğer işleri gezegenler ve onlar adına inşa edilen tapınaklardaki putlar yapardı. Bu dönemde de Sin önemini korumuştur.
  • Bu dinin mensupları İslâm kaynaklarında Harrânîler (putperestler) adıyla anılmıştır.
  • Harran, zamanın özellikle Sin/Ay inancının önemli tapınaklarının yer aldığı merkezler arasındaydı. MÖ 2000’li yıllarda Harran’da ünlü bir Sin mabedi olduğu bilinmektedir.
  • EdessaUrfa, MS 3. yüzyıla kadar yıldız ve gezegen kültürünün hakim olduğu dini ve politik bir merkez idi. Pagan dönemde yörenin inanç ve ritüelleri Güneş, Ay, Jüpiter, Venüs, Merkür, Satürn ve Mars kültü etrafında şekillenmekteydi. Urfa çevresinde yaşayan Bedeviler için kaynaklarda gezegenlere kurban kestikleri yazar.
  • Harran bölgesinde güneşin de önemli bir inanç figürü olduğu biliniyor. Ancak kaynaklarda MS 3. yüzyıla kadar Ay tanrısından başka bir ilah ve inanış şekli yer almamıştır.
  • Yeri kesin olarak tespit edilemeyen Sin mabedinin, höyükte, iç kalede ya da Ulu Camii’nin yerinde olduğu konusunda değişik fikirler ileri sürülmektedir.

 

 

Yararlanılan Kaynaklar

Kaybolan İzler, Mümtaz Fırat, YKY, 2017.

mekan360.com/360fx_ulucamiiharransanliurfa.html

ekitap.kulturturizm.gov.tr/TR,80698/harran-ve-harrandaki-mimari-eserler.html

 

 

Fotoğraflarla Suriye Gezisi 3 / Şam 3

Emevi Camii Girişi- Bugün caminin bulunduğu yer 3000 yıldan beri mabet alanı. MÖ 9. yüzyılda Arami tanrısı Hadad adına yapılmış tapınaktan sonra Romalılar buraya Jüpiter adına bir mabet yapmışlar. Dördüncü yüzyılda Vaftizci Yahya’ya adanmış kiliseden sonra burası 705 yılında cami olmuş.

Emevi Camii Girişi- Bugün caminin bulunduğu yer 3000 yıldan beri mabet alanı. MÖ 9. yüzyılda Arami tanrısı Hadad adına yapılmış tapınaktan sonra Romalılar buraya Jüpiter adına bir mabet yapmışlar. Dördüncü yüzyılda Vaftizci Yahya’ya adanmış kiliseden sonra burası 705 yılında cami olmuş.

Emevi Camii, Moğollar tarafından talan edilmiş, depremlerde hasar görmüş ve 19. yüzyılda büyük bir yangının kurbanı olmuş ama hala olağanüstü görkemiyle ayakta. Suriye'deki en önemli yapı sayılan bu cami, ilk önemli Müslüman yapısı ve kimilerine göre Mekke, Medine ve Kudüs'teki camilerden sonra İslam aleminin en kutsal eseri. Bu cami, ulu camiler için örnek oluşturmuş. Müslümanlar, önce kilisenin doğu kısmını  camiye çevirmişler, batı bölümünü Hıristiyanlar kilise olarak kullanmaya devam etmişler. Ortak kullanım 70 yıl devam etmiş.

Emevi Camii, Moğollar tarafından talan edilmiş, depremlerde hasar görmüş ve 19. yüzyılda büyük bir yangının kurbanı olmuş ama hala olağanüstü görkemiyle ayakta. Suriye’deki en önemli yapı sayılan bu cami, ilk önemli Müslüman yapısı ve kimilerine göre Mekke, Medine ve Kudüs’teki camilerden sonra İslam aleminin en kutsal eseri. Bu cami, ulu camiler için örnek oluşturmuş. Müslümanlar, önce kilisenin doğu kısmını camiye çevirmişler, batı bölümünü Hıristiyanlar kilise olarak kullanmaya devam etmişler. Ortak kullanım 70 yıl devam etmiş.

