Etiket arşivi: Çağdaş Dönemde Müzik

Çağdaş Sanata Varış 318|Çağdaş Dönemde Müzik 5

  • Bir yüzeyin bir veya bir objenin üzerine yansıtım tekniği ile dinamik video alanları oluşturmak sıkça kullanılan bir araç. Projection Mapping, Video mapping denen uygulamadan performanslarda da çok yararlanıyor. Bir uygulama aracılığı ile projeksiyon cihazından ilgili alan yüzeyine belli bir resim ve/veya video görseli yansıtılarak, sahne yüzeyi bilgisayarda harita olarak çıkarılıyor. Harita üzerinde belli noktalar üzerinden animasyon başlatılıyor. Mapping ile ilgilenen kişi hem bu noktaları hem de alan yüzeyinde hangi noktaya ne tip bir görsel geleceğini ve nasıl anime edileceğini belirliyor, görsel ilgili alana projeksiyonla giydiriliyor. Verimli bir etki için ortam karanlık tutuluyor. Görsel, genellikle ses ile senkronize ediliyor. Video mapping, çağdaş insanın görmek istediği etkiyi yaratmada başarılı bulunuyor. Projection Mapping, binanın yapısını durağanlıktan çıkarmak için mimari alanda da kullanılıyor.
Havanın Hareketi, Adrien M & Claire B, 2015. Stüdyo Adrien M ve Claire B, 2004 yılında dijital sanat alanına girdiler. O zamandan beri gerçeklik ve sanallıkla ilişkili performanslar ve gösteriler sergilediler. Çağdaş araçları şiirin hizmetine sundular. Görsel dile teknolojiyi eklediler. Havanın Hareketi adlı dans performanslarında, tüm dansçıların hareketlerine üç boyutlu (3D) video mapping eşlik ediyor, gerçek ile sanal birleşiyor. Sanatçılar, mekanın yatay, dikey ve derinlik boyutuna, hareketle yaratılan dördüncü bir boyutu, zamanı da eklendiklerini düşünüyorlar. Fotoğraf: YouTube

Havanın Hareketi, Adrien M & Claire B, 2015.
Stüdyo Adrien M ve Claire B, 2004 yılında dijital sanat alanına girdiler. O zamandan beri gerçeklik ve sanallıkla ilişkili performanslar ve gösteriler sergilediler. Çağdaş araçları şiirin hizmetine sundular. Görsel dile teknolojiyi eklediler.
Havanın Hareketi adlı dans performanslarında, tüm dansçıların hareketlerine üç boyutlu (3D) video mapping eşlik ediyor, gerçek ile sanal birleşiyor. Sanatçılar, mekanın yatay, dikey ve derinlik boyutuna, hareketle yaratılan dördüncü bir boyutu, zamanı da eklendiklerini düşünüyorlar.
Fotoğraf: YouTube

  • Popping, Locking, Krump, Jookin’, Jit, Cranking, Waacking, Ball Hopping, Breaker Ballet, Mutation, Puppeting, Exorcism, Bone Breaking, Animation gibi sokak danslarına her geçen gün yenileri ekleniyor.

 

Çağdaş Sanata Varış 317|Çağdaş Dönemde Müzik 4

İsimsiz, Serkan Demir, 2012. Baksı Müzesi, 2016. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

