Etiket arşivi: Enis Batur

James Joyce 7

Dublin’de James Joyce Center’dan. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Dublin’de James Joyce Center’dan.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • Ulysses’i 8, Finnegan Uyanması’nı 17 yılda yazdı.
  • Paris’te Odéon’da, “Ulysses, 1922’de bu evde baskıya verildi” yazılı mermer bir levha vardır.
  • Eserin ilk ve son kelimesi “Evet”tir. Eser Bloom’u düşünerek başlar ve Bloom’u düşünerek biter.
  • Enis Batur’un değerlendirmesine göre Ulysses, tek başına “kültür devrimi” etkisi yaratmış bir romandır.
  • Dili kronolojik anlatının tutsaklığından kurtarıp bir sözcük ya da ifadeyle birkaç zamanı birden yakalamak iddiasındaki en ünlü modernist yazar kuşkusuz James Joyce, yapıt ise Ulysses’tir. Joyce bu yapıtında mitik zamanla güncel zaman arasındaki gerilimi vurgulamış, bir tümcede birden fazla zamanı temsil etmeyi denemiştir.
  • Yazıyla temsil ile şekille temsil arasındaki farkın yazıda kapatılıp kapatılamayacağını deneyen Joyce, Sirenler bölümünde bu ayrımı sesle görselliği birleştirdiği bir dil yaratarak aşmayı dener. Sesler, renkler ve şekilleri temsil eder. Circe bölümünde ise benzer bir tekniği müzikten değil tiyatrodan yararlanarak kullanır. Joyce’un en büyük özelliği belki de dilin olanaklarını sonuna dek zorlamasıdır.
  • Ulysses bugüne dek yayımlanmış olan romanlar arasında, üzerinde en fazla deneme ve eleştiri yazısı yayımlanan, en çok inceleme konusu edilen yapıt olmuştur. Kendisi de “İçine çok bilmece koydum, asırlarca tartışacaklar, böylece ölümsüz olacağım,” demiştir.
  • Eser, 16 Haziran 1904 tarihinde Dublin’de yaşayan alt-orta sınıftan kişilerin, on sekiz saat  boyunca neler yaptıklarını, neler düşündüklerini anlatmıştır.
  • 16 Haziran, Joyce’severler tarafından Bloom Günü (Bloomsday) olarak adlandırılır. Bloomsday, Ulysses’in ana karakteri Leopold Bloom’un adından gelir ve kitaptaki bütün olayların geçtiği gündür.
  • Ulysses, Homeros’un Odysseus’u gibi bir yolculuktur. Odysseus bir Akdeniz yolculuğuydu, Ulysses ise tinsel bir yolculuktur. Odysseus’un izleği 1904’ün Dublin’ine uyarlanmıştır. Başkahraman Dublin’dir.
  • Eser üç ana bölümden (Telemachia, Odyssey ile Nastos) ve 18 ara bölümden oluşur.
  • Romanın kurgusu titizlikle planlanmıştır ve 18 bölümün Odysseus’ta bir karşılığı vardır.
  • Bu 18 bölümde yazılanları nerede ve saat kaçta geçtiği, hangi organa ve sanata/bilime tekabül ettiği, hangi rengi yansıttığı, simgesinin ne olacağı ve söz konusu bölümde hangi anlatım tekniğinin kullanıldığı gibi pek çok farklı açıdan incelemek gerekir.
  • Ulysses anti-epik özellikler barındırır: Odysseus’daki on yıllık mitolojik yolculuk bir günün on sekiz saatine sığdırılmıştır; epik eserdeki yüce olaylar, natüralist bir dille anlatılan sıradan olaylara dönüşmüştür; Odysseus’daki tarih, kahramanlık, şeref ve iffet gibi geleneksel değerler Ulysses’te geçerliliğini yitirmiştir, burada sıradan kişilerin alelade yaşamlarını sürdürebilmeleri için tasarladıkları tümüyle yeni bir kahramanlık türü geçerlidir. Bloom, kahraman değil, anti-kahramandır. Epik biçim Ulysses’te hem yeniden kurulur, hem de alaya alınır.
  • Dublin, Bloom ve Dedalus kimliklerini ararlar.
  • Joyce her şeyi bize parça parça verir, anlamak için bizim parçaları birleştirmemiz lazımdır.
  • Esere natüralist metin olarak baktığımızda bize Dublin’in yaşamını, sokaklarını, meyhanelerini, kerhanelerini, otellerini, duraklarını, gazete basımevlerini, hastanelerini tanıtır. Önemli bir tarihi ve toplumsal dokümandır. Ayrıntılar ve gerçekçilik olağanüstüdür.

James Joyce kule ile plaj arasını yürümüş, saat tutmuştur.

  • Esere sembolik metin olarak baktığımızda Samuel Beckett’in söylemiyle Ulysses’te içerik biçimdir, kendisi konudur.
  • Ulysses devrik cümlelerle, bilmecelerle, kendi kendisiyle alay eden cümlelerle doludur.
  • Hem Ulysses’te hem de Finnegan Uyanması’nda Babil Kulesi önemli bir izlektir. Enis Batur, Ulysses’in bir kule olduğuna, eserde her şeyin Dublin’deki Martello Kulesi’nde başladığına ve yine orada bittiğine dikkat çeker.
  • Yeats sanata kule demiştir. Bu yüzden kule, sanatın sembolü olarak düşünülmektedir.
  • Almak, aldığını değerlendirip yeni bir ürün vermek anlamında yemek ve dışkı Joyce için önemlidir. Gübre, verimlilik demektir. Aldığından yeni ürün üretmek sanat üretimi ile özdeştir. Vücut salgılarından bahsetmek, tiksindirici olmak adına değil, dışavurumcu olmak adına yapılır.
  • James Joyce’un babası John Joyce’un, eserdeki Stephen Dedalus karakterinin prototipi; romandaki Martha Clifford adlı karakterin modelinin ise James Joyce’un kısa süreli bir macera yaşadığı Martha Fleischmann olduğu düşünülür.

 

 

James Joyce 1

Yararlanılan Kaynaklar

 

1-İngiliz Edebiyatı Tarihi, Mina Urgan, YKY, 2004.

2-Ulysses, James Joyce, YKY, 1999. Çeviren: Nevzat Erkmen

3-Joyce’un Kulesi, Enis Batur, 1996,Ulysses, YKY, 1999.

4-1922’de Bir “Ulysses”, 1984’de Bir Başka “Ulysses”, Enis Batur, 1984, Ulysses, YKY, 1999.

5-Çevirenin Sözü, Nevzat Erkmen, Ulysses, YKY, 1999.

6-Joyce’un Sürgününde, Feridun Andaç, Cumhuriyet, 21 Haziran 2001.

7-Finnegan Uyanması, James Joyce, Sel Yayıncılık, 2016. Çeviren: Fuat Sevimay

8-Jim-Session, Enis Batur, 2016. (Finnegan Uyanması’nın önsözü)

9-Fuat Sevimay ile Finnegan Uyanması seminerleri.

10-Dublinliler, James Joyce, İletişim Yayınları, 2011.

11-Önsöz, Murat Belge, Dublinliler, İletişim Yayınları, 2011.

12-Giacomo Joyce, James Joyce, Aylak Adam, 2014.

13-Sunum, Nil Sakman, Giacomo Joyce, Aylak Adam, 2014.

14-Var Olarak Yok Olmak, Murat Özer, Radikal Kitap, 29 Temmuz 2011.

