Etiket arşivi: Demokrasi

Popülizm 6

  •  Yeterli güce sahip olan popülistler yeni bir anayasa yazmak ister. Halkoyuna sunulmamış, ulusal istişare ile hazırlandığı öne sürülen, 2012 yılında yürürlüğe girmiş Macar anayasası için Victor Orban “Halk Macar Parlamentosu’na bir emir verdi ve parlamento bunu yerine getirdi. Macar anayasası eleştirildiğinde Macar hükumeti değil, Macar halkı eleştirilmektedir. Her kim Macar hükumetini eleştiriyorsa, Macar halkına saldırıyordur” diyerek popülist mantığını sergilemiştir. Popülist anayasalar, iktidara gelmeleri halinde popülist olmayanların gücünü sınırlamak için tasarlanır. Partizanca hazırlanmış bu anayasalar dışlayıcı olur ve bunları yapanlar, seçimleri kaybetseler bile iktidarlarını sürdürürler.
  • Medya yetkilileri ele geçirilir; gazetecilere ulusal çıkarlara zarar verecek haberler yapmamaları için net mesajlar gönderilir; gizli servisler kontrol altına alınır (Jaroslaw Kaczynski).
  • Eleştirenler doğrudan hain olarak damgalanır. Böyle bir strateji elbette popülistlere mahsus değildir; popülistlere mahsus olan, bunu açıktan ve halkın temsiline dair iddialarından destek alarak yapmalarıdır.
  • Muhalif sivil toplum örgütlerini dış güçler tarafından kullanılıyor göstererek, onları yabancı ajan ilan ederek itibarsızlaştırırlar.
  • Popülist çağrının demokrasinin tutulmamış vaatleri üzerinde yükseldiği söylenir.
  • Araştırmalar, popülizmin, parti sisteminin zayıf olduğu yerlerde daha fazla güçlendiğini gösteriyor. 1990’ların ilk yarısında İtalya’da parti sisteminin çöküşünün, Silvio Berlusconi’yi üretmesi gibi.
  • Yakın zamanda popülizm pratikleşti de: Devleti şirketlerinden birisi gibi yönetmeyi vaat edenler oldu, Silvio Berlusconi ve Kasım 2017 itibarıyla Çekya’da başbakanlık makamına seçilmiş Andrej Babiš gibi.
Fotoğraf: Diken

Fotoğraf: Diken

  • Günümüzde Batı demokrasileri yapılan seçimlerde popülist partilerin zaferlerine şahit olmakta, liberal durum karşıtları iktidara gelmekte. Popülist partiler Batılı toplumların kültürel modernleşmesine karşı çıkıyor, uluslarına tehdit olarak gördükleri göç hareketlerinden küresel elitlere ve uluslararası kurumlara başkaldırıyorlardı. Liberal demokrasilerin ön şartı olan özgürlükçülük ve çoğulculuk fikirleri reddediliyor; Popülistler, Batı dünyasında bir korku ekseni oluşturarak politik kışkırtma yoluyla seçmenlerin hoşnutsuzluklarını ve güvensizliğini istismar edebiliyorlar.
  • Her yıl dünya üzerindeki demokrasi eğilimlerini inceleyen Freedom House 2017 raporuna “Popülistler ve Otokratlar: Küresel Demokrasiye Yönelik Çifte Tehdit” başlığını koymuştu. Rapora göre demokratik ülkelerde popülist ve milliyetçi hareketlerin güç kazanmasıyla küresel özgürlüğün iniş yaşadığı ardışık on birinci yıla girilmişti. Özgür olarak tanımlanan ülkelerde bile siyasal ve sivil haklar konusunda ciddi bir gerileme tespit edilmekteydi. Tabanda popülizm, tavanda ise anti-demokratik eğilimler yaygındı.
  • Mart 2016’da Le Monde Diplomatique, popülist devrimler çağında yaşadığımızı ilan etmişti.
  • Tehlike, demokratik dünyanın bizzat kendisinden kaynaklanıyordu ve popülizm demokrasinin karabasanıydı.
  • Herhangi bir iddia, doğruluktan çok, takipçilerinin sayısı ve coşkusu üzerinden değer kazanır. Bu, popülizmin vereceği en ciddi hasardır.
  • Popülistler demokrasiye zarar veriyor. Seçim kazanmış olmaları, siyasal projelerine otomatik olarak demokratik meşruiyet kazandırmaz. Onların dile getirdikleri problemler, onların formüle ettiği biçimde olmadan ele alınmalıdır.

 

 

Yararlanılan Kaynaklar

Popülizm Nedir?, Jan-Werner Müller, İletişim Yayınları, 2017.

Duvar, Deniz Ülke Arıboğan, İnkılap Kitabevi, 2017.

Siyasi Bir Klişe, Özgür Gökmen, Cumhuriyet Kitap, 28 Eylül 2017.

 

 

 

Popülizm 5

  • Popülistler, siyasal-sosyal bir basitleştirme olarak homojen halk ve yoz elitler ayrımı yaparlar.
  • Popülistlere göre yapılması gerekenler açıktır; değerler ve deneysel kanıtlar ile uğraşılması gereksizdir.
  • İktidara geldiklerinde bağlayıcı bir vekaletname aldıklarını düşünürler. Bu vekaletin detayları, onların yorumlarına dayanır. Bu tutum, demokratik hesap verebilirliği zayıflatır. Her zaman halka dönüp “Yetkiyi bize siz verdiniz, biz sizin istediğinizi yaptık, bizim hatamız değil,” diyebilirler. Oysa demokratik anayasalar siyasetçilerin rolünü bağlayıcı vekalet ile değil, özgür vekalet ile tanımlar. Çünkü özgür vekalette hesap vererek yetkilerini nasıl kullandıklarını meşrulaştırma yükümlülüğü vardır.
  • Komplo teorileri de popülizm mantığından türerler.
  • Pek çok popülist, galip geldikten sonra da mağduru oynamaya devam eder.
  • Popülizm sadece temsili demokrasilerde olur.
  • Popülizmi savunan siyasetçilerin fiiliyatta temsili demokrasiye karşı olduklarını, siyasal katılımdan kaçındıklarını, partiler, parlamento vb. siyasal temsil araçlarını pek ciddiye almadıkları savunulur.
Fotoğraf: Al Jazeera Türk on Twitter

Fotoğraf: Al Jazeera Türk on Twitter

  • Popülist lider her bireyle bağı olduğu hissini vermeyi ister; aracıları (medyayı, parti örgütünü) aradan kaldırmayı arzular. Popülist partilerde neredeyse tüm kademelerin lidere bağlı olması bu yüzdendir. Chavez’in seçim kampanyalarında kullandığı “Chavez Halktır”, “Sen de Bir Chavezsin” gibi sloganların arkasında yatan budur. Twitter bir anlamda lidere medyayı aradan kaldırıp doğrudan ulaşmanın bir aracıdır. Chavez, Alo Başkan adlı TV şovunda savunma bakanına canlı yayında, on tank taburunu Kolombiya sınırına yollamasını söylemişti. Günümüzde de benzer medya kullanımları yapılmaktadır (Macaristan’da radyoda Victor Orban, Ekvador’da Rafael Correa, Bolivya’da Evo Morales vb.).
  • Demokrasinin önceden övülen ara kurumları, doğrudan demokrasi uğruna ortadan kalkar. Popülistler referandum gibi doğrudan demokrasi yollarını da tercih ederler. Ortak iyi tek ise, onu temsil etmenin tek bir yolu varsa partide itirazlar hoş görülmeyecektir. Bu yüzden lider bizzat her şeyi ve herkesi kontrol eder. Parti, tek üyesi olduğunu düşündürten bir kuruma döner. Geert Wilders her cumartesi Özgürlük Partisi’nin meclis üyelerini kendilerini nasıl ifade edecekleri ve yasal işleri nasıl yürütecekleri konusunda aydınlatır. Onunla sürtüşecek cesareti olanları partiden atar.
  • Popülist partiler bir klan gibi örgütlenir. Fransa’da Milli Cephe’yi Jean-Marie Le Pen kurmuş, yerine kızı Marine Le Pen geçmiştir. Marine ise şimdi yeğeni Marion’u yerine hazırlamaktadır.
  • Popülist lider yönetmeyi sürekli seferberlik olarak görür.

 

 

Huntington’ın Demokrasi Dalgaları

  • Demokratikleşme tarih boyunca dalgalar halinde uluslararası toplumu etkilemiş, bazı görüşlere göre, 1980’lerden itibaren kuvvetle esmeye başlayan küreselleşme rüzgarı ile birlikte bu dalgalar iyice yükselmişti.
  •  Olgunlaşmış bir demokrasi, içerisinde insan hakları, kuvvetler ayrılığı, düşünce özgürlüğü, inanç özgürlüğü, genel ve eşit oy gibi ilkeleri barındırmalıydı.
Büyük Dalga, Katsushika Hokusai (1760-1849). Fotoğraf: Kitaplık Kedisi.

Büyük Dalga, Katsushika Hokusai (1760-1849).
Fotoğraf: Kitaplık Kedisi.

  • ABD’li siyaset bilimci Samuel Huntington (1927-2008) 1991 yılında demokrasi dalgalarını üç döneme ayırmıştı. Bu teoriye göre üç demokrasi dalgasına karşılık dünyada iki de ters dalga yaşanmıştı.İlk dalga 1828-1926 yılları arasında Atlantik ve Avrupa’da etkili olmuş, sonra çekilme dönemine girmişti. Bu dönemde 29 demokratik ülke ortaya çıkmıştı.

    Birinci ters dalga 1922-1942: Mussolini’nin iktidara gelmesi ile başlayan dönemdi.

    İkinci demokrasi dalgası 1943-1962 yılları arasında yükselmiş, demokratik ülke sayısı 36 olmuştu.

    İkinci ters dalga 1958-1975 yılları arasındaydı ve demokratik ülke sayısı 30’a düşmüştü. Askeri yönetimlerin iktidara oturduğu ülkeler arasında Portekiz, Yunanistan ve Türkiye de vardı.

    Son dalga 25 Nisan 1974’te Lizbon’da bir radyo istasyonunda çalan Grandola Vila Morena adlı şarkıyla başlıyordu. Kadife Devrim olarak bilinen şiddetsiz bir askeri darbe ile Portekiz’de yükselişe geçen yeni demokrasi dalgası, Soğuk Savaş’ın (1949-1989) bitiminin ardından iyice coşmuştu.

    Huntington’a göre küreselleşmenin hikayesi ile Üçüncü Dalga’nın hikayesi birlikte yazılacaktı. Küresel süreç, demokrasinin önüne çekilen bütün setleri yıkıp geçerken ekonomik piyasaları da serbestleştirerek, hukuk kurallarını evrenselleştirecek ve insan topluluklarını özgürleştirecekti.

    Ama beklendiği gibi olmadı.

Büyük Tavşan Dalgası, Katsushika Hokusai. Bu ünlü tablonun birçok replikası ve yeniden yorumlamaları da yapıldı. Tablonun günümüz mangasının gelişiminde büyük etkileri olduğunu ve Avrupalı büyük sanatçıları da etkilediğini söylemek gerek. Fotoğraf: Kitaplık Kedisi

Büyük Tavşan Dalgası, Katsushika Hokusai.
Bu ünlü tablonun birçok replikası ve yeniden yorumlamaları da yapıldı. Tablonun günümüz mangasının gelişiminde büyük etkileri olduğunu ve Avrupalı büyük sanatçıları da etkilediğini söylemek gerek.
Fotoğraf: Kitaplık Kedisi

 

Yararlanılan Kaynaklar

Duvar, Deniz Ülke Arıboğan, İnkılap Kitabevi, 2017.

Üçüncü Dalga: Geç 20. Yüzyılda Demokratikleşme, Samuel P. Huntington, Kilit Yayınları, 2011.

 

 

Popülizm 3

Fotoğraf: DMY Felsefe

Fotoğraf: DMY Felsefe

  • Popülist siyaset ahlaklı ve ahlaksız, saygın ve yozlaşmış, önem taşıyan halk ile bir önemi olmayanlar arasında ayrımlar yapmaya izin veren bir kritere dayanır.
  • Teknokratlar ve popülistler tek bir siyasal çözüm olduğuna ve tek bir gerçek halk iradesi olduğuna inanırlar.
  • Popülistlerin, meylettikleri büyük dışlama konusunda kimse onlara yetki vermiş değildir. Seçimlerde alınan %51 oy oranı da bu yetkinin kaynağı olamaz.
  • Halkın sadece gerçek halk olan bölümü desteklenmeyi ve iyi idareyi hak ettiği için kitlesel kayırmacılık ya da başka bir deyişle ayrıcalıklı hukuk gündeme gelir. Tarafsız olması gereken bürokratik pozisyonlara kendi taraftarları atanır (Macaristan’da Victor Orban); var olan mahkemelerin prosedürleri değiştirilir, yeni hakimler atanır ( Polonya’da Jaroslaw Kaczynski). Pek çok parti taraftarlarını ödüllendirir. Popülistlere mahsus olan, bu tür pratikleri açıktan ve ahlaki bir meşrulaştırma ile sürdürmeleridir. Bunlar, devlet tarafından desteklenmeyi hak edenlere yapılmaktadır.
  • Yolsuzlukla ilgili çıkan haberler, popülist liderlerin itibarına zarar vermez. Avusturyalı Jörg Haider ve İtalyan Kuzey Ligi yolsuzluğa bulaştılar ama her ikisi de büyümeye devam ediyor.
  • Finlandiya’da Gerçek Finler Partisi, gerçek Finlandiyalıların tek temsilcisi olduğunu iddia eder. İtalya’da Beppe Grillo, diğer tüm adaylar yozlaşmış ve ahlaksız olduğundan parlamentodaki koltuklarının tamamını hak ettiğini öne sürer.
  • Popülist lider seçimle iş başına geldiğinde demokrasinin sınırlarını kendisi belirler.
  • Popülistler her zaman, adına konuştukları homojen halkın inşasıyla meşguldürler.
  • Popülistler, rakiplerinin birbirine benzediğini söylemekten çok hoşlanırlar.
  • Demokratik aktivistler asla halk sadece ve yalnızca biziz demezler, biz de halkın bir parçasıyız derler.
  • Neoliberalizmi eleştirmek, popülist olmak demek değildir.
  • Rusya Devlet Başkanı Putin dünyadaki bütün popülist liderlerin idolü haline gelmiştir. Bu liderler Marine Le Pen gibi sağdan ya da Alexis Chipras gibi soldan gelebilir.

 

Demokrasi, Cumhuriyet ve Özgürlük

Yorumlarınızla bu formata uygun katkıda bulunun listeyi birlikte tamamlayalım…

MÖ 4. yüzyılda Pers şehri Dara (Darius’tan), MS 6. yüzyılda Bizans şehri Anastasiapolis, bugün Mardin’de Oğuzköy. Dara’yı gezerken girdiğimiz mağaradan bozma, neredeyse hiç eşyası olmayan bir evdeki Atatürk resmi.

MÖ 4. yüzyılda Pers şehri Dara (Darius’tan), MS 6. yüzyılda Bizans şehri Anastasiapolis, bugün Mardin’de Oğuzköy.
Dara’yı gezerken girdiğimiz, sahibesi Türkçe bilmeyen, mağaradan bozma, neredeyse hiç eşyası olmayan bir evdeki Atatürk resmi.

Özgür olmak ve demokratik olmak açısından baktığımızda da farklı durumlarla karşılaşıyoruz.

Çin Halk Cumhuriyeti, ne tam anlamıyla özgür ne de demokratiktir. Tayvan 1960 yılından beri hem özgür hem de demokratiktir. Büyük ölçüde Çinlilerden oluşmuş bir toplum olan Singapur demokratiktir, muhalif adaylara da açık olan (her ne kadar pahalıya patlasa da) düzenli seçimler yapılmaktadır, ancak özgür değildir. Medya ve siyasi eylem sıkı bir şekilde denetlenmektedir. Hong Kong ise demokratik ve oldukça özgür bir toplumdur: her ne kadar siyasi baskı ve bir dereceye kadar sansür olsa da, hareketli bir basını vardır. Çin Halk Cumhuriyeti hükümetine cephe alan kitaplar basmak kolaydır ve çeşitli siyasi partilere destek vermektedir (her ne kadar yasakoyucu bu partilerden birinin iktidara gelmesini engellese de). (Modern Çin, Rana Mitter, Dost Kültür Kitaplığı, 2012)