İsimsiz, Serkan Demir, 2012.
Baksı Müzesi, 2016.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • Farklılıkların melezleşmesi anlamına gelen ve marjinal gençliğin müziği olan hip-hop türü, İslami izler taşıyan bir karışımla Avrupa’daki bazı Müslüman sanatçılar tarafından da kullanılıyor. Müzikte Avrupa İslam’ı diye bilinen tür, Avrupa müzik sahnesinde önemli bir yer işgal ediyor. Dünyadaki adaletsizlikleri Sufilikten esinlenen İslami tınılar kullanarak yorumlayan, sahnede tespih ve sembolik mekanlar kullanıp, geleneksel kıyafetlerle İslami simgeleri sahneye taşıyorlar. Bu uygulamaya, performans yoluyla gösterilen bir dindarlık biçimi de denebilir. Bu gruplar ayrıca müziğin farklı etnik kökenden Müslümanlar arasında dostluk kurmaya da yardım ettiğini düşünüyorlar.
  • 1990′lı yıllarda dünya çapında popüler olmuş Grunge veya çıkış yerinin adıyla Seattle Sound, alternatif rock’ın bir alt türüdür ve hardcore punk ve heavy metal’den etkiler taşır. Grunge, genellikle yabancılaşma, duyarsızlık, özgürlük isteği gibi konuları içeren öfke dolu şarkı sözleri, hırıltılı vokalleri, cızırtılı gitar tonlarıyla özdeşleştirilir. Çoğu müzisyeni dağınık saçla ve günlük giysilerle sahneye çıkar. Nirvana, Pearl Jam, Soundgarden, Alice in Chains ilk akla gelen Grunge topluluklarıdır.
  • Elektronik RFID (radyo frekansı ile tanımlama teknolojisi) bileklikler, giyilebilir teknolojinin müzik festivallerindeki en büyük temsilcisi. Elektronik bir barkod işlevi gören bu bileklikler, bilet detayları, ödeme bilgileri ve sosyal medya hesapları gibi farklı verileri hafızasında tutuyor. Bu özel bileklikler festival ziyaretçilerinin olduğu kadar, festival yönetimi ve sponsorlar için de büyük bir kolaylık ve detaylı bir bilgi bankası.
  • Dünyada birçok müzik festivali canlı olarak internet üzerinden yayınlanıyor, konser biletleri internetten satın alınabiliyor. Çağdaş Dönem’in deneyim odaklı kuşağı için de cazip bir durum.
  • Artık sanat ve teknoloji beraber yaşıyor. Apple Music’in sevilen tüm müzikleri tek bir uygulamada toplaması, uygulamanın tüm işletim sistemlerinde de yer alması, 2015 yılı itibariyle, müzik sektörünün dijitalleşmesi sürecinde ulaşılan son nokta oldu.
  • İnternette satılan sample beat’lerden satın almak tüm dünyada kullanılan bir yöntem haline geldi. Kimileri bu durumu yaratıcılığın geri plana atılması, dijital tembellik, tüm şarkıların aynılaşması olarak eleştirirken, tutan melodileri kullanmanın daha iyi sonuç verdiğini, sample kullandığını saklamayan sanatçının profesyonel bir iş yaptığını söyleyerek haklı bulanlar da oluyor.

 

Çağdaş Sanata Varış 316|Çağdaş Dönemde Müzik 3

  • 2010 İstanbul Avrupa Kültür Başkenti etkinlikleri kapsamında mühendis-müzisyen Sinan Bökesoy’un (1971-) Gelecekten Masallar adlı projesi, sanatla teknolojiyi buluşturan multimedya konserlerini kapsamaktaydı. Bu görsel-işitsel deneyimde Bökesoy, İstanbul Boğazı’nın akustiği ile yerel vurmalı çalgılar arasında bir eğretileme yaratmayı hedeflemişti. Bökesoy’un bu Yerleştirme projesinde, Boğaz mikrofonlarla dinlenmiş, bir dinleme/algılama sistemi kurulmuş, iki robot kollu performans seti etnik vurmalı çalgı setini çalmış, sanatçı kendi vücudu üzerine yerleştirdiği duyargalarla ses ve görselleri etkileşimli olarak kontrol etmiş, robotların yanı sıra özel tasarım mekanik objeler performansa dahil edilmişti. Etkinliğin çıkış noktası Bökesoy’un proje ile aynı adı taşıyan (Tales of Future) kendi müzik albümü olmuştu. Yerleştirme, müzik, teknoloji ve Performans sanatlarını içeren proje için müzikal mimari yakıştırması yapılmıştır.
Görsel sanatçı Matthew Ritchie (1964-) tarafından 2008 yılında geliştirilen ve çeşitli disiplinlerden uzmanların da yer aldığı deneysel proje The Morning Line, hem bir kamusal sanat projesi hem de bir çağdaş müzik platformu. Fotoğraf:blog.art21.org