15-Kitap İçin 3, Selçuk Altun, Sel Yayıncılık, 2013.

16-Ben Buradan Okuyorum, Tim Parks, Metis Yayınları, 2016.

17-Budalalıktan Deliliğe, Umberto Eco, Kırmızı Kedi Yayınevi, 2016.

18-Bir Ulysses Eksikti, Umberto Eco, 2009. (Düşman Yaratmak, Doğan Kitap, 2014.)

19-Mitolojinin Gücü, Joseph Campbell, MediaCat, 2015.

20-Joyce Vakfı’nın Zor Adamı, Cem Akaş, Radikal Kitap.

21-James Joyce’u Anlamak, Yankı Enki, Remzi Kitap Gazetesi, Eylül 2012.

22-Paulo Coelho’dan Ulysses’e Aşağılama, Alison Flood, The Guardian, 6 Ağustos 2012.

23-Joyce’un Düşünce İklimi, Asuman Kafaoğlu Büke, Radikal Kitap, 8 Kasım 2013.

24-Edebiyattan Pek Anlamam, Kenneth C. Davis ve Jenny Davis, NTV Yayınları, 2011.

25-Don Kişot’tan Bugüne Roman, Jale Parla, İletişim Yayınları, 2000.

26-Entelektüelin Kutsal Kitabı, David S. Kidder ve Noah D. Oppenheim, Maya Kitap, 2014.

27-Okurken Ne Görürüz?, Peter Mendelsund, Metis Yayınları, 2015.

28-Başka Hayatlar, Nilüfer Kuyaş, Dünya Kitapları, 2003.

29-Avrupa Romanı Üzerine On Bir Makale, Richard P. Blackmur, İletişim Yayınları, 2017.

30-Edebiyat Üstüne Yazılar, Murat Belge, YKY, 1994.

31- Sevin Emiroğlu, Batı Edebiyatı seminer notları.

32- The Modern World – Ten Great Writers, Malcom Bradbury, The Penguin Books, 1988.

33- Yazınsal Yaşamlar, Javier Marias, Can Yayınları, 2008.

 

 

Dublin, 2001. Fotoğraf: Hülya Bakır

Dublin, 2001.
Fotoğraf: Hülya Bakır

JAMES JOYCE

(1882-1941)

 

  • Dublin’in gözde bir semtinde, hizmetlileri olan üst-orta sınıf bir ailede dünyaya gelmiş, altı yaşında saygın bir Cizvit okuluna yatılı olarak verilmişti. James on bir yaşına geldiğinde babasının birikmiş borçlarının ödenebilmesi için mülkler satıldı.
  • 2 Şubat günü dünyaya geldiği için bu günü özelleştirmek adına hem Ulysses hem de Finnegan Uyanması kitaplarının ilk baskılarını bu güne denk getirmek istediği söylenir.
  • İlk şiir kitabı 4, ilk romanı 13, ilk öykü kitabı 8 yayınevi tarafından reddedilmiştir.
  • Hafızası kuvvetli, şarkı söylemeyi seven, piyano dersleri alan, tiyatro oyunlarında oynamaktan zevk alan bir çocuk ve aynı zamanda iyi de bir koşucuymuş.
  • Büyüyünce kendine ve dış görünüşüne önem veren, ayrıca poz vermesini de seven biri olmuş.
  • Joyce yirmi yaşında ilk Paris yolculuğuna çıkarken, kardeşi Stanislaus’a kendisine bir şey olursa yazılarının dünyanın bütün büyük kütüphanelerine gönderilmesini istediğini söylemişti.
  • “Ben yaşarken meşhur olmak istiyorum,” dediği söylenir.
  • En gözde yazarı Dante, en favori düşünürleri Aquinolu Thomas ve Giordano Bruno’dur. O sıralar sesini duyurmaya başlayan Ibsen’i de seviyordu.
  • James Joyce, Robinson Crusoe’ya yazdığı bir önsözde, yabancı yapıtlara öykünmediği, kişilerini gerçek İngilizler olarak canlandırdığı, daha önce var olmayan bir edebiyat türünü biçimlendirdiği için, Daniel Defoe’yu İngiliz romanının babası saydığını yazmıştır.

 

Kağıt

Fotoğraf: www.oyka.com.tr

Fotoğraf: www.oyka.com.tr

  • Kağıdın icat edilmesinden önce taş, tahta, ipek, bez, deri ve Eski Yunan’da cam üzerine yazı yazılmıştır. Roma imparatorlarına ait temel kayıtlar bronz üzerine kaydedilmiştir. Ortadoğu’da kurşun kağıt yerine kullanılmıştır. Fildişi bir başka malzeme olmuştur. Yanan Konstantinopolis Kütüphanesi’nde yılan bağırsağı üzerine yazılmış eserlerden bahsedilir.
  • Bulunan en eski yazılı metin, altı bin yıl öncesine aittir ve Mısır’da ahşap üzerine kakılmıştır.
  • Çin’in kuzeyinde, Urumçi’de, Avrupa’da kağıdın ortaya çıkmasından 9 yüzyıl önce yazılmış bir elyazması var.
  • Japonlar 600 yılında kağıt üretmeye başlamışlar.
  • Kağıdın Avrupa’ya gelişi Araplar vasıtasıyla oluyor.
  • Araplar, kelamın mekanı olarak düşündükleri kağıda büyük önem vermişler; her gittikleri yere kağıt üretimini götürmüşler.
  • 860 yılında kağıt Sicilya üzerinden Avrupa’ya girmiş.
  • Hıristiyanlık kağıda ilgi göstermiyor. Okuma yazma tamamen keşişlerin tekelinde. Kilise parşömeni yeterli görüyor. Ayrıca kağıdı getiren Araplar olduğu için kağıda dine aykırı ve şeytan işi olarak bakıyorlar.
  • 1221’de Kutsal Roma-Germen İmparatoru II. Frederic, kağıdı dine aykırı ilan edip idari faaliyetlerde kullanımını yasaklamış.
  • Fransisken Tarikatı‘nın kurucusu Aziz Francesco (1181-1230), İtalya’da Fabriano’da tutsak Arap korsanları kullanarak kağıt üretimini başlatıyor.
  • 14. yüzyılda Avrupa’da kağıt değirmenleri ile üretim endüstrileşmeye başlıyor.
  • Kağıdı hammaddesi olarak paçavra kullanılıyor. Çöp toplayıcıların çöplerden ayıkladıkları paçavraları sınırdan geçirmeleri yasak.
  • Hiçbir işçiye gerek kalmadan mekanik yollarla kağıt üretimini 1799’da Fransız Nicolas-Louis Robert bulmuş; ama icadına maddi destek bulamadığı için iflas etmiş.
  • Günümüzde Hindistan’da sadece çöp kullanarak kağıt üreten fabrikalar varmış. Bu yüksek teknolojili kağıt, sutyen yapımı, hoparlör imali gibi farklı alanlarda da kullanılıyormuş.
  • Dijitalleşmenin gelişmesi ile matbaalarda kullanılan kağıt miktarı azalırken, ambalaj ve temizlik malzemeleri alanında kağıt tüketimi artmış.
  • Kullanılmış her tür kağıttan yeniden kağıt üretilebiliyor. Mürekkebi kağıttan arındırma işlemi başarıldıktan sonra matbu kağıtta da geri kazanım oranı artmaya başlamış.

