Etiket arşivi: Johannes Gutenberg

Kitap

Contemporary İstanbul 2015’te eserleri sergilenen İtalyan sanatçı Massimo Giannoni’nin (1954-) favori konuları kitap evleri, tarihi kütüphaneler gibi sessiz alanlar ile dünya borsaları, şehir manzaraları gibi kaos, gürültü ve hareketi vurgulayan kompozisyonlardır. Kitaplar ve raflar ile kaosun içindeki sessizlik sanatçının ilgi alanıdır. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Contemporary İstanbul 2015’te eserleri sergilenen İtalyan sanatçı Massimo Giannoni’nin (1954-) favori konuları kitap evleri, tarihi kütüphaneler gibi sessiz alanlar ile dünya borsaları, şehir manzaraları gibi kaos, gürültü ve hareketi vurgulayan kompozisyonlardır. Kitaplar ve raflar ile kaosun içindeki sessizlik sanatçının ilgi alanıdır.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • Yazının ilk maddi ortamları dikme taşlar, tabletler, kumaşlardır.
  • Eski Mısırlıların, Nil kıyılarında yetişen 2,5-3 m boyundaki otsu papirüs bitkisinden yaptıkları kağıda ve bu kağıtlara yazılmış elyazması metinlere papirüs dendi.
  • Yan yana yapıştırılmış ve bir çubuğun etrafına sarılmış elyazması sayfalara volumina/volumen dendi.
  • Romalı asillerin binlerce eserden oluşan zengin kütüphaneleri olduğu söylenir. Roma’da kütüphanelerin yanı sıra, kitapların rulo şeklinde satıldığı dükkanlar varmış. Bir kitap meraklısı, sipariş verir, kitapçı 15 gün sonra uğramasını söylermiş. Kitap sırf o kişi için özel olarak kopyalanırmış.
  • Barbarların defalarca Roma’ya gelişi ve şehri ateşe verme alışkanlıkları yüzünden, kitapları yerleştirecek güvenli bir yer bulmak istenince manastırlardan daha güvenli bir yer olmadığı düşünülmüş. Aynı zamanda, bazı kitapları kurtarmak, bazılarını ise kurtarmamak seçilmiş.
  • Roma İmparatorluğu’nda 1. ve 2. yüzyıllardan itibaren önce parşömen (tabaklanmış hayvan derisi), 13. yüzyıldan itibaren ise kağıttan yaprakların bir araya getirilmesiyle oluşan, kapağı olan, boyutu şimdiki kitaplara benzeyen elyazmasına kodeks dendi.
  • 15. yüzyılda, yani matbaanın başlangıç devrinde (beşikte) basılmış kitaplara incunabula (Latince beşik) dendi. 1450′de Johannes Gutenberg, ortağı Fust ile birlikte Almanya’nın Mainz şehrinde metal harflerle basım tekniğini buldu. Matbaanın icadından 31 Aralık 1500 gecesine kadar basılmış bütün kitaplara incunabula, 1501’den itibaren basılmış olanlara post-incunabula denir. Bilinen ilk incunabula, toplam 1282 sayfa olan, iki ciltten oluşan, her sayfasında 42 satırlık iki sütun bulunan, hiçbir tarih taşımayan, en muhtemel basım tarihi 1452-1455 olan Kitabı Mukaddes’tir.
  • Basılan ilk kitaplar ciltlenmiş olarak satın alınmıyordu. Yaprak yaprak satın alıp sonradan ciltletmek gerekiyordu. Cilt, aynı kitabın iki nüshası arasında kayda değer bir fark yaratabiliyordu. Ciltlenmiş olarak satılan ilk kitapların, 17.-18. yüzyıllar arasında ortaya çıktığı sanılıyor.
  • İlk kitaplar çok pahalı olduğu için yalnızca kralların, prenslerin, zengin bankacıların edinebildikleri şeylerdi. Ama 15. yüzyıldan itibaren, ciltlenmemiş, kötü kağıt kullanılmış, ucuza satılan işporta malı kitaplar da olduğu biliniyor. Bu kitaplar, işportacıların küfelerinde bütün Avrupa’yı dolaşırdı.
  • Bazı bilginler, son derece nadir ve acilen ihtiyaç duydukları bir kitabın bulunduğu manastıra gitmek için Alpler’i, Manş’ı aşarlardı.
  • 16. yüzyılda, Venedikli bir matbaacı, taşıması çok daha kolay olan cep kitabını yapmayı akıl etti.
  • 19. yüzyılın büyük Parisli ciltçileri, her kitabı ciltlemeyi kabul etmezdi. Bazı ciltçilerde beş yıl sıra beklemek gerekirdi.
  • Umberto Eco’ya göre kitap, tıpkı kaşık, çekiç, tekerlek veya makas gibidir. Bir kere icat ettikten sonra daha iyisini yapamazsınız. Bir kaşıktan daha iyi olacak bir kaşık yapamazsınız. E-kitap, basılı kitabın yerini alamaz.

Yararlanılan Kaynak

  • Kitaplardan Kurtulabileceğinizi Sanmayın, Umberto Eco ve Jean-Claude Carriére, Can Yayınları, 2010.

 

Bizans İmparatorluğu 108| Bizans’tan Sonra 3 Ortaçağ’ın Bitişi

  • Modern tarihçiler, bize göre İstanbul’un Fethi’ni, Avrupalılara göre ise Konstantinopolis’in Düşüşü’nü artık Ortaçağ’ı bitiren tek etken olarak görmüyorlar. 1450’den 1517’ye kadar yayılan birden fazla dönüm noktası öneriyorlar.
Johannes Gutenberg’in baskı makinesi. Fotoğraf:www.bilim-teknoloji.com

Johannes Gutenberg’in baskı makinesi.
Fotoğraf:www.bilim-teknoloji.com

  • Bunlardan biri matbaanın icadı. Johannes Gutenberg’in (1398-1468) taşınabilir, metal harflerle geliştirdiği ve baskı tekniğinde devrim yapan matbaasında 1452 ile 1454 yılları arasında bastığı tarihin ilk matbu kitabı, İncil’dir.
  • İkinci tarih önerisi 1453 İstanbul’un Fethi’dir.
Granada’nın Düşmesi, Francisco Pradilla Ortiz, 1882. Son Nasri Sultanı Ebu Abdullah solda; Papa tarafından verilen adlarıyla Katolik Krallar  Kastilya Kraliçesi I. Isabel ile Aragon Kralı II. Ferdinand tablonun sağında görülüyor. Fotoğraf:tr.wikipedia.org

Granada’nın Düşmesi, Francisco Pradilla Ortiz, 1882.
Son Nasri Sultanı Ebu Abdullah solda; Papa tarafından verilen adlarıyla Katolik Krallar Kastilya Kraliçesi I. Isabel ile Aragon Kralı II. Ferdinand tablonun sağında görülüyor.
Fotoğraf:tr.wikipedia.org

  • Üçüncüsü, 1492. İspanya’nın Katolikler tarafından yeniden fethi, Reconquista. İspanya’daki son İslam devleti Granada Emirliği’ni ortadan kaldıran ve Hıristiyanlığı kabul etmeyen Müslümanlar ile Yahudileri İber Yarımadası’ndan atan Kraliçe İsabella, Reconquista’yı, Konstantinopolis’in düşüşünün rövanşı olarak sunmuştur.

    1492 yılında gerçekleşen bir başka önemli, tarihin akışını değiştirecek kadar önemli, olay ise Amerika kıtasının keşfidir..

Dr. Martin Luther, 31 Ekim 1517 tarihinde Wittenberg'de bulunan Schlosskirche’nin (Kale Kilisesi) kapısına 95 tezini çivilerken. Fotoğraf: www.hristiyanforum.com

Dr. Martin Luther, 31 Ekim 1517 tarihinde Wittenberg‘de bulunan Schlosskirche’nin (Kale Kilisesi) kapısına 95 tezini çivilerken.
Fotoğraf: www.hristiyanforum.com

  • Modern tarihçilere göre Ortaçağ’ı kapatan dördüncü dönüm noktası ise 1517’de Almanya’da Martin Luther tarafından başlatılıp Fransa’da Jean Calvin tarafından sürdürülen Protestan reformunun başlangıcıdır.
  • Reform, her şeyden önce Papa’nın yeryüzündeki iktidarına dayanarak devletlerin ve müminlerin üzerinde kurduğu baskı ile Roma Katolik Kilisesi’ne bağlı ruhban sınıfının haksız zenginleşmesine karşı çıkan din adamlarının isyanıdır. Bu din adamları, Hıristiyanlık dogmalarında reform talep etmişlerdir. Reform hareketi ile kurulan oluşum, Hıristiyanlığın kurumsal yozlaşmasını protesto ettiği için Protestan Kilisesi adını almıştır. Bu kiliseler, Papa’nın evrensel önderliğini, yeryüzü iktidarını, devletler üstü yetkilerini ve Roma Katolik Kilisesi’nin tüm kiliseler üstündeki otoritesini reddettiler. Bu, Hıristiyanlık aleminin Ortodoks ve Katolik olarak ayrışmasından sonraki ikinci büyük kırılmadır. Bu kırılma ile Avrupa’da savaşları başlamış, Katolikler ile Protestanlar arasındaki sonuncu ve kalıcı barış 1648’de yapılan Münster Antlaşması ile sağlanmıştır.
  • Lorenzo Valla’nın 1506’dan beri matbaada basılıp dağıtılan Konstantin’in Sahte ve Yalan Bağışına Dair Bildiri’si, Protestan reform öğretisini biçimleyen din bilginlerinin, adeta İncil’den sonra üzerinde en çok düşünüp yazdıkları bir rehber haline gelmişti. Aynı Bildiri, Hıristiyanlığı 900 yıl sonra ikinci kez bölüyordu.