Görsel sanatçı Matthew Ritchie (1964-) tarafından 2008 yılında geliştirilen ve çeşitli disiplinlerden uzmanların da yer aldığı deneysel proje The Morning Line, hem bir kamusal sanat projesi hem de bir çağdaş müzik platformu.
Fotoğraf:blog.art21.org

  • 1975 yılında Venezüella’da piyanist besteci José Antonio Abreu‘nun (1939-) başlattığı, dezavantajlı gençlerin kendilerini gerçekleştirebilmelerine yönelik bir araç olarak müzik eğitimi ve icrasını bir model haline getiren El Sistema müzik ile eğitim ve dönüşüm programı, 2011 yılı itibarıyla 280 müzik merkezinde 15 bin eğitmeni ile 350 bin gence ulaşan, bünyesinde 150′yi aşkın gençlik, 70 çocuk ve 30 senfoni orkestrası barındıran geniş çaplı bir sosyal sisteme dönüşmüştür.
  • Çocuklara müzik eğitimi sağlayan ve barışın sesini müzik ile duyurmayı amaçlayan Barış İçin Müzik, mimar Mehmet Selim Baki (1951-) tarafından 2005 yılında kuruldu, 2011 yılında Barış için Müzik Vakfı’na dönüştürüldü. Bugün Barış için Müzik Vakfı çatısı altında Barış için Müzik Orkestraları, Barış için Müzik Korosu, Barış için Müzik Bakır Üflemeliler Topluluğu, Barış için Müzik Yaylı Dörtlüsü, Barış için Müzik Yaylı Orkestrası ve Barış için Müzik Big Band olmak üzere altı topluluk faaliyet gösteriyor.

 

 