 

Yararlanılan Kaynaklar

  • Kağıt Yolunda, Metin Celal, Cumhuriyet Kitap, 30 Ocak 2014.
  • Kağıt Yolunda, Erik Orsenna, Metis Yayınları, 2013.
  • Bir Kitap Elifbası Denemesi VIII, Enis Batur, Cumhuriyet Kitap, 27 Nisan 2017.

 

 

Bizans İmparatorluğu 40 | El Yazmaları ve Eğitim 3

  • Bizans’ın üst sınıfları sadece güç ve prestij sahibi değildi, aynı zamanda oldukça kültürlü bir sınıftı. Öğrenmeye çok düşküdüler ve güzel şeylerden anlarlardı. İyi bir eğitim Bizans’da en önemli, en değerli erdemlerden sayılırdı. Eğitimsiz olmak bir utanç nedeniydi. Bizanslı kendisini tahsilli, bütün barbar dediklerini ise cahil bilirdi. Gramer ve klasik Yunanca’nın doğru kullanımı önemliydi. İncil’den sonra Homeros’un İlyada ve Odysseia’sı en yaygın bilinen eserlerdi. Epik şiir, tarih, dini şarkılar, müzik, mimari önemsenen konulardı.
  • 354 yılında Konstantinopolis’te kurulan, 475-6 yılında 120.000 civarında cilde sahip olan İmparatorluk Kütüphanesi bir yangınla yok oldu.
  • İmparator Julianus 360’da tekrar paganlığa döndü ve Helios’a taptı. Julianus Apostata, dönek, olarak anıldı. Felsefeciydi. El yazması mektupları İstanbul’da, Patrikhane’dedir. 363 yılındaki İran Seferi’nde, muhtemelen kendi ordusundaki bir Hıristiyan’ın attığı mızrakla öldü. (Gore Vidal Julianus Apostata adlı bir roman yazmıştı.) Enis Batur, bu imparator için, Anadolu Yarımadası’nın kadim kitap beyidir, diyor.
  • Abbasi Halifesi Memun (813-833), Bizans İmparatoru Theophilos’a bir mektup gönderip, felsefe bilgisi ile ünlü matematikçi Leon’u kendisine göndermesi halinde imparatora altınla ödeme yapmayı ve barış antlaşması imzalamayı teklif etmiş ama imparatoru ikna edememiştir.
13. yüzyıla tarihlenen Skylitzes El Yazması’nda masa başında oturan öğrenciler, önlerinde kitapları ders görmekte. Ellerinde kitaplarıyla ayakta duran öğrenciler ise kürsüde oturan hoca ile müzakere etmekte. İstanbul Arkeoloji Müzeleri.

13. yüzyıla tarihlenen Skylitzes El Yazması’nda masa başında oturan öğrenciler, önlerinde kitapları ders görmekte. Ellerinde kitaplarıyla ayakta duran öğrenciler ise kürsüde oturan hoca ile müzakere etmekte.
İstanbul Arkeoloji Müzeleri.

  • 4. yüzyılda Augusteion’un batı yönünde bir kitaplık, iç avluya sahip bir bazilika ve sekizgen (oktagonal) bir yapı inşa edilir. Bu yapı topluluğu, Konstantinopolis’teki yüksek okula aittir. Şehir başkent olunca çok sayıda bilim adamı buraya gelir veya getirtilir ve şehir, imparatorluğun bilim merkezi olur.
  • Laik ve dini öğretim ayrı okullarda yapılır. Laik olanlar devlet, dini olanlar Patriklik makamı tarafından yönetilir.
  • Yüksek okul, II. Theodosius (408-450) zamanında, 425 yılında günümüz Beyazıt Meydanı yakınındaki Kapitol’e taşınır. Bu dönemde üniversitede hukuk, felsefe, belagat (güzel, düzgün ve yerinde söz söyleme sanatı), Yunanca ve Latince okutulur. Bizans’ta memur olabilmek için hukuk eğitimi almış olmak gerektiğinden hukuk eğitimine ağırlık verilirdi.
  • Roma Hukuku ile olan yakın ilişkisinden ötürü Latince, Orta Bizans Dönemi’ne kadar çok önemsenmiştir.
  • 532’deki Nika İsyanı’nda yapıların çoğu yanar. İmparator Justinyen (527-565), Sultanahmet’teki yapı topluluğunu yeniden inşa ettirir. Bazilikanın altına da Yerebatan Sarnıcı’nı yaptırır. Justinyen zamanında öğrenim beş yıla çıkar.
Atina Okulu, Raphael, 1509-12. Roma, Vatikan, Stanza della Segnatura. Fotoğraf:tr.vikipedia.org

Atina Okulu, Raphael, 1509-12.
Roma, Vatikan, Stanza della Segnatura.
Fotoğraf:tr.vikipedia.org

  • Retorik ve felsefe eğitimi kaçınılmaz olarak paganlığa yakın olduğundan Bizans İmparatoru Justinyen 529 yılında Platon’un Atina’daki Akademia’sının kapanması emrini vermişti.
  • Konstantinopolis’teki üniversite, Phokas zamanında (602-610) kapatılır.
  • Heraklius (610-641) tarafından Sultanahmet’teki eski yerinde tekrar açılır.
  • Orta ve Geç Bizans dönemlerinde yüksek eğitim veren okullar, şehrin çeşitli bölgelerine dağılır.
  • Orta Bizans Dönemi’nde Basileos Stoa’da felsefe dersleri de verilir.
  • 7.-9. yüzyıllar arasında Konstantinopolis’te eğitim darbe yer.  İskenderiye, Antakya ve Beyrut’taki okullar Müslümanların eline geçer. Konstantinopolis’teki üniversite de bu dönemde zayıflar.
  • Üniversite hocalarının özel ders verme hakları yoktur, tüm gün okulda çalışırlar.
  • VII. Konstantin zamanında (913-959), çağın bütün bilim dalları okutulur; kamu görevlileri üniversiteyi bitirenlerden seçilir,  eğitim tekrar yaygın hale gelir.
  • 14. ve 15. yüzyılda öğrenim son canlanışını yaşarı ama artık İmparatorluk yavaş fakat kesin bir şekilde çökmeye başlamıştır. İşte bu dönemde Bizanslılar kendilerine eskiden olduğu gibi Helen demeye başlarlar.

Çağdaş Sanata Varış 1 | Yararlanılan Kaynaklar

Sanat dosyamızı açarken öncelikle yararlandığımız kaynakları sizlerle paylaşmak istedik.

Çağdaş Sanata Varış Dosyasında  Yararlanılan Kaynaklar:

 

KAYNAKLAR

 

1-Foundations of Modern Art, Ozenfant, Dover Publications, 1952.

2-Modern Sanatın Öyküsü, Norbert Lynton, Remzi Kitabevi, 1982.

3-Post- Modernizm Ya da Mimarlıkta Olanaksızın Peşinde- Makale, Dr. Uğur Tanyeli.

4-Modernlik: Tamamlanmamış Bir Proje, Jurgen Habermas, Kıyı Yayınları, 1990.

5-Yolları Çatallanan Bahçe, Aynalı Gökdelenler, Dil Oyunları ve Robespierre, Necmi Zekâ, Kıyı Yayınları, 1990.

6-Cultural Contradictions of Capitalism, Daniel Bell.

7-The Meaning of Art, Herbert Read, faber and faber, 1990.

8-The Book of Art, Vol. 1-2-3, Grolier, 1976.

9-Postmodern Nedir Sorusuna Cevap, J.F. Lyotard, Kıyı Yayınları, 1990.

