Etiket arşivi: John Steinbeck

Şiddet 97| Yasaklar ve Sansür Şiddeti 8 Kitaplar 5

  • Amerikan Kütüphaneleri Birliği etkin bir biçimde okul kitaplıklarından ve kütüphane raflarından kaldırılması istenen kitapları izler. Birliğin hazırladığı 21. Yüzyılın (2000-2005) En Sakıncalı Kitapları başlıklı listenin ilk beş sırasında yer alan eserler şunlardır:
    Büyücülüğü övmekten ötürü Harry Potter serisi, yazarı J. K. Rowling.
    Kaba dili, şiddete yer vermesinden ötürü 1974 yılında yayımlanan Çikolata Savaşı, yazarı Robert Cornier.
    Ortaöğrenimdeki bir genç kızın cinselliğini anlatan Alice serisi, Phyllis Reynolds Naylor.
    Kafirlik ve İsa betimlemesinden sebep 1939 yılında yayımlanmış Fareler ve İnsanlar, John Steinbeck.
    Lezbiyenliğe, evlilik öncesi cinsel ilişkiye, nikahsız birlikte yaşamaya, pornografi ve şiddete göndermeler içerdiği için 1969 yılında yayımlanan Kafesteki Kuşun Neden Öttüğünü Biliyorum, Maya Angelou. Maya Angelou, 1961’de Robert Frost’tan sonra ilk kez 1993’te Bill Clinton’ın başkanlık töreninde konuşmacı olarak yer almış bir şairdir.

  • 2010 yılında İsrail’de dincilerin okullarında Sofokles’in trajedileri, Anna Karenina, Bashevis Singer’in eserleri, Amos Oz’un son romanı Judas yasaktı. 2016 yılında İsrail Milli Eğitim Bakanlığı, Dorit Rabinyan’ın Yahudi-Arap aşkını konu aldığı romanının okullarda okutulmasını “Yahudi kimliğine tehdit” oluşturduğu gerekçesiyle yasakladı. Bakanlığın yasaklama gerekçesinde, “Yahudiler ve Yahudi olmayanlar arasındaki duygusal ilişkiler ayrı kimlikleri tehdit ediyor. Gençler asimilasyondan kaynaklanan tehlikeyi ayırt edebilecek seviyede değil” denildi.
  • Kitap yakmanın tarihi sonlanmış değil. Tahrip edilemeyecek eksiksiz bir arşiv oluşturma çabaları, sayısal kitaplık projeleri, güncel kitaplık mimarisi ve arşiv teknolojisinin etik ve felsefi açıdan sorgulanması devam ediyor.
  • Türkiye’de “terör örgütü niteliği taşıdığı” gerekçesiyle satış yasağı konularak Ekim 2017’de üç kitap toplatıldı.
  • Vatandaşların temel ihtiyaçlarının karşılanmadığı bir toplumda, kitaplar kötü bir beslenme maddesidir.

 

Şiddet 94| Yasaklar ve Sansür Şiddeti 5 Kitaplar 2

Kum Kitabı 5, Micha Ullman, demir ve kırmızı kum, 2000. Fotoğraf: http://museum.imj.org.il

Kum Kitabı 5, Micha Ullman, demir ve kırmızı kum, 2000.
Fotoğraf: http://museum.imj.org.il

