Etiket arşivi: Diego Rivera

Troçki’nin Sürgün Evleri 5

Troçki’nin vurulduğu ev. Günümüzde müze. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Troçki’nin vurulduğu ev. Günümüzde müze.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Troçki’nin son çalışma odası. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Troçki’nin son çalışma odası.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • Bir müddet sonra, 1938 sonbaharında, Rivera ile Troçki’nin şahsi ve siyasi nedenlerden ötürü arası açıldı. Rivera, sık sık Troçki aleyhine açıklamalarda bulunmaya başladı. Troçki ve eşi, Nisan 1939’da Mavi Ev’den ayrıldılar. Dördüncü Enternasyonal Rivera’yı sosyalizmi terk ederek muhafazakar cumhurbaşkanı adayı Juan Andreu Almazan’ı desteklediği için kınadı.
  • Mayıs 1940’da Troçki’nin evine silahlı baskın oldu. Meksikalı Stalinci grupların yaptığı baskını yöneten ve finanse eden İspanyol iç savaşından ülkesi Meksika’ya dönen komünist ressam David Alfaro Siqueiros’dur (1896-1974). Kapıdaki nöbetçiler pusuya düşürülmüş, Troçki’nin yatak odasına kadar girilmiş, etrafı makineli tüfeklerle taramışlardı. Troçki gürültülerle uyanmış, yandaki odanın dolabına gizlenmiş, bu suretle kurtulmuştu. Troçki’nin oturduğu evin bütün pencerelerinde çelik kepenkler, bahçe duvarlarının üzerinde makineli tüfek yuvaları vardı, ev iyi korunuyordu. Mayıs baskınından sonra güvenlik önlemleri daha da artırıldı. Siqueiros, Diego Rivera ve José Clemente Orozco (1883-1949) kadar ünlü Meksikalı duvar ressamıdır. Siqueiros, Troçki olayındaki rolünden ötürü 1941 yılında Şili’ye sürülmüştür.
  • Troçki ile arası bozuk olan Rivera’dan şüphe edildi, Rivera San Francisco’ya kaçtı.
  • Ağustos 1940’da ikinci saldırı meydana geldi. Fail bu defa uzun yıllardan beri Troçki’yi öldürmek için fırsat kollayan, bu amaçla katibesine sevgili olan, sık sık pasaport değiştiren Frank Jacson/Ramon Mercader’dir. Jacson, pardösüsünün içine saklayabilmek için sapını kestiği dağ kazmasını Troçki’nin kafasına indirdi. Troçki adama yapıştı, bağırdı, muhafızlar adamı yakaladı. Troçki, kaldırıldığı hastanede ertesi gün 62 yaşında öldü. Katil ile tanışıklığı olan Kahlo, sorguya çekildi. Jacson 20 yıla mahkum oldu. Katilin hakiki hüviyeti hiçbir zaman tam olarak anlaşılamadı; Stalinist bir İspanyol olduğu düşünülen Jacson, 1960 yılında cezası bitince serbest bırakıldı ve Çekoslovakya’ya giderek kayboldu.
  • Troçki öldürüldüğü zaman Sovyet Güvenlik Sekreteri ve Sovyet Gizli Polisi şefi Lavrenti Beria (1899-1953) idi.
Troçki’nin vurulduğu evin bahçesinden. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Troçki’nin vurulduğu evin bahçesinden.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • Troçki’nin Stalin’e muhalefeti sertti:
    “Stalin, partimizin en fazla dikkati çeken en değersiz adamıdır. Siyasi ufku son derece dardır. Teorik seviyesi iptidaidir. Leninizm’in Temelleri adlı kitabı, ancak öğrencilerin yapabileceği hatalarla doludur. Hiçbir yabancı dil bilmez. Diğer memleketlerdeki gelişmeleri başkalarının görüşlerinden takip eder. Lenin vasiyetnamesinde onun iki özelliğini belirtmiştir: Kabalığı ve vefasızlığı! Yalancıdır. Namussuz ve ahlaksızdır.”
  • Troçki sürgün günlerinde bir taraftan Rusya’daki sol muhalefeti kuvvetlendirmeye, diğer yandan da Avrupa ve Amerika’da komünist partilerini kontrolü altına almaya, Rusya dışındaki Troçkist grupları birleştirmeye  çalışır. En büyük arzularından biri de Çin Komünist Partisi’ni Stalin’in kontrolünden kurtarmak idi.
  • Meksiko Kenti’nde öldürüldükten sonra Troçki’nin bütün arşivi, Harvard Üniversitesi’nde Houghton Kütüphanesi’nde toplanmıştır.
  • İspanya’nın yeni siyasi partisi Podemos Ocak 2014’te Troçkist antikapitalist bir sol grup tarafından kuruldu. Kuruluşundan dört ay sonra yapılan Avrupa Parlamentosu seçimlerinde 4. parti oldu; 2015 yerel seçimlerinde stratejik kentlerde belediye başkanlıklarını Podemos’un desteklediği adaylar kazandı; Aralık 2015’teki genel seçimlerde ülke genelinde desteklenen 3. parti, kritik merkezlerde 2. parti, ayrılıkçı bölgeler Katalonya ve Bask ülkesinde ise birinci parti oldu. Podemos, Troçki’nin adını başarıyla yaşatan en güncel örnektir.

 

Yararlanılan Kaynaklar

  • Troçki İstanbul’da, Ömer Sami Coşar, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2010.
  • %100 İstanbul, Erk Acarer, İnkilap Kitabevi, 2009.
  • Frida Kahlo, Rauda Jamis, Afa Yayınları, 1991.
  • 14. İstanbul Bienali, Tuzlu Su, Katalog, 2015.
  • Kahlo, Taschen, 1993.
  • Diego Rivera, Founders Society Detroit Institute of Arts, 1986.
  • Podemos’tan ‘Taht Oyunları’ dersleri, Nilgün Cerrahoğlu, Cumhuriyet Gazetesi, 26.12.2015.

 

Troçki’nin Sürgün Evleri 4

  • Troçki, Fransa’dan iki yıl dolmadan 1935’in yazında atılır.
  • Kendisine vize veren Norveç’e geçer. Moskova’nın Oslo hükümeti üzerindeki baskısı sonucu 1936 yılında “susmayı” kabul ettiğine dair imza vermesi istenir. Troçki kabul etmeyince küçük bir köyde ikamete mecbur bırakılır.  Birkaç ay sonra Meksika vizesi Troçki’ye ulaşır. Troçki ve eşi, Ocak 1937’de Meksika’ya varırlar.
  • Meksika vizesinin alınmasında ünlü ressam Diego Rivera’nın (1886-1957) emeği geçer. Cumhurbaşkanı Cardenas’tan izni o alır. Ancak Cardenas da Troçki’nin Meksika’da politik eylemde bulunmamasını şart koşar.
  • Troçki ve eşi Natalya, Meksiko Kenti’nin eski banliyösü Coyoacan’daki, ünlü ressam Frida Kahlo’nun (1907-1954) doğduğu ve ömrünün önemli bir bölümünü geçirdiği (1954 yılı geldiğinde öleceği ve küllerinin saklandığı, 1958 yılında Frida Kahlo Müzesi olan), Mavi Ev diye anılan aile evine yerleştiler ve siyasal çalışma yavaş yavaş örgütlendi. Diego, Dördüncü Enternasyonal’in Meksika bölümüne katıldı. Troçki’ler 1939 yılına kadar Mavi Ev’de yaşadılar.
  • 1938’de Troçki, oğlu Lev Sedov’un Paris’te öldüğünü haber aldı. Oğlunun Gizli Polis tarafından öldürüldüğüne kesin gözüyle bakıldı. Diğer oğlu Sergei Sedov, 1935 yılından beri SSCB’de kayıptı.
Nisan 1938’de André Breton ve ressam eşi Meksika’ya geldiler, Rivera’ların San Angel’deki evine yerleştiler. Bu altı kişi birlikte çalıştılar, seyahat ettiler. Troçki ve Breton bir devrimci sanatçılar federasyonu için manifesto yazmaya soyundular. Troçki’ye göre her şeyin başı ve sonu siyasal etkinlikti, Breton’a göre ise siyaset sanat ve şiirin bütünsel bir parçasıydı. Sonunda manifestoyu Troçki kaleme aldı.  Yukarıdaki fotoğraf 1938 yılında, Chapultepec Parkı’nda çekilmiş. Soldan sağa: Leon Troçki, Diego Rivera, Natalya Sedova, ABD’li Troçkist Reba Hansen, André Breton, Frida Kahlo ve Jean van Heijenoort (Troçki’nin sekreteri). Fotoğraf: Kahlo, Taschen, 1993.