11-Postmodernizm Ya Da Geç Kapitalizmin Kültürel Mantığı, Fredric Jameson, Kıyı Yayınları, 1990.

12-Post – Modernizm, Hayalet mi, Yoksa Kaygan Bir Balık mı ?, Bedri Baykam, Milliyet Sanat , Kasım 1989.

13-Postmodern Teori, Steven Best, Douglas Kellner, Ayrıntı Yayınları, 1998.

14-Konu-m-lar, Post – Modernizm: “ Önce” ve “ Sonra” nın Ötesi, Ali Akay, Bağlam, 1991.

15-Edebiyat’ ta Modern’in Ötesi, Makale, Enis Batur.

16-Kitsch, Makale, Uğur Tanyeli.

17-Okumanın Halleri, Sırma Köksal, Metis, 2005.

18-Postmodernizm, Makale, Asuman Kafaoğlu Büke.

19-Postmodernizmin Getirdikleri ve Götürdükleri, Dilek Doltaş, Plastik Sanatlar Derneği Yayın Dizisi, 1991.

20-Romantizm, Francis Claudon, Remzi Kitabevi, 1988.

21-Sanatın Öyküsü, E. H. Gombrich, Remzi Kitabevi, 1986.

22-Civilisation, Kenneth Clark, BBC and John Murray, 1971.

23-Sembolizm, Jean Cassou, Remzi Kitabevi, 1987.

24-Ekspresyonizm, Lionel Richard, Remzi Kitabevi, 1984.

25-Türk Romanına Eleştirel Bakış, Berna Moran,  İletişim Yayınları , Cilt 2, 2004.

26- Don Kişot’tan Bugüne Roman, Jale Parla,  İletişim Yayınları, 2000.

27-Art and Artists,  Herbert Read, Nikos Stangos, Thames&Hudson World of Art, 1994.

28-Sanatı Anlamak, Grant Pooke ve Graham Whitham, Optimist Yayınları, 2011.

29-Binalar Nasıl Okunur, Carol Davidson Cragoe, YEM Yayın, 2011.

30-Beyaz Perdenin Karanlık Yüzü:Film Noir, Yrd. Doç. Dr. Hakan Savaş. 25. Kare, Ekim-Aralık 1998.

31-Furniture, Edward Lucie-Smith, Thames&Hudson, 1994.

32-Görme Biçimleri, John Berger, Metis Yayınları, 1993.

33-Kitap İçin 3, Selçuk Altun, Sel Yayıncılık, 2013.

34-Picasso’nun Başarısı ve Başarısızlığı, John Berger, Metis Yayınları, 1989.

35-Modernist  ve Postmodernist Sanatta Alıntılar Sorunu, Yalçın Sadak, Plastik Sanatlar Derneği Yayın Dizisi, 1991.

36-Sürrealizm Sanat Ansiklopedisi, Réne Passeron, Remzi Kitabevi, 1982.

37-Charles Rennie Mackintosh, John McKean, Colin Baxter, 2001.

38-Avangard Kuramı, Peter Bürger, İletişim Yayınları, 2012.

39-Kültürel Dönemeç, Fredric Jameson, Dost Kitabevi.

40-Postmodernizmin Kökenleri, Perry Anderson, İletişim Yayınları.

41-Yeni Bir Dönemin Başlangıcında Postmodern Sanatçı, Makale, Semih Kaplanoğlu.

42-Postmodernizm Ya da Sözün Tükenişi, Aykut Köksal, Arredamento Mimarlık, 11/1990.

43-Edward Said ve Tarih Yazımı, Shelley Walia, Everest – Postmodern Hesaplaşmalar Serisi.

44-Postmodernizm ve Teori, Deniz Şengel, Plastik Sanatlar Derneği Yayın Dizisi, 1991.

45-Herkes için Postmodernizm, Richard Appignanesi, Chris Garatt, Zianddin Sardar, Patrick Curry.

46-Modernizm ve Postmodernizm – Edebiyatın Dünü ve Yarını, Semih Gümüş, Can Yayınları, 2010.

47-Berlin New Architecture, Michael Imhof, Leon Krempel, Michael Imhof Verlag, 2003.

48-Empresyonizm, Maurice Sérullaz, Remzi Kitabevi, 1983.

49-1960 Sonrası Sanat, Semra Germaner, Kabalcı Yayınevi, 1997.

50-Abstract Art, Anna Moszynska, Thames&Hudson, 1990.

51-Egon Schiele, Erwin Mitsch, Verlag, 1991.

52-Man Ray, Emmanuelle De L’Ecotais, Taschen, 2001.

53-Postmodernizmin ABC’si, Ali Akay, Say Yayınları, 2010.

54-Yeni Amerikan Grafik Sanatı, Amerikan Basın ve Kültür Merkezi.

55-The Post-Avant-Garde, Adrian Wiszniewski, Art&Design, 1987.

56-Postmodern Hayatın Tarihi, Semih Gümüş, Radikal Kitap, 2008.

57-Zaman İçinde Müzik, Evin İlyasoğlu, YKY, 1994.

58- Sofi’nin Dünyası, Jostein Gaardner, Pan Yayıncılık, 1995.

59-Felsefe Tarihi, Macit Gökberk, Bilgi Yayınevi, 1967.

60- Emile Gallé: Cam İmparatoru, Salim Kantörün, makale.

61- Bir Zamanlar…Art Nouveau, Prof. Afife Batur, makale.

62- İstanbul’da Art Nouveau, Lucienne Thys-Şenocak, makale.

63- Gaudi, Rainer Zerbst, Taschen.

64- Düşsel Yapıtların Mimarı, Reyhan Oksay, www.cella.8k.com/gaudi.swf.

65-Yirminci Yüzyılda Dans Sanatı:Kuram ve Pratik, Şebnem Selışık Aksan ve Gurur Ertem, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, 2007.

66-200 Bale ve Dans, Jak Deleon, YKY, 1997.

67-İlk Bilinçaltı Teorileri, forumtr.

68-İstanbul’dan Geçen Kadın Yıldızlar, Prof. Dr. Metin And, www.denizce.com

69-Sarah Bernhardt, Arthur Gold ve Robert Fizdale, İş Bankası Kültür Yayınları, 2013.

70- Kısa Bale ve Modern Dans Tarihi, Doç. Dr. Jak Deleon, Altın Kitaplar, 1993.

71- Art Deco Fashion, Suzanne Lussier, V&A Publishing, 2009.

72- Muhteşem Gatsby, Scott Fitzgerald, Papirüs Yayınları, 1992.

73- The Great Gatsby Notes, Matthew J. Bruccoli, Simon&Schuster, 1995.

74- Düşler Gerçekleri Örtemez, Murat Özer, Radikal Kitap 12 Ağustos 2011.

75- http://fovizm.nedir.com/#ixzz2tu90Tb9p

76-F ovizm Nedir, Deyim Sanat Galerisi © 2007 – 2014.

77-Vladimir Mayakovski, Abdullah Rıza Ergüven, Gerçek Sanat Yayınları, 1989.

78-Modern Çağda Sanat: Üsluplar, Ekoller, Hareketler; Amy Dempsey, Akbank Yayınları, 2007.

79- Batı Edebiyatında Edebi Akımlar, İsmail Çetişli, Akçağ Yayınları, 2011.

80-Belkıs Soran Hoca’nın ders notları. 1989-1992.

81-Çağdaş Sanatı Anlamak, Graham Whitham ve Grant Pooke, Optimist Yayım, 2013.

82-Çağdaş Sanat Nedir?, Editörler Ali Artun ve Nursu Örge, İletişim Yayınları, 2013.

83-Sonia Delaunay, Şermin Alyanak, acıkradyo.com.tr

84-Popüler Kültürün Önü Arkası, Semih Gümüş, Radikal Kitap, 24 Mayıs 2013.

85-Kuramda Avangardlar ve Bürger’in Avangard Kuramı, Ali Artun, İletişim Yayınları, 2003.

86-Paul Eluard Yaşamı Sanatı Şiirleri, Abdullah Rıza Ergüven, Berfin Yayınları, 1993.

87-Okuma İlleti, Mikita Brottman, Paloma Yayınevi, 2014.

88-Güzelliğin Tarihi, Hazırlayan Umberto Eco, Doğan Kitap, 2006.

89-Entelektüelin Kutsal Kitabı- Modern Kültür, David S. Kidder ve Noah D. Oppenheim, Maya Kitap, 2014.

90-dersbelgeligi.wordpress.com/yanilsama-ve-gercek/ MİNE Y.TERNAR

91- Cézanne’dan Pürizm’e, Kadir Reisli, MSÜ, YEM Yayınları, 1994.

92- Georgia O’Keeffe, Georgia O’Keeffe, The Viking Press, NY, 1987.

93-Edward Hopper Portraits of America, Wieland Schmied, Prestel, 2005.

94-Mutlu Sanat Odası Senem Aytaç seminer notları.

95-Mutlu Sanat Odası Nadir Öperli seminer notları.

96-100 Yılın 100 Yönetmeni, Atilla Dorsay, Remzi Kitabevi, 2000.

97-100 Yılın 100 Filmi, Atilla Dorsay, Remzi Kitabevi, 1999.

98- Sinemamızda Bir ‘Auteur’: Ömer Kavur, Doç. Dr. Ş. Kuyucak Eser, Alfa Yayınları, 2002.

99-Bir Film Nasıl Okunur?, James Monaco, Oğlak Bilimsel Kitaplar, 2002.

100- Görmek ve Fark Etmek, Alain de Botton, Sel Yayıncılık, 2011.

101-Kullanılmış Biletler, Murathan Mungan, Metis Yayınları, 2007.

102- Sinemayı Anlamak, Warren Buckland, Optimist Yayım, 2013.

103-Dorothy Lichtenstein, Sara Şensoy, Bone Magazine, 2012.

104- Living in China, Photos Reto Guntli, Text Daisann McLane, Taschen, 2010.

105-indigodergisi.com/2014/04/andy-warholun-fabrikasi.

106-Başlıca 20. Yüzyıl Akımları ve Sanatçıları, Prof. Dr. Uşun Tükel, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Genek Sanat Tarihi Anabilim Dalı, 2003.

107-Grapefruit, Yoko Ono, Simon & Schuster, 2000.

108-Yoko Ono, Elif Türkölmez, Milliyet Kitap, Ağustos 2014.

109- Meşe Palamudu, Yoko Ono, Güldünya Yayınları, 2014.

110-Mavi, Bir Rengin Tarihi, Michel Pastoureau, İmge Kitabevi.

111-Resimde Müziğin Etkisi, Nazan İpşiroğlu, Remzi Kitabevi, 1994.

112-Concerning the Spiritual in Art, Wassily Kandinsky, Tate Publishing, 2011.

113-Sanat ve Sanatçı Üzerine Denemeler, Wassily Kandinsky, 1973.

114-Başka Hayatlar, Nilüfer Kuyaş, Dünya Kitapları, 2003.

115-Resmin Dili, Uşun Tükel, Homer Kitabevi, 2005.

116-Postmodernite ve Ulus Devlet, Gürsoy Akça, www.aku.edu.tr

117-Ulus-Devletin Sonu, Kenichi Ohmae, Türk Henkel Yayınları 6, 1996.

118-ibrahimokcuoglu.blogspot.com

119-rakbalx.wordpress.com

120-www.sosyalistforum.net

121-Yeni Seçmeci Bir Akım, Kaya Özsezgin

122-Postmodernizm ve Holocaust’un İnkar Edilmesi, Robert Eaglestone, Everest Yayınları, 2002.

123-Göstergebilime Giriş, Fatma Erkman-Akerson, Multilingual, 2005.

124-Ulusçuluğun Egemenliği Sürüyor, Dr. İdil Tuncer Kılavuz, Radikal Kitap, 11.07.2008.

125-Üçüncü Dalga, Samuel P. Huntington, Kıta Yayınları, 2007.

126-Bir Edebiyat Yangını, Senem Kale, Cumhuriyet Kitap, Sayı 988.

127-Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Ulus Devlet İnşaası Konferansı,  Prof. Dr. Zafer Toprak, 19.01.2015.

128-Hiçbir Şey “Kesin” Değil, Ayça Akarsu, Radikal Kitap, 30.05.2008.

129-50 Felsefe Fikri, Ben Dupré, Domingo, 2014.

130- Postmodern Pazarlama, Ozlemserkan.tripod.com

131-İnternet ve Biz-Paylaşıyorum, Öyleyse Varım, Erdal Musaoğlu, Cumhuriyet Bilim Teknik 26 Eylül 2014.

132-Ulusların Geçmişi, Bugünü, Geleceği: Dünyanın Ortak Sorunları Ulusal Devleti Bitirecek mi?, New Scientist 6 Eylül 2014.

133-Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, Berna Moran, İletişim Yayınları, 2009.

134-Okuma Uğraşı, Akşit Göktürk, YKY, 1980.

135-Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi’nin 15-17 Mayıs 2003 tarihinde ortaklaşa düzenledikleri I.Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi’nde sunulan bildiri.

136-Sürdürülebilir Yaşamın Üç Koşulu, Osman Bahadır, Cumhuriyet Bilim Teknik, 23 Ocak 2015.

137-Beynin İçeriği Bilgisayarlara Yüklenebilecek, New Scientist, 25 Ekim 2014.

138-Wittgenstein Felsefesi ve Minimal Sanat, Hasan Bülent Kahraman, Argos, 27 Kasım 1990.

139-Frank Gehry, The Forever Now, Pier Paolo Calzolari, Alem Artful Living, Aralık 2014.

140-Yeni Modernler, Charles Jencks, Yapı Dergisi 134.

141-Peter Eisenman, Uğur Tanyeli, Arredamento Dekorasyon, Aralık 1990.

142-Köpeğinize Kuantum Fiziğini Nasıl Öğretirsiniz?, Chad Orzel, Aylak Kitap, 2011.

143-Eisenman ve Post-Modern Mimari, İrem Erez, Arredamento Dekorasyon, Aralık 1990.

144- lepetitsamurai.com/Japonya’da Aşk Başkadır.

145-Bilincin Kapısını Aralamak, Susan Sontag, Sel Yayınları, 2014.

146-Fallus’un Anlamı, Jacques Lacan, Afa Felsefe, 1994.

147-Psikanalizin Dört Temel Kavramı, Jacques Lacan, Metis Yayınları, 2013.

148-Göçebe Düşünmek, Deleuze Düşüncesinin Sınırlarında, Metis Defterleri, 2014.

Deleuze ve Guattari’de Postkolonyalizm, Mahmut Mutman.

Deleuze’ün Sinema Kuramı, Özgür Taburoğlu.

Minör Edebiyat ve Minör-Oluş,  Mustafa Demirtaş.

Sinemayı Sinemasız Düşünmek, Ayşe Uslu.

149-Psikiyatri ve Sinema, Glen O. Gabbard ve Krin Gabbard, Okuyan Us Yayın, 2001.

150-1968, Slavoj Zizek, Encore Yayınları, 2008.

151-Dostoyevski’ye Karşı Zizek, Yücel Kayıran, Radikal Kitap, 8 Kasım 2013.

152-Amerika, Jean Baudrillard, Ayrıntı Yayınları, 1996.

153-Jean Baudrillard ve Amerika, Yaşar Avunç, Cumhuriyet Kitap.

154-Amerika Markadır, J. Henric ve G. Scarpetta, Art Press, Mayıs 1986.

155-Ulus Devlet Anlayışı Sona mı Erdi?, Onur Öymen, Cumhuriyet Yazı Dizisi, Ekim 2005.

156-Postmodernizm ve Şiir, Salih Bolat, E Sayı 36, Mart 2002.

157-Sontag-Smith Topraklarında, Berrin Karakaş, Milliyet Sanat, 12 Nisan 2002.

158-Şeytan Aletleri, Altay Öktem, Varlık Yayınları, 2000.

159-Loft, Ece Ceylan Baba, Yem Yayın, 2015.

160-Algı Kuramlarına Göre Sanatta Soyutlama ve Günümüz Sanatında “Gerçek” Kavramı, Doç. Zuhal Baysar Boerescu, Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Yazıları Dergisi, Mayıs 2013.

161-Düşman Yaratmak, Umberto Eco, Doğan Kitap, 2014.

162-Çağdaş Sanat Nasıl Okunur, Michael Wilson, Hayalperest, 2015.

163-Yeni Oryantalistler, Ian Almond, Pinhan Yayıncılık, 2013.

164-Bakmak Görmek Bir De Bilmek, Hasan Bülent Kahraman, Kapı Yayınları, 2015.

165-20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, Ahu Antmen, Sel Yayıncılık, 2014.

166-Performans, Marvin Carlson, Dost Kitabevi, 2013.

167-Umutlu, Hareketli, Yenilikçi Gençler, Beral Madra, Dynamo, sayfa 6, 2015.

168-Bir Sessizlik ve Başlangıç Anı, Ayşegül Sönmez, Dynamo, sayfa 14, 2015.

169-Birdenbire Vurdu Gün Işığı Yere, Fisun Yalçınkaya, Milliyet Sanat, Eylül 2015.

170-Zero ve Türkiye’nin Sıfır Saati, Nilgün Cerrahoğlu, 3 Eylül 2015.

171-Gündelik Yaşamda Avrupalı Müslümanlar, Nilüfer Göle, Metis Yayınları, 2015.

172-Çokkültürcülük, Tarıq Modood, Phoenix Yayınevi, 2014.

173-Başkalarının Acısına Bakmak, Susan Sontag, Agora Kitaplığı, 2004.

174-İslamvetasavvuf.org

175-İslamiforum.info

176-İslamiforum.net

177-İslamdahayat.com

178-Sorularlaislamiyet..com

179-İslamquest.net

180-Karşı Anılar, André Malraux, İletişim Yayınları, 2011.

181-Yahudiler, Dünya ve Para, Jacques Attali, Kırmızı Kedi Yayınevi, 2009.

182-Yaşam ve Yazgı III. Cilt, Vasili Grossman, Can Yayınları, 2012.

183-Makrome Sanatı, CeReZForum.

184-İbret Taşı, İsmail Kadare, Kırmızı Kedi Yayınları, 2011.

185-Feng-shui ile Mutlu Ofisler, Elif İzgi Uluyüz, Pegasus Tasarım, Ağustos 2014.

186-The Ancient Art of Color Theraphy, Linda Clark

187-Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Yrd. Doç. Dr. İhsan Toker, 50:2, 2009, sf 93-112

188-Türk İnanışları ile Milli Geleneklerinde Renkler, Reşat Genç, Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Ankara

189-Colors of Ancient Egypt, Alistair Boddy-Evans, About.com Guide

190-Meksika’dan Avrupa’ya Acı Biber: Yiyecek, İmge ve Kültürel Kimlik, Esther Katz, Yemek ve Kültür, İlkbahar 2010.

191-Byzantium, Philip Sherrard, Time-Life Books, New York, 1966.

192-Bizans İmparatorluğu Tarihi, Radi Dikici, Remzi Kitabevi, 2013.

193-Sizin Renkleriniz, Mehmet Çağan, Bir Harf Yayınları, 2005.

194-Scientific American Online, 3 Temmuz 2014, Cumhuriyet Bilim Teknik 26 Eylül 2014.

195-Hindistan’a Dair, Halide Edip Adıvar, Can Yayınları Deneme, 2014.

196-Düşman Yaratmak, Umberto Eco, Doğan Kitap, 2014.

197-Sanat ve Güzellik, Umberto Eco, Can Yayınları, 1998.

198-Mariana Yerasimos, Ancien “Salons Privés”, Gravür semineri.

199-Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği, Milan Kundera, İletişim Yayınları.

200-Dört Yanım Kitsch Zulası, Esmehan Aykol makalesi.

201-Kitsch Zevksizlik Estetiği ve Gündelik Yaşamın Eleştirisi, Enis Batur makalesi.

202-“O” mu, Değil mi, Kerim Fersan makalesi.

203-Kitsch’in Önlenemez Zorunluluğu, Aykut Köksal makalesi.

204-Kitsch Üzerine, Odd Nerdrum et. al., Mitos-Boyut Sanat Dizisi 1.

204-Megatrends 2000, John Naisbitt, Patricia Aburdene, Form Yayınları, 1990.

205-Banksy, Will Ellsworth-Jones, Hayalperest Yayınevi, 2015.

206-Postmodernizm İslam ve Us, Ernest Gellner, Ümit Yayıncılık, 1994.

207-New Age, Lorna St. Aubyn, Ege Meta Yayınları, 1990.

208-Neo-Conların Sonu, Francis Fukuyama, Profil Yayıncılık, 2006.

209-Kimlikli Bedenler, Ahu Antmen, Sel Yayıncılık, 2014.

210-http://albemuthfanzin.blogspot.com.tr/2008/01/edebiyattan-sinemaya-siberpunk.html, Edebiyattan Sinemaya Siberpunk, Oğuzhan Ersümer.

211- http://www.msxlabs.org/forum/edebiyat/366657-cyberpunk-siberpunk-edebiyat.html#ixzz3UvxwqE15, 26 May 2011.

212-Postmodern Kaos ve Sinema, Dr. Rıdvan Şentürk, Avrupa Yakası Yayıncılık, 2011.

213-Hınzır Kız, Mario Vargas Llosa, Can Yayınları, 2015.

214-www.crystalink.com

215-www.labyrinthos.net

216-Labirent, Prof. Dr. Gürhan Tümer, Arredamento Mimarlık-Düşünce, 11/1999.

217-Kapadokya, Faruk Pekin, Maestro.

218-First Labyrinths, Jeff Saward.

219-Yalnızlık Dolambacı, Octavio Paz, Cem Yayınevi, 1993.

220-Şehirler ve Kentler, Mehmet Ali Kılıçbay, İmge Kitabevi, 2000.

221- Mitoloji Sözlüğü, Azra Erhat, Remzi Kitabevi, 1993.

222-Başka Hayatlar, Nilüfer Kuyaş, Dünya Kitapları, 2003.

223-Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Ulus Devlet İnşaası Konferansı, Prof. Dr. Zafer Toprak, 19.01.2015.

