Etiket arşivi: askeri darbe

Şiddet 69| İç Savaş ve Devrim Şiddeti 5

1975-1979 yılları arasında Kızıl Kmerler’in gözaltı ve işkence merkezi Tuol Sleng (Güvenlik Hapishanesi) veya Security Office 21 veya kısaca S-21. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Phnom Penh, 1998.

1975-1979 yılları arasında Kızıl Kmerler’in gözaltı ve işkence merkezi Tuol Sleng (Güvenlik Hapishanesi) veya Security Office 21 veya kısaca S-21.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, Phnom Penh, 1998.

  • Rus komünizmi acımasız, baskıcı ve kanlıydı fakat eşsiz değildi. Ekonomik sonuçlar ve çekilen acılar örneğin 1970’lerde Kızıl Kmerler’in idaresinde Kamboçya’da yaşananlara; Çin’de ve Kuzey Kore’dekilere benziyordu. Komünist ekonomik kurumlar tüm gücü komünist partilerin ellerinde yoğunlaştırıp bu gücün kullanımına hiçbir kısıtlama getirmeyen siyasal kurumlar tarafından destekleniyordu.
  • Kamboçya Komünist Partisinin silahlı kanadı olan Kızıl Kmerler adlı gerilla teşkilatının başı, 1976-1979 yıllarında Kamboçya başbakanı olan Pol Pot (1925-1998) ve rejimi, 3 yıl 8 ay içinde, ülke nüfusunun yaklaşık yarısını, 3 milyon kişiyi  katletti. Katledilenler arasında tek suçu gözlük kullanmak olanlar da vardı. Optik gözlük takanların okumuş kişiler olduğu varsayılıyordu ve bu rejimde elitlere yer yoktu. Böyle bir katliam gerçekleştiren Pol Pot rejiminin sonunu 1978’de Vietnam’la yaptıkları savaş getirdi. Yalnızca gerilla gücüne sahip olan Kızıl Kmerler Vietnam karşısında kısa sürede mağlup oldu ve Pol Pot rejimi yıkıldı.  Vietnam ordusu 100 bin kişilik bir askeri güçle Kamboçya’yı işgal etti. Pol Pot ve ekibi Tayland’a kaçmak zorunda kaldı. Vietnamlılar ise ülkede Kızıl Kmerler’den kaçanların da içinde bulunduğu yeni bir hükümet kurdular. Böylece Kamboçya halkı hiçbir zaman hatırlamak dahi istemediği bu kanlı rejimden kurtuldu.
Kırbaçlanırken veya elektrik verilirken bağırmanın yasak olması gibi Güvenlik Hapishanesi’nin kurallarının listesi. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Kırbaçlanırken veya elektrik verilirken bağırmanın yasak olması gibi Güvenlik Hapishanesi’nin kurallarının listesi.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Kızıl Kmer rejimi sırasında öldürülenlerden Choeung Ek (Ölüm Tarlaları - Killing Fields) oluşturulduğu biliniyordu. Rejimin devrilmesinden sonra buralar gün yüzüne çıkartıldı. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Kızıl Kmer rejimi sırasında öldürülenlerden Choeung Ek (Ölüm Tarlaları – Killing Fields) oluşturulduğu biliniyordu. Rejimin devrilmesinden sonra buralar gün yüzüne çıkartıldı.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu

Moncada Kışlası, Santiago de Cuba, Kuba. Fidel Castro ve yoldaşları tarafından 26 Temmuz 1953'te Moncada Kışlası'na yapılan baskın, 1959’un hemen başında gerçekleşecek olan Küba Devrimi için son derece önemli bir atak olmuştu. Adını bu baskının tarihinden alan 26 Temmuz Hareketi, José Martí’nin düşüncelerine dayanan ulusal, antiemperyalist ve demokratik ideolojiye sahipti. Hareket, Fulgencio Batista diktatörlüğüne karşı oluşturulmuş bir örgütlenmeydi. Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 1997.

Moncada Kışlası, Santiago de Cuba, Kuba.
Fidel Castro ve yoldaşları tarafından 26 Temmuz 1953′te Moncada Kışlası’na yapılan baskın, 1959’un hemen başında gerçekleşecek olan Küba Devrimi için son derece önemli bir atak olmuştu.
Adını bu baskının tarihinden alan 26 Temmuz Hareketi, José Martí’nin düşüncelerine dayanan ulusal, antiemperyalist ve demokratik ideolojiye sahipti. Hareket, Fulgencio Batista diktatörlüğüne karşı oluşturulmuş bir örgütlenmeydi.
Fotoğraf: Füsun Kavrakoğlu, 1997.

  • Demokratik rejimlerin sonunun bir askeri darbe ile gelmesi de sık rastlanan bir şiddet türüdür.
  • Mısır’da ülkenin seçilmiş ilk cumhurbaşkanı Muhammed Mursi, 3 Temmuz 2013 günü Mısır Genelkurmay Başkanı ve Savunma Bakanı Abdulfettah El Sisi tarafından yapılan darbeyle görevden alındı ve tutuklandı. Mursi hakkında beş dava açıldı. Bir davadan 20 yıl, birinden müebbet hapis, birinden ise idam cezası aldı.
    Kasım 2012′de Mursi’nin bazı düzenlemeleri içeren anayasal bildiriyi yayımlamasıyla ülke çapında bazı protestolar başlamıştı. Ordunun sivil grupların da desteğiyle 3 Temmuz darbesini gerçekleştirdiği ifade ediliyor. Darbeden sonraki iki aylık süreçte binlerce kişinin katledildiği, 10 binden fazla kişinin yaralandığı haberleri basında yer aldı.

 

 

Huntington’ın Demokrasi Dalgaları

  • Demokratikleşme tarih boyunca dalgalar halinde uluslararası toplumu etkilemiş, bazı görüşlere göre, 1980’lerden itibaren kuvvetle esmeye başlayan küreselleşme rüzgarı ile birlikte bu dalgalar iyice yükselmişti.
  •  Olgunlaşmış bir demokrasi, içerisinde insan hakları, kuvvetler ayrılığı, düşünce özgürlüğü, inanç özgürlüğü, genel ve eşit oy gibi ilkeleri barındırmalıydı.
Büyük Dalga, Katsushika Hokusai (1760-1849). Fotoğraf: Kitaplık Kedisi.

Büyