Etiket arşivi: Geç Modernizm

Çağdaş Sanata Varış 167| Postmodern Sanat 1

  • Çağa özgü medyalar sistemi, insan ilişkilerinde sınır tanımazlık, Amerikan toplumuna özgü tipik değerlerin daha seçilebilir olması 1940’lardan sonra yavaş yavaş başlamıştır. 1950’li yıllarda kapitalist toplumlara özgü bir düşünce doğrultusunda sanat, nüfuz sağlayıcı önemli bir ihracat aracı olarak görülmüştür. Yine aynı dönemde aksiyon resmi, Avrupa’nın yüceltilmiş sanatçı imajına ters düşecek ortamlar içinde yeni bir sanatçı tipi oluşturmuştu. Bu sanatçı, new vulgarianism denen bir gösterişsizlik ile tepki uyandırmaya hevesli, hoşgörü ve kabullenmeyi öne çıkarmak isteyen bir tutuma sahipti. Amerikan toplumunun genel istemleri ile çelişmeyen bu tutum, zaman içinde ABD dışındaki toplumları ve sanatçıları da etkileyen bir ivme kazandı, bir dünya görüşü, zamanın ruhu oldu.
  • Çoğu sanat tarihçisi Postmodern dönemde geliştirilen sanat felsefesinin Çağdaş Sanat’a temel oluşturduğunu savunurlar. Bazıları ise 1950’lerden bu yana yapılan sanatı, daha önceki Modernist Avangard çalışmaların bir devamı olarak görür, bu çalışmaları Geç Modernizm olarak adlandırır ve Postmodernizm’i tanımlanabilir bir dönem olarak ele almaktan kaçınır.
  • Sanatın ne olduğu veya ne olması gerektiğine ilişkin kabul görmüş her fikre bir tepki söz konusudur. Sanata dair geleneksel tanımları gözden geçiren, genişleten ve sorgulayan fikirler üretilir.
  • Postmodernist sanat deneysel formları geniş yelpazesine alır.
Fotoğraf: www.sabitfikir.com

Fotoğraf: www.sabitfikir.com

  • Postmodernizm ile çoğulculuğun kapısı açıldı. Tarih, gelenek, ikonografi, renk, heykel, süsleme içeri alındı.
  • Michel Foucault : “Beni şaşırtan, toplumumuzda sanatın bireylere ya da hayata değil de yalnızca nesnelere ilişkin bir şey durumuna gelmesi. Sanatın yalnızca sanatçı denilen uzmanlar tarafından gerçekleştirilebilen  bir uzmanlık dalına dönüşmesi. Neden herkes kendi hayatını bir sanat yapıtına dönüştürmesin?”
  • Postmodernizm, sanat ve hayat arasındaki uçurumun kapatılması için çalışır. Toplumun günlük yaşamıyla sanatı birleştirmek, sanatı toplum yaşamının organik bir parçası gibi görmek başlıca amaç olmuştur. Sanatın sınırları alabildiğine genişletilerek, toplumdaki radikal değişimlerle birlikte büyüyen, politikaya kadar yansıtılabilen bir iletişim modeline varıldı. Postmodernizm, sanatı bir iletişim aracı olarak kullanır.
  • Postmodernizm, kimi yaklaşımlara göre, özgürleşmenin, aklın tahakkümünden kurtulmanın, Gerçekliğin sistem adı verilen zincirden kurtulmasının adıdır.
  • Postmodernizm ayrıca, bir ideoloji haline gelmiş olan bilimin, Gerçekliğin anlaşılmasında tek ölçüt olamayacağını önerir.
  • Postmodern durum, Lyotard’a göre, gerçekliğin yerine imgenin, içeriğin yerine biçimin, bütünün yerine parçalılığın koyulması düşüncesidir.
  • Baudrillard artık yapıtları okumadığımızı, şifreleri çözdüğümüzü; sanat alanındaki hiçbir şeyin diğerlerine karşıt olmadığını; Yeni Soyutlamacılık’ın, Yeni Dışavurumculuk ’un, Yeni Figürasyon ’un bir arada bulunduğunu; bu eğilimlerde özgün bir yaratıcılık kalmadığından, aynı kültür içinde bulunabildiklerini ve benimsenebildiklerini öne sürer.
  • Postmodern sanatta imajdan anlam çıkartma sorumluluğu izleyiciye aittir. “Bu ne anlama geliyor?” ve “Bu neden sanat?” sorularını sordurtan eserler, Postmodern sanat örnekleridir.
  • Estetik ve iletişim teorisi arasındaki bağlantıları analiz eden, biri fizik biri felsefe olmak üzere iki doktorası olan Abraham Moles (1920-1992), “Postmodern çağda sanatçı yapıtlar üretmiyor, yapıtları yaratmak için düşünceler üretiyor. Maddeyle değil, düşünceyle çarpışıyor” demiş.
  • 1966 doğumlu Tanol Türkoğlu’na göre, determinizm yaklaşımı sanatta Realizm’i üretmişken, kuantum fiziğindeki gelişmelerin sanatsal izdüşümü Postmodernizm olmuştur.
  • ABD’li sanat eleştirmeni, profesör ve filozof Arthur Coleman Danto (1924-2013), özellikle 1984′te yazdığı, Hegel ‘in sanatın sonu tezinin çağdaş versiyonu olan Sanatın Sonu (The End of Art) isimli makalesi ve sonradan geliştirdiği Sanatın Sonunun Ardından (After the End of Art) adlı makalesi ile tanınır. Danto’nun tezi, artık sanat yapılmadığı veya eskisi kadar iyi yapılmadığı değil, Batı sanatı tarihinde bir dönemin kapandığı ve apayrı başka bir dönemin başladığıdır. Bu görüşe göre, daha önce sanat tarihinde ideoloji temsili takip etmiş, şimdi ise her şeyin meşru olduğu tarih sonrası bir döneme girilmiştir. Sanat üretiminde izlenilmesi gereken felsefi veya üsluba dair kısıtlamalar kalkmış, sanat tarihi anlatısı sona ermiştir.

 

Çağdaş Sanata Varış 60 | Modern Sanat Akımları

  • Modernizm              1860-1930
  • Geç Modernizm       1930-1960
  • Postmodernizm       1960-1980
  • Çağdaş Sanat         1980- günümüz
  • Tarihsel Avangard   İki dünya savaşı arası dönem 1918-1939
  • Neo Avangard         1945 sonrası

 

Edvard Munch’un 15 yaşındaki kız kardeşi tüberkülozdan ölmüştür. Munch, hayatı boyunca bu imajı tekrar tekrar çizmiştir. Burada üstte paylaştığımız, Munch’un bu konuyu işlediği dördüncü versiyondur. Eserin sol üst kısmında görülen, kız kardeşinin ölüm döşeğinde oturduğu koltuğu hayatı boyunca saklamıştır. Tablonun kompozisyonu merkezi ve düşeydir. Ölüm konusu İskandinav sanatında oldukça sık işlenir. Altta ise kardeşinin hastalığı ile ilgili yaptığı Hasta Çocuk adlı tablonun bir başka uyarlaması görülmektedir. Oslo Ulusal Müze.

Edvard Munch’un 15 yaşındaki kız kardeşi tüberkülozdan ölmüştür. Munch, hayatı boyunca bu imajı tekrar tekrar çizmiştir. Burada üstte paylaştığımız, Munch’un bu konuyu işlediği dördüncü versiyondur. Eserin sol üst kısmında görülen, kız kardeşinin ölüm döşeğinde oturduğu koltuğu hayatı boyunca saklamıştır. Tablonun kompozisyonu merkezi ve düşeydir. Ölüm konusu İskandinav sanatında oldukça sık işlenir.
Altta ise kardeşinin hastalığı ile ilgili yaptığı Hasta Çocuk adlı tablonun bir başka uyarlaması görülmektedir.
Oslo Ulusal Müze.

 

  • Tarihsel, toplumsal, ekonomik ve felsefi bağlamlar sanatın ortaya çıkışını, gelişimini ve yorumlanmasını etkiler.

 