  • Binbir Gece Masalları adlı Ortaçağ’da yazılmış masallar külliyatı 1926-1950 yılları arasında ABD’de müstehcen olduğu gerekçesiyle yasaklanmıştı. Günümüzde Irak, İran ve Afganistan’da hala yasak. Mısır’da da yasaklanması gündemde. 1865 tarihli Lewis Carroll’un fantastik romanı Alice Harikalar Diyarında hayvanlara haddinden fazla insan özellikleri yüklenmiş olmasının insanlara hakaret sayılacağı gerekçesiyle 1931 yılında Çin’in Hunan eyaletinde yasaklandı.
  • 1990 yılında son bölümü tamamlanan Harry Potter serisinin dört kitabı ABD’de cadılığı ve büyücülüğü desteklediği ve satanist gözbağcısı olduğu gerekçesiyle yasaklandı ve yakıldı.
  • Salman Rushdie’nin The Satanic Verses, Şeytan Ayetleri adlı romanı 1988 yılında yayımlanmış, aynı yıl İngiltere’nin en saygın kitap ödüllerinden biri olan Whitbread ödülünü kazanmıştır. Kitap, Müslümanlığa hakaret ettiği gerekçesiyle Hindistan ve Güney Afrika’da yasaklanmış, daha sonra Ayetullah Humeyni tarafından yazar hakkında ölüm fetvası verilmiştir. Rushdie’nin, İslamiyet’in ilk dönemlerindeki bazı olaylara dayanarak taşlama formundaki kurgusal kitabında, Peygamber’in ashabına ve hanımlarına bir genelevdeki fahişelerin ve kadın tüccarlarının ismini verdiği; Peygamber’i Ortaçağ Hıristiyanları tarafından kullanılan şeytan anlamındaki Mahound adıyla anarak onun kutsallığını lekelediği düşünüldü.
  • ABD hükumeti müstehcenlik gerekçesiyle James Joyce’un Ulysses adlı eserini toplatma kararı almış, kitap 1933 yılı sonunda aklanmıştı. D. H. Lawrence’ın Lady Chatterly’in Sevgilisi de zamanın sansür mekanizmalarına takılan eserlerdendir.
  • Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok, Erich Maria Remarque; Yaşam ve Yazgı, Vasili Grossman; Umut, André Malraux; 1984, George Orwell; Alice Harikalar Diyarında, Lewis Carroll; Candide, Voltaire; Canterbury Hikayeleri, Geoffrey Chaucer; Gazap Üzümleri, John Steinbeck; Doktor Jivago, Boris Pasternak; Lolita, Vladimir Nabokov; Hayvan Çiftliği, George Orwell; Madame Bovary, Gustave Flaubert; Suç ve Ceza, Dostoyevski; Cesur Yeni Dünya, Aldous Huxley; Ulysses, James Joyce; Lady Chatterly’nin Sevgilisi, D. H. Lawrence çeşitli ülkelerde, farklı zamanlarda, muhtelif gerekçelerle yasaklanan ünlü eserlerden bazılarıdır.
  • Medarı Maişet Motoru, Sait Faik; Sınıf, Rıfat Ilgaz; Böyle Bir Sevmek, Atilla İlhan; Fikrimin İnce Gülü, Adalet Ağaoğlu; Bizim Köy, Mahmut Makal; Sırça Köşk, Sabahattin Ali; Renkahenk, Can Yücel; Asılacak Kadın, Pınar Kür; Yarın Yarın, Pınar Kür; Bitmeyen Aşk, Pınar Kür; Allah’ın Kızları, Nedim Gürsel; Bir Avuç Gökyüzü, Çetin Altan; Baba ve Piç, Elif Şafak; Yaşadıkça, Rıfat Ilgaz yasaklı Türk edebiyatı külliyatının küçük bir bölümünü oluşturmaktadır. Nazım Hikmet’in kitapları da uzun yıllar yasaklı eserler arasındaydı.
  • Müstehcenlik, savaş karşıtı olmak, mevcut rejimle uyuşmamak genel yasaklama nedenleri arasında ön sıralarda yer alırken ülkemizde komünizm propagandası yapmak, sol görüşü temsil etmek veya çağrıştırmak, askeri/yöre insanını aşağılamak veya küçük düşürmek, köylümüzü fakir göstermek, halkın ar duygularını incitmek, halkı suça teşvik etmek gibi nedenler öne çıkmıştır.
  • Ülkemizin yazarları içinde hapiste yatma rekoru 22,5 yıl ile solcu yazar Hikmet Kıvılcımlı’ya aittir. Kemal Tahir 12,5 yıl, Nazım Hikmet 12 yıl, Necip Fazıl 10,5 yıl, Aziz Nesin 5,5 yıl ile Kıvılcımlı’yı izler.
  • Yasaklanmış eserlerin ve yazarların adlarını, yasaklanma sebeplerini eksiksiz olarak verebilmek neredeyse olanaksızdır. Biz burada bir seçki sunmaya çalıştık.