Nisan 1938’de André Breton ve ressam eşi Meksika’ya geldiler, Rivera’ların San Angel’deki evine yerleştiler. Bu altı kişi birlikte çalıştılar, seyahat ettiler. Troçki ve Breton bir devrimci sanatçılar federasyonu için manifesto yazmaya soyundular. Troçki’ye göre her şeyin başı ve sonu siyasal etkinlikti, Breton’a göre ise siyaset sanat ve şiirin bütünsel bir parçasıydı. Sonunda manifestoyu Troçki kaleme aldı.
Yukarıdaki fotoğraf 1938 yılında, Chapultepec Parkı’nda çekilmiş. Soldan sağa: Leon Troçki, Diego Rivera, Natalya Sedova, ABD’li Troçkist Reba Hansen, André Breton, Frida Kahlo ve Jean van Heijenoort (Troçki’nin sekreteri).
Fotoğraf: Kahlo, Taschen, 1993.

André Breton, Diego Rivera ve Troçki, 1938. Sürrealizm’in kuramcılarından Breton, Fransa Dışişleri Bakanlığı tarafından Meksiko Kenti’ne konferans vermek için yollanmıştı. Fotoğraf: Diego Rivera, Founders Society Detroit Institute of Arts, 1986.

André Breton, Diego Rivera ve Troçki, 1938.
Sürrealizm’in kuramcılarından Breton, Fransa Dışişleri Bakanlığı tarafından Meksiko Kenti’ne konferans vermek için yollanmıştı.
Fotoğraf: Diego Rivera, Founders Society Detroit Institute of Arts, 1986.

Frida ile Troçki arasında kısa süreli bir aşk yaşandı. Natalya İngilizce bilmediği için aralarında İngilizce konuşuyorlardı. Okuması için kendisine verdiği kitapların arasına Troçki, Frida’ya yazılmış aşk mektupları koyuyordu. Diego durumun farkında değildi ama Natalya durumu biliyordu. Temmuz 1937’de ayrıldılar. Frida Kasım 1937’de, Troçki’nin doğum günü ve Rus Devrimi’nin yıldönümü için yukarıdaki oto portresini, “Tüm sevgimle” ithafı ile hediye etti. Tablo, Troçki’nin çalışma odasına asıldı. Frida tablonun adını Perdeler Arasında koymuştu. Fotoğraf: Kahlo, Taschen, 1993.

Frida ile Troçki arasında kısa süreli bir aşk yaşandı. Natalya İngilizce bilmediği için aralarında İngilizce konuşuyorlardı. Okuması için kendisine verdiği kitapların arasına Troçki, Frida’ya yazılmış aşk mektupları koyuyordu. Diego durumun farkında değildi ama Natalya durumu biliyordu. Temmuz 1937’de ayrıldılar. Frida Kasım 1937’de, Troçki’nin doğum günü ve Rus Devrimi’nin yıldönümü için yukarıdaki oto portresini, “Tüm sevgimle” ithafı ile hediye etti. Tablo, Troçki’nin çalışma odasına asıldı. Frida tablonun adını Perdeler Arasında koymuştu.
Fotoğraf: Kahlo, Taschen, 1993.