  • Kimi uzmanlara göre Modernizm 1750-1960 arasında neredeyse iki yüz yıl sürmüştür.
  • 1980 sonrası için Geç Modernizm ve Postmodernizm dönemi diyenler de vardır.
  • Çoğu sanat tarihçisi 1950-1970’lerin sonları arasında geliştirilen sanat felsefesinin bugün Çağdaş Sanat olarak gördüğümüz şeye temel oluşturduğunu savunurlar.
  • Bazı yorumcular bu dönemi, Modernizm’in sonu ve Postmodernizm’in başı olarak niteler.
  • Bazıları, 1950’lerden bu yana yapılan sanatı, modernist avangard çalışmaların devamı olarak görür ve Geç Modernizm olarak adlandırır. Bu eleştirmenlerden bazıları, Postmodernizm’i tanımlanabilir bir dönem olarak ele almaktan kaçınır.
  • Bazı eleştirmenler ise, Postmodernizm’in Modernizm’in değerlerine bilinçli bir karşı çıkış olduğunu savunur.
  • Bazıları tarafından Postmodern bulunan şeyler diğerlerine göre yeni bile değil, 20. yüzyıl modern sanatının devamıdır.
  • Çağdaş Sanat’ın başlangıç tarihini Berlin Duvarı’nın yıkıldığı; Tiananmen Meydanı’ndaki gösterilerin bastırıldığı ve Sovyet kömünizminden sapan Çin’in kapitalizmin oyununa katıldığı yıl olan 1989 olarak tespit eden, Çağdaş Sanat’ı Soğuk Savaş sonrasının sanatı olarak tanımlayan uzmanlar vardır.

 

Dosyamızda, Modernizm       1860-1960
Postmodernizm 1960-1989
Çağdaş Sanat   1989-Günümüz olarak kabul edilmiştir.

 

Birbirinden çok farklı bu yorumların gösterdiği gibi, Modernizm, Postmodernizm, Geç Modernizm ve Avangard gibi terimlerin kesin ve güvenilir tanımlarının olmadığını söyleyebiliriz. Terimler, kullanıldıkları bağlama ve kullananların görüşlerine bağlıdır.

Alberto Giacometti, çağlar boyunca insan imgesini dile getirirken kullandığı ince uzun figürleri, yarınlarından emin olamayan insanların hem güçsüzlüğünü, hem de dayanıklılığını mükemmel bir biçimde ifade ederler.  Helsingor, Louisiana Açık Hava Müzesi, Danimarka.

Alberto Giacometti, çağlar boyunca insan imgesini dile getirirken kullandığı ince uzun figürleri, yarınlarından emin olamayan insanların hem güçsüzlüğünü, hem de dayanıklılığını mükemmel bir biçimde ifade ederler.
Helsingor, Louisiana Açık Hava Müzesi, Danimarka.

MODERN SANAT AKIMLARI

Şu ana kadar değindiğimiz akımların kesin çizgilerle birbirinden ayrılmadığını, akımların başlangıç ve bitiş tarihlerinin de bulanık olduğunu hatırlatmak isteriz. Örneğin Art Nouveau’nun başlangıç tarihi olarak bazı kaynaklar 1880, bazı kaynaklar 1905 yılını kabul ederken; aynı akımın bitiş tarihi olarak ise 1910 ve 1939 yılları zikredilmektedir.

 

  • Romantizm 1800-1850
  • Barbizon Ekolü 1830-1870
  • Ön Rafaelciler 1848
  • Realizm 19. yüzyılın ikinci yarısı
  • Empresyonizm 1874
  • Post Empresyonizm (Geç İzlenimcilik) – 1886 – 1905
  • Neo Empresyonizm (Yeni İzlenimcilik)- 1886 – 1906
  • Art Nouveau – 1905 – 1939 veya 1880-1910
  • Sembolizm – 1880 – 1900′ların başı veya 1886-1910
  • La Belle Epoque ve Nabiler   1888-1900
  • Ekspresyonizm (Dışavurumculuk) – 1890 – 1939
  • Fovizm – 1898 – 1906 veya 1898-1908
  • Die Brucke 1905-1913
  • Kübizm – 1908 – 1939 veya 1907-1939
  • Orfik Kübizm 1912
  • Kübo Fütürizm 1913
  • Neoplastisizm ve De Stijl 1912-1917
  • Süprematizm – 1913 veya 1915-1920’ler
  • Fütürizm – 1909 – 1939 veya 1909-1920’ler
  • Der Blaue Reiter 1911
  • Konstrüktivizm 1916 veya 1920’ler ve sonrası
  • Dadaizm – 1916 – 1923 veya 1916-1922
  • Sürrealizm 1924 veya 1922-1939
  • Art Deco 1920’ler-1930’lar

Modern sanatın 1930’ların sonuna kadar gelen akımlarını sizlerle paylaştık. Modern sanat akımlarına devam etmeden önce bir gözden geçirme yapmak istedik. Modernizm denen dönemi meydana getiren temel noktaları toplu halde gördükten sonra Modernizm akımlarına devam edip, Postmodernizm’e, daha sonra ise Çağdaş Sanat’a  geçmeyi planlıyoruz.