Çağdaş Sanata Varış 315|Çağdaş Dönemde Müzik 2

  • Çağdaş Dönem’de müzikte de alternatif yaklaşımlar, disiplinler arası çalışmalar, sıra dışı mekanlarda gösterimler, multimedya ögelerinden yararlanma, farklı dönemler ve müzik türleri arasında etkileşim kuran performanslar gerçekleştirilmiştir.
  • York Üniversitesi gibi bazı yükseköğrenim kurumlarında sanat, mimari, matematik, kozmoloji, müzik ve bilim arasındaki disiplinler arası etkileşimleri keşfetmeyi amaçlayan Müzik Araştırmaları Merkezi bulunuyor.
  • Patti Smith’in Land 1975-2002 adlı albümünün metinlerini ünlü yazar Susan Sontag kaleme aldı. 11 Eylül’de ülkesi ABD’yi eleştirmesiyle çirkin saldırılara maruz kalan Sontag’ın Patti Smith’le yaptığı iş birliği iki radikal sanatçının çağdaş bir uğraşı oldu.
  • Konserlere, genelde bir tiyatro sanatçısının da anlatıcı olarak katılması çağımıza ait bir uygulama.
  • Çağdaş, Klasik ve Caz müzikte ustalık gösterebilen; trompetçi, doğaçlama sanatçısı ve besteci Markus Stockhausen (1957-)gibi müzisyenler çağımızı yansıtıyor.
  • Artık, Pierre Boulez, Julia Morrison, Yannis Xenakis gibi bilgisayar kullanarak beste yapan sanatçılar var.
  • Enstalasyon/Yerleştirme Sanatı’na ses yerleştirmeleri de dahil oldu. Kanadalı sanatçı Janet Cardiff (1957-), 2001 yılında gerçekleştirdiği ses yerleştirmesi Kırk Sesli Motet’te, Thomas Tallis’in elden geçirilmiş eserini kullanmış, besteyi bir ses etkinliğine dönüştürmüş, galeri mekanına yerleştirilen kırk hoparlörün her birinden farklı bir şarkıcının sesi yayınlanmıştır. Galeri mekanında gezinenler, yerlerini değiştirdikçe, işittikleri ses karışımı da değişmiştir. Sanatçı, partneri George Bures Miller ile birlikte 1995 yılından bu yana ses yürüyüşleri de düzenlemektedir. Sanatçılar, çok kanallı kayıt teknolojisi kullanılarak üretilen sesi, katılımcılara verdikleri taşınabilir müzik çalardan dinletirken, müziğin dinleyicilerin çevrelerine ilişkin algılarını radikal şekilde değiştirdiği öne sürmektedir.
  • ABD’li sanatçı Jennifer Allora (1974-) ile Küba doğumlu sanatçı Guillermo Calzadilla (1971-) 2008 yılında bir Performans-Heykel-Resital-Dans eseri ürettiler. Önce 20. yüzyıl başında üretilmiş bir Bechstein piyanoyu hazırladılar: Piyanonun kuyruk kapağı üstünde, ayakta duran bir piyanistin sığabileceği büyüklükte bir delik açtılar; iki oktavı kullanım dışı bırakıp geri kalan telleri işlevlerini yerine getirecek şekilde korudular; piyanonun pedallarını ters yöne çevirdiler. İcracı bir yandan piyano çalarken bir yandan da önceden belirlenmiş koreografiye göre piyanoyu mekan içinde sürekli hareket ettirecekti. Çalınacak eser Hitler’in en sevdiği bestelerden biri olan Neşeye Övgü (Beethoven, Dokuzuncu Senfoni’nin bir bölümü, 1824), 1942 yılında Wilhelm Furtwängler yönetiminde Hitler’in doğum gününde bir Bechstein ile çalınmıştı. Neşeye Övgü ayrıca Irkçı politika ile yönetilen Rodezya’nın (Zimbabwe’nin eski adı) ulusal marşı idi; Kültür Devrimi sırasında Çinliler tarafından benimsenmişti ve Avrupa Birliği’nin marşı idi. Sanatçı ikilinin küresel siyasetin alegorisini yaptıkları pek çok eseri bulunuyor.
Çeşitli sanatçılar tarafından icra edilen Dur, Onar, Hazırla: Hazırlanmış Piyano için Neşeye Övgü Çeşitlemeleri’ni MoMA’da Jun Sun çalarken. Fotoğraf:  Ángel Franco/The New York Times

Çeşitli sanatçılar tarafından icra edilen Dur, Onar, Hazırla: Hazırlanmış Piyano için Neşeye Övgü Çeşitlemeleri’ni MoMA’da Jun Sun çalarken.
Fotoğraf: Ángel Franco/The New York Times

 

Çağdaş Sanata Varış 314|Çağdaş Dönemde Müzik 1

Otantik İcra

  • 1600-1750 yılları arasına tarihlenen, Floransa sarayları için yapılan, Venedik’te ise ticari amaç taşıyan Barok müzik 20. yüzyılda yeniden keşfedilmiştir.
  • 1980’lerde Ortaçağ, Rönesans ve Barok’a Erken/Eski Dönem denmiş ve otantik icra dönemi başlamıştır. Günümüzde dönem pratiğinin uygulanması önemseniyor; tarihsel farkındalık içeren icra (historically informed practice) gerekli görülüyor. Mozart pianoforte, klavikord kullanıyordu; onun eserlerini piyanoyla icra etmek otantik icra ile çelişiyor. Bach, Leipzig’deki kilisede Passion’u 8 kişilik bir koroya söyletmiş. Eseri, kalabalık bir koroya söyletmek doğru bulunmuyor.
  • Günümüzde arzu edilen, Barok çalışmış olanın Barok, Romantik çalışmış olanın Romantik dönem eserlerini icra etmesi.
Erken Dönem Müziği ile anılan Hortus Musicus 2016’da konserlere ev sahipliği yapmaya başlayan İstanbul Deniz Müzesi’ndeydi. Programlarında yer alan eserlerin en eskisi 12. yüzyıla tarihleniyordu. Toplulukta üçü ses sanatçısı olmak üzere on müzisyen vardı. Barok dönem müziğinde sesin şarkı gibi değil, enstrüman gibi çıkması gerektiğini; düz, çınlak ve vibrasyonsuz olmasını izledik. Otantik icrayı tamamlayıcı bir uygulama olarak müzisyenler dönemin giysi tarzını seçmişlerdi. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Erken Dönem Müziği ile anılan Hortus Musicus 2016’da konserlere ev sahipliği yapmaya başlayan İstanbul Deniz Müzesi’ndeydi. Programlarında yer alan eserlerin en eskisi 12. yüzyıla tarihleniyordu. Toplulukta üçü ses sanatçısı olmak üzere on müzisyen vardı. Barok dönem müziğinde sesin şarkı gibi değil, enstrüman gibi çıkması gerektiğini; düz, çınlak ve vibrasyonsuz olmasını izledik.
Otantik icrayı tamamlayıcı bir uygulama olarak müzisyenler dönemin giysi tarzını seçmişlerdi.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Sigiswald Kuijken, Barok kemanın doğru tarzda nasıl çalınması gerektiğine dair çalışmalar yapmış. O dönemde kemanın çene altına dayanmadan çalınması gerektiğini ortaya koymuş. Konser öncesi dönem pratikleri hakkında bilgi vermeyi önemsiyor. Kendisi de dönemin çalgılarını kullanıyor. Sigiswald Kuijken, 2004’te violoncello da spalla, omuz çellosu, adıyla bilinen çalgı aletini literatüre kazandırmış. Bach’ın çello için olan eserlerini yazarken aklında bu aletin olduğu düşünülüyormuş.  Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Sigiswald Kuijken, Barok kemanın doğru tarzda nasıl çalınması gerektiğine dair çalışmalar yapmış. O dönemde kemanın çene altına dayanmadan çalınması gerektiğini ortaya koymuş. Konser öncesi dönem pratikleri hakkında bilgi vermeyi önemsiyor. Kendisi de dönemin çalgılarını kullanıyor.
Sigiswald Kuijken, 2004’te violoncello da spalla, omuz çellosu, adıyla bilinen çalgı aletini literatüre kazandırmış. Bach’ın çello için olan eserlerini yazarken aklında bu aletin olduğu düşünülüyormuş.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

  • 1986 yılında kurulan Les Musiciens du Louvre, Barok, Klasik ve Romantik dönem eserlerini dönem çalgılarıyla icra eden topluluklardan biri.
  • Arp sanatçımız Şirin Pancaroğlu da geçmişi 2500 yıl önceye dayanan, 17. yüzyılda Osmanlı’da da kullanılan, Osmanlı dönemi minyatürlerinde sıkça betimlenen, yere oturarak çalınan, ancak tarih içinde kaybolan bir arp olan Çeng’i yeniden müzik dünyasına kazandırdı.
Fotoğraf:www.wikiwand.com

Fotoğraf:www.wikiwand.com

Yazılı ve görsel belgelerden öğrendiğimize göre arp, telli çalgıların en eski örneğidir. Sümer, Asur, Mısır, Orta Asya, Moğol, Timurlu, İran ve Hint sarayları ile Araplarda kullanılmış, en eski medeniyetlerden aktarılarak Osmanlı’ya ulaşmıştır. Çeng, Osmanlı kültüründe kadınlarla ilişkilendirilmiştir. Çengi, hem Çeng çalan kadını, hem de dans eden kadını tanımlayan bir sıfat olmuştur. Fotoğraf:www.musikidergisi.net

Yazılı ve görsel belgelerden öğrendiğimize göre arp, telli çalgıların en eski örneğidir. Sümer, Asur, Mısır, Orta Asya, Moğol, Timurlu, İran ve Hint sarayları ile Araplarda kullanılmış, en eski medeniyetlerden aktarılarak Osmanlı’ya ulaşmıştır. Çeng, Osmanlı kültüründe kadınlarla ilişkilendirilmiştir. Çengi, hem Çeng çalan kadını, hem de dans eden kadını tanımlayan bir sıfat olmuştur.
Fotoğraf:www.musikidergisi.net