224-Değişme, Michel Butor, Dr. Mükerrem Akdeniz, Can Yayınları, 1991.

225-Beyaz Perdenin Karanlık Yüzü: Film Noir, Hakan Savaş.

226-Film Noir, Neo- Noir, Noir’ın Tonları, Boğaziçi Üniversitesi Mithat Alam Film Merkezi Kitapçığı, Güçsal Pusar, Deniz Burga, Alptekin Uzel, Elif Şendur, T. Balca Arda makaleleri, 2004.

227-Varoluşçuluk, Jean-Paul Sartre, Say Yayıncılık, 2003.

228-Yabancının Açıklaması, Jean-Paul Sartre, de Yayınevi, 1965.

229-Sahip olmak Ya Da Olmak, Erich Fromm, Arıtan Yayınevi, 1990.

230-Okumalar Okuması, Alberto Manguel, YKY, 2013.

231-Yokülkeler….Düş Ülkeler….., Güven Turan, Kitap-lık 76, YKY, 2004.

232-Yok Böyle Bir Ülke, Oğuz Demiralp, Kitap-lık 76, YKY, 2004.

233-Ütopya ve Dystopia İmgeleri: Denizden Hiperuzaya, Feride Çiçekoğlu, Porto Üniversitesi Ütopya Araştırmaları Derneği 5. Uluslararası Kongresi, 2004.

234-Hayali Ahali Projesi, Akın Sevinç, OkuyanUs, 2004.

235-Ütopya Gelenekleri: İzlekler ve Varyasyonlar, Lymann Tower Sargent, Kitap-lık 76, YKY, 2004.

236-Bir Sömürgecilik Ütopyası mı?, Kaya Genç, Radikal Kitap, 12.8.2011.

237-Yeni Atlantis, Francis Bacon, Cumhuriyet Dünya Klasikleri Dizisi: 70, 1999.

238-Ütopya, Nilnur Tandaçgüneş, Ayrıntı Yayınları, 2013.

239-Ütopya’nın Sınırlarında: Hicivler ve Robensonadlar, Gregory Claey ve Lymann Tower Sargent, Kitap-lık 76, YKY, 2004.

240-Ütopya Gelenekleri: İzlekler ve Varyasyonlar, Lymann Tower Sargent, Kitap-Lık 76, YKY, 2004.

241-Efendi Uyanıyor, H. G. Wells, Maya Kitap, 2013.

242-Biz, Yevgeni Zamyatin, Ayrıntı Yayınları, 1996.

243-Zamyatin’in “Biz”i Biz miyiz?, Bülent Somay, Ayrıntı Yayınları, 1996.

244-Dikkat! Karanlık Var: Anti-Ütopya, Cengiz Alkan, Radikal Kitap 26 Haziran 2009.

245-Cesur Yeni Dünya, Aldous Huxley, İthaki Yayınları, 2000.

246-Bin Dokuz Yüz Seksen Dört, George Orwell, Can Yayınları, 1994.

247-İki Uçlu Yergi Mızrakları, Celal Üster, Cumhuriyet Kitap Sayı 1048.

248-Neden Orwell?, Celal Üster, Radikal Kitap, 29 Haziran 2001.

249-Animal Farm, George Orwell, New Longman Literature, 2002.

250-Notes About Animal Farm, John Shuttleworth, Longman, 2002.

251-Entelektüelin Kutsal Kitabı Modern Kültür, David S. Kidder & Noah D. Oppenheim, Maya Kitap, 2014.

252-Ben ve O, Sigmund Freud, Telos Yayınevi, 2013.

253-Gerçek Olmak İçin, A. Ömer Türkeş, Radikal Kitap, 25 Aralık 2015.

254-Banksy Duvarın Ardındaki Adam, Will Ellsworth-Jones, Hayalperest Yayınevi, 2015.

255-Başkanlık Yarışı Huysuz Virjin’i Aratmıyor, Nilgün Cerrahoğlu, Cumhuriyet Gazetesi, 5 Mart 2016.

256-Nesnelerin İnterneti: IoT, Ali Akurgal, Cumhuriyet Bilim Teknik, 4 Aralık 2015.

257-Tanrı’nın Tarihi, Karen Armstrong, Ayraç Yayınevi, 1998.

258-Radikal Demokrasi, Der. Alexandros Kioupkiolis ve Giorgos Katsambekis, Koç Üniversitesi Yayınları, 2016.

259-Oy Vermenin Ötesinde: Temsili Demokrasinin Krizi, Jérome E. Roos, onurerem.com, 24/09/2012.

260-2020’de 7.3 Milyon Makine Birbiriyle Konuşacak, Erdal Sağlam, Hürriyet Gazetesi, 29 Nisan 2016.

261-Sosyal Liberalizm, Mehmet Altan, Business Week Türkiye, 26 Kasım 2006.

262-Yarın İçin Sanat, Robb Report, Mart 2016.

263-Yavaş Şehirlerin Hızlı Başkanları Neden Kaybetti?, İsmail Metin, EKOIQ Ağustos 2014.

264-SYKonsept, Sayı 57, Kasım-Aralık 2014.

265-Slow Food Devrimi, Carlo Petrini ve Gigi Padovani, Sinek Sekiz Yayınları, 2012.

266-Slow Food International/www.slowfood.com

267-Slow Food Eylemi, Carlo Petrini ile Söyleşi, Tangör Tan, Yemek ve Kültür, Sayı 6, 2006.

268-Quo Vadis? Küreselleşmenin İki Yüzü, Osman Ulagay, Doğan Kitap, 1999.

269-Bilgi Çağı Savaşları, Dr. Mehmet Uhri, Cumhuriyet Bilim Teknik, 11 Nisan 2014.

270-21.Yüzyıl Okuryazarlık Türleri, Değişen Metin Algısı ve Türkçe Eğitimi; Yrd. Doç. Dr. Mehmet Kurudayıoğlu, Arş. Gör. Sait Tüzel, Çanakkale Onsekiz Mart Üni.; TÜBAR-XXVIII-/2010-Güz.

271-Global Capitalism, BusinessWeek, October 2000.

272-Dünya Vatandaşlığı Enternasyonali, Hıfzı Topuz, Adam Sanat, 2003.

273-Kültür, Demokrasi Modelleri ve Evrensellik, Hıfzı Topuz, Adam Sanat, 2003.

274-Daha İnsanca Bir Dünya Mümkündür, Server Tanilli, Adam Sanat, 2003.

275-Marcos ve Sağcı Aydınlar, Hıfzı Topuz, Adam Sanat, Sayı 176.

276-Pax Americana’nın Sonu Geldi, Prof. Dr. Ayhan Kaya, Radikal Kitap, 12 Ekim 2001.

277-İngiliz Kültürel Çalışmaları, Graeme Turner, Heretik Yayınları, 2015.

278-Siz Hangi Kuşağın İnsanısınız?, Psikolog Barçın Canbolat, blog.milliyet.com.tr

279-#diren(me)x kuşağı, Burçak Pak Yılmaz, Yenibiriş, Temmuz 2013.

280-Nedir Bu Y Kuşağı, Nuran Çakmakçı, Hürriyet, 6 Haziran 2010.

281-Liberalizmin Ölümü, Taha Akyol, Hürriyet, 13 Mayıs 2016.

282-Koçan, Zeynep Yasa Yaman, Baksı Kültür Sanat Vakfı.

283-Ebedi Dönüş Mitosu, Mircea Eliade, İmge Kitabevi, 1994.

284-Ian Ritchie Mimari Buluşlarını Anlattı, Yrd. Doç. Nilüfer Tönel, Sanat Çevresi, Haziran 2005.

285-Takıntı Uluslararası Audio Video Art Festivali, Sanat Çevresi, Haziran 2005.

286-Ölümcül Kimlikler, Amin Maalouf, YKY, 2000.

287-Mağduriyetten Failliğe Kimlikler, Foti Benlisoy, Granta, Bahar 2013.

288-Kimliğim Değil Kendim, Karin Karakaşlı, Granta, Bahar 2013.

289-Sınır Tanımayan Obsesyon Yayoi Kusama, Nilay Örnek, Tempo, Temmuz 2016.

290-Cinsel Kimliklerin Sonu, Judith Butler, Aklın Sol Yarısı, İletişim Yayınları, 2016.

291-Yerel(sel)leşme, Jacques Sapir, Epos Yayınları, 2012.

292-Evanjeliklerden Bush’a İlahi Destek, Aslı Gökçora, TUSAM Amerika Araştırma Masası, Cumhuriyet Strateji.

293-Yemek, Performans Sanatı ve Uyuşmazlık, Hayati Çitaklar, Yemek ve Kültür, Yaz 2014.

294-The Return of the Artist, Viktor Misiano, Curator of the Russian Pavillion in Venice Biennale, 2003.

295- Engizisyon Geleneği Sürüyor, Sol Haber, 27 Kasım 2006.

296-Neoliberalizmi Ciddiye Almak, Ferhat Taylan, Radikal Kitap, 27 Temmuz 2012.

297-Modanın Sonu Değişimin Başlangıcı, Seda Yılmaz, Vogue, Mart 2015.

298- Pasifik Rüzgarları, Zeynep Hekim, İstanbul Art News Contemporary İstanbul Özel, 2015.

299-technotoday.com.tr/etiket/ses-heykelleri

300- plazma-dergi.org/dergi/07/chunk/ch19.html

301-Hiper-kapitalist Kültür, Celal Üster, Cumhuriyet, 28.5.2015.

302- Entering the 21st Century, World Development Report 1999/2000, The World Bank, 2000.

303-Kitaplardan Kurtulabileceğinizi Sanmayın, Umberto Eco ve Jean-Claude Carriére, Can Yayınları, 2010.

304-Tek Bir Yapı Değişimi Başlatabilir, Eren Başağan, Sanat&Tasarım, Kasım 2015.

305-Çağdaş Cam Sanatının İlkleri, Prof. Dr. Cevat Demir, Sanat Çevresi, Haziran 2005.

306-Öldükten Sonra Keşfedilme Zamanı Çoktan Geçti, Ayşegül Savur Özgen, Sanat&Tasarım, Kasım 2015.

307-Kullanışlı Sanat, Gülay Koç, Robb Report, Aralık 2015.

308-Teknoloji Çağında Moda, Füsun Hattat, Sanat&Tasarım, Kasım 2015.

309- Küçük Farklılıklar, Grayson Perry, Pera Müzesi Süreli Sergi Kataloğu, 2015.

310-Kültür, Ed: John Brockman, Alfa Bilim, 2012.

311- Dünyanın Sürekliliği ve Sanat Yapıtı, Hannah Arendt, ed: Beatrice Lenoir, YKY, 2003.

312- Sanat Perspektifinden Çevre Sorunları, Damla Oğuz, Ankara Üniversitesi, dergipark.ulakbim.gov.tr, 2015.

313- Kadına Dair, Çağdaş 1985, Sayı 6, 2012.

314-Medeniyet, Kültür Sanat, Gündüz Vassaf, İletişim Yayınları, 2014.

315-Mitolojinin Gücü, Joseph Campbell, MediaCat, 2015.

316-Yok Olmadan Önce Görmeniz Gereken 10 Yer, Allianz, Buluşma 2015.

317-Güneş Enerjisi Sanatı, James Stillings, National Geographic Türkiye, Haziran 2016.

318-The Anatomy of a Deal, Robert Hughes, Time, November 27, 1989.

319- Tate Modern the Handbook, Tate Publishing, 2000.

320-Taryn Simon, Galeri Mana, Mayıs 2012.

321- Nesli Tehlikede Olan Türler, Tahsin Ceylan, KalDer Önce Kalite, Nisan, Mayıs, Haziran 2016.

322-Sanatsal Gerçeklikler, Olgular ve Öteleri, Hasan Bülent Kahraman, Kapı Yayınları, 2016.

323- Çocukluk hayalini böyle gerçekleştirdi: Gökyüzüne çıkan 500 metrelik merdiven; Caner Uzun, www.nolm.us, 17 Ağustos 2015.

324- Toronto’da sokaklarda akan bir kitap nehri: “Edebiyat trafiğe karşı”; Ayşe B. Tosun, www.nolm.us, 4 Kasım 2016.

325- Kendi Portresi, Beral Madra, Borusan Sanat Galerisi Katalog Metni, Ekim 2002.

326- www.bestdergisi.com.tr – Geçmişten Günümüze En Büyük Şehir Planlama Yatırımı

327- Aklın Sol Yarısı, Razmig Keucheyan, İletişim Yayınları, 2016.

328- Brillo Kutusu, Arthur Danto, Ayrıntı Yayınları, 2016.

329- Sanatın Heterotopyaları: Galeriler ve Müzeler, İlker Cihan Biner, Art Unlimited, 01 Mart 2017.

330- Mümkün Olmayan Müze – Müzeler Ne Gösteriyor, Ali Artun, İletişim Yayınları, 2017.

331- Herkesin ‘Kendi’ Filmi Matrix, Tuna Yılmaz, Altyazı, Mayıs 2003.

332- Matrix ve Felsefe, Elif Refiğ, Altyazı, Mayıs 2003.

333- www.egmus.eu

334-www.aam-us.org

335- Çözüm: Kültür Turizmi, Faruk Pekin, İletişim Yayınları, 2011.

336- Dijital Yayıncılıkta Hipermetin Yazarlığı Sorunu, Gamze Gezginci, www.academia.edu., 2016.

337- Suudi Arabistan Blöf mü Yapıyormuş, Uğur Gürses, Hürriyet, 18 Mayıs 2016.

338- Kübizmin Dönüşü, Gülay Koç, Robb Report, Mayıs 2016.

339- Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Biyomimikri, Selin Akgün, Raillife, Ekim 2016.

340- Türkiye Vasatlığa Mahkum mu?, Gila Benmayor, Hürriyet, 3 Ocak 2017.

341- Dünya Sanat Tarihi, Hugh Honour ve John Fleming, Alfa Başvuru, 2016.

342- Çağdaş Sanat Nasıl Okunur, Michael Wilson, Hayalperest Yayınevi, 2015.

343- www.gorkemunel.com/video-mapping-nedir

344- Projection Maping by Anil Ozsoy on Prezi: https://prezi.com/pmg4fkum7lzj/projection-maping

345- Neden Fransa’da Postyapısalcılık Yok?, Johannes Angermuller, Heretik Yayınları, 2017.

346- Lacan ve Çağdaş Sinema, Todd McGowan ve Sheila Kunkle, Say Yayınları, 2014.

347- Minör Edebiyat ve Minör-Oluş, Mustafa Demirtaş, Göçebe Düşünmek, Metis Defterleri, 2014.

348- Ben Buradan Okuyorum, Tim Parks, Metis Yayınları, 2014.