 

Caminin giriş kapısı üzerinde Şam şehri tasvirli mozaik. Mozaikler cam ve taş.

Caminin giriş kapısı üzerinde Şam şehri tasvirli mozaik. Mozaikler cam ve taş.

Yapının tümünü cami yapma işini Antakyalı mimarlar gerçekleştirmiş. Bu mimarların daha önceki eserleri kiliselerdi. Caminin planı bazilikal plan. İki katlı revaklar, mozaik kullanımı da Bizans etkisi. Sekiz Roma sütunu üzerindeki hazine odasında halkın bağışları korunurmuş.

Yapının tümünü cami yapma işini Antakyalı mimarlar gerçekleştirmiş. Bu mimarların daha önceki eserleri kiliselerdi. Caminin planı bazilikal plan. İki katlı revaklar, mozaik kullanımı da Bizans etkisi. Sekiz Roma sütunu üzerindeki hazine odasında halkın bağışları korunurmuş.

Caminin batı cephesinde yer alan bu mozayiğin Barada Vadisi olduğu düşünülüyor. İnanışa göre, Hz. Muhammed, Barada Vadisi’ne kadar gelip, Şam’ı oradan görmüş, şehre girmemiş, “Cennete iki kere girilmez” demiş. Bu mozaik tablo, 37 metre uzunluğunda.

Caminin batı cephesinde yer alan bu mozayiğin Barada Vadisi olduğu düşünülüyor. İnanışa göre, Hz. Muhammed, Barada Vadisi’ne kadar gelip, Şam’ı oradan görmüş, şehre girmemiş, “Cennete iki kere girilmez” demiş. Bu mozaik tablo, 37 metre uzunluğunda.

Caminin içindeki bu bölümde Vaftizci Yahya’nın başının gömülü olduğu düşünülüyor.

Caminin içindeki bu bölümde Vaftizci Yahya’nın başının gömülü olduğu düşünülüyor.

Burası aynı zamanda Şiiler için bir hac merkezi. Hz. Hüseyin’in başının burada gömülü olduğu düşünülüyor. Mısırlılar, Hz. Hüseyin’in başının Kahire’deki camilerden birinde gömülü olduğunu iddia ederken, Iraklılar Kerbela’da olduğunu öne sürüyorlar.

Burası aynı zamanda Şiiler için bir hac merkezi. Hz. Hüseyin’in başının burada gömülü olduğu düşünülüyor. Mısırlılar, Hz. Hüseyin’in başının Kahire’deki camilerden birinde gömülü olduğunu iddia ederken, Iraklılar Kerbela’da olduğunu öne sürüyorlar.

Emevi Camii’nin üç minaresi var. Üçü de caminin inşaası sırasında yapılmış, sonra Memluklar ve Osmanlı dönemlerinde restore edilmiş. Bu fotoğraftaki minare Batı minaresi. Memluk tarzı.

Emevi Camii’nin üç minaresi var. Üçü de caminin inşaası sırasında yapılmış, sonra Memluklar ve Osmanlı dönemlerinde restore edilmiş. Bu fotoğraftaki minare Batı minaresi. Memluk tarzı.

Nişanlı Kız minaresi adı verilen ikinci minare.

Nişanlı Kız minaresi adı verilen ikinci minare.

Güney doğudaki üçüncü minare. Adı, İsa minaresi. Kıyamet Günü’nde İsa’nın buradan yeryüzüne ineceğine inanıldığı için bu ad verilmiş.

Güney doğudaki üçüncü minare. Adı, İsa minaresi. Kıyamet Günü’nde İsa’nın buradan yeryüzüne ineceğine inanıldığı için bu ad verilmiş.