Etiket arşivi: Can Yücel

Şiddet 94| Yasaklar ve Sansür Şiddeti 5 Kitaplar 2

Kum Kitabı 5, Micha Ullman, demir ve kırmızı kum, 2000. Fotoğraf: http://museum.imj.org.il

Kum Kitabı 5, Micha Ullman, demir ve kırmızı kum, 2000.
Fotoğraf: http://museum.imj.org.il

  • Binbir Gece Masalları adlı Ortaçağ’da yazılmış masallar külliyatı 1926-1950 yılları arasında ABD’de müstehcen olduğu gerekçesiyle yasaklanmıştı. Günümüzde Irak, İran ve Afganistan’da hala yasak. Mısır’da da yasaklanması gündemde. 1865 tarihli Lewis Carroll’un fantastik romanı Alice Harikalar Diyarında hayvanlara haddinden fazla insan özellikleri yüklenmiş olmasının insanlara hakaret sayılacağı gerekçesiyle 1931 yılında Çin’in Hunan eyaletinde yasaklandı.
  • 1990 yılında son bölümü tamamlanan Harry Potter serisinin dört kitabı ABD’de cadılığı ve büyücülüğü desteklediği ve satanist gözbağcısı olduğu gerekçesiyle yasaklandı ve yakıldı.
  • Salman Rushdie’nin The Satanic Verses, Şeytan Ayetleri adlı romanı 1988 yılında yayımlanmış, aynı yıl İngiltere’nin en saygın kitap ödüllerinden biri olan Whitbread ödülünü kazanmıştır. Kitap, Müslümanlığa hakaret ettiği gerekçesiyle Hindistan ve Güney Afrika’da yasaklanmış, daha sonra Ayetullah Humeyni tarafından yazar hakkında ölüm fetvası verilmiştir. Rushdie’nin, İslamiyet’in ilk dönemlerindeki bazı olaylara dayanarak taşlama formundaki kurgusal kitabında, Peygamber’in ashabına ve hanımlarına bir genelevdeki fahişelerin ve kadın tüccarlarının ismini verdiği; Peygamber’i Ortaçağ Hıristiyanları tarafından kullanılan şeytan anlamındaki Mahound adıyla anarak onun kutsallığını lekelediği düşünüldü.
  • ABD hükumeti müstehcenlik gerekçesiyle James Joyce’un Ulysses adlı eserini toplatma kararı almış, kitap 1933 yılı sonunda aklanmıştı. D. H. Lawrence’ın Lady Chatterly’in Sevgilisi de zamanın sansür mekanizmalarına takılan eserlerdendir.
  • Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok, Erich Maria Remarque; Yaşam ve Yazgı, Vasili Grossman; Umut, André Malraux; 1984, George Orwell; Alice Harikalar Diyarında, Lewis Carroll; Candide, Voltaire; Canterbury Hikayeleri, Geoffrey Chaucer; Gazap Üzümleri, John Steinbeck; Doktor Jivago, Boris Pasternak; Lolita, Vladimir Nabokov; Hayvan Çiftliği, George Orwell; Madame Bovary, Gustave Flaubert; Suç ve Ceza, Dostoyevski; Cesur Yeni Dünya, Aldous Huxley; Ulysses, James Joyce; Lady Chatterly’nin Sevgilisi, D. H. Lawrence çeşitli ülkelerde, farklı zamanlarda, muhtelif gerekçelerle yasaklanan ünlü eserlerden bazılarıdır.
  • Medarı Maişet Motoru, Sait Faik; Sınıf, Rıfat Ilgaz; Böyle Bir Sevmek, Atilla İlhan; Fikrimin İnce Gülü, Adalet Ağaoğlu; Bizim Köy, Mahmut Makal; Sırça Köşk, Sabahattin Ali; Renkahenk, Can Yücel; Asılacak Kadın, Pınar Kür; Yarın Yarın, Pınar Kür; Bitmeyen Aşk, Pınar Kür; Allah’ın Kızları, Nedim Gürsel; Bir Avuç Gökyüzü, Çetin Altan; Baba ve Piç, Elif Şafak; Yaşadıkça, Rıfat Ilgaz yasaklı Türk edebiyatı külliyatının küçük bir bölümünü oluşturmaktadır. Nazım Hikmet’in kitapları da uzun yıllar yasaklı eserler arasındaydı.
  • Müstehcenlik, savaş karşıtı olmak, mevcut rejimle uyuşmamak genel yasaklama nedenleri arasında ön sıralarda yer alırken ülkemizde komünizm propagandası yapmak, sol görüşü temsil etmek veya çağrıştırmak, askeri/yöre insanını aşağılamak veya küçük düşürmek, köylümüzü fakir göstermek, halkın ar duygularını incitmek, halkı suça teşvik etmek gibi nedenler öne çıkmıştır.
  • Ülkemizin yazarları içinde hapiste yatma rekoru 22,5 yıl ile solcu yazar Hikmet Kıvılcımlı’ya aittir. Kemal Tahir 12,5 yıl, Nazım Hikmet 12 yıl, Necip Fazıl 10,5 yıl, Aziz Nesin 5,5 yıl ile Kıvılcımlı’yı izler.
  • Yasaklanmış eserlerin ve yazarların adlarını, yasaklanma sebeplerini eksiksiz olarak verebilmek neredeyse olanaksızdır. Biz burada bir seçki sunmaya çalıştık.

 

 

 

Japonya 24 | Meici Restorasyonu 2 ve Ertuğrul Fırkateyni

  • Orduda da kast sistemi, hürmet dili kullanımı kalktı. Başkumandan sivil hükümete tabi değildi.
  • Gerekli görülen endüstri kuruldu, hükümet finanse etti, devlet organize etti, işletti, yabancılardan teknik bilgi sağlandı. Başarılı, verimli olan firmalar, askeri olanlar hariç,  şahıslara satıldı. Seçkin bir zümreye, Zaibatsu, Mitsui, Mitsubishi ailelerine. Önce tüketim endüstrisi yerine ağır sanayi kuruldu.
  • Eşitsiz olduğunu düşündükleri dış anlaşmalardan kurtulmayı, modern bir sanayi toplumu kurmayı amaçladılar.
Ertuğrul Fırkateyni: İmparator Meici’nin yeğeni Prens Akihito 1887’de II. Abdülhamit’i ziyaret eder. Rusya ortak düşmandır. İngiltere’ye Müslümanlar için gözdağı vermek ve Japonya’ya iade-i ziyaret için 1889’da Ertuğrul Fırkateyni, Suveyş, Aden, Bombay, Kolombo, Singapur, Saygon, Hong Kong, yoluyla 1890’da Nagazaki’ye varır. Geminin komutanı Osman Bey, Kaptan Ali Bey (torunu Hasan Ali Yücel, torununun oğlu Can Yücel)dir. Dönüş yolunda, Eylülde, tayfun döneminde, denize açılan Ertuğrul Fırkateyni tayfunda parçalanır. Japonlar gemi mürettebatından 69 kişiyi kurtarır. Yaralılara Japon balıkçılar bakar. 500 Türk Kushimoto yakınlarındaki şehitlikte yatıyor. İmparator Meici kurtulanları iki kruvazör ile İstanbul’a gönderir. Fırkateyni ve mürettebatını gösteren üstteki fotoğrafı ve bu olayda hayatını kaybedenler için dikilen anıtı gösteren alttaki fotoğrafı Beşiktaş’taki TBMM Milli Saraylar’da açılan Osmanlı Sarayında Japon Rüzgarı adlı sergide çektim.

Ertuğrul Fırkateyni: İmparator Meici’nin yeğeni Prens Akihito 1887’de II. Abdülhamit’i ziyaret eder. Rusya ortak düşmandır. İngiltere’ye Müslümanlar için gözdağı vermek ve Japonya’ya iade-i ziyaret için 1889’da Ertuğrul Fırkateyni, Suveyş, Aden, Bombay, Kolombo, Singapur, Saygon, Hong Kong, yoluyla 1890’da Nagazaki’ye varır. Geminin komutanı Osman Bey, Kaptan Ali Bey (torunu Hasan Ali Yücel, torununun oğlu Can Yücel)dir. Dönüş yolunda, Eylülde, tayfun döneminde, denize açılan Ertuğrul Fırkateyni tayfunda parçalanır. Japonlar gemi mürettebatından 69 kişiyi kurtarır. Yaralılara Japon balıkçılar bakar. 500 Türk Kushimoto yakınlarındaki şehitlikte yatıyor. İmparator Meici kurtulanları iki kruvazör ile İstanbul’a gönderir.
Fırkateyni ve mürettebatını gösteren üstteki fotoğrafı ve bu olayda hayatını kaybedenler için dikilen anıtı gösteren alttaki fotoğrafı Beşiktaş’taki TBMM Milli Saraylar’da açılan Osmanlı Sarayında Japon Rüzgarı adlı sergide çektim.

  • Meici Restorasyonu ile Kemalist Devrimler’i mukayese etmek ve ortak noktaları sıralamak adet olmuştur.
  • Hedefler ortaktı: yabancı güçlerle savaşarak, iktisadi ve siyasi açıdan bağımsız ulusal bir devlet kurmak.
  • Her ikisi de gücünü askerden aldı.
  • Batılı kıyafete geçildi.
  • Çağdaş birey olma yolunda adımlar atıldı.
  • Eğitim reformlarına önem verildi. Batı eğitim sistemi örnek alındı.
  • Her iki devrim de kapitülasyonları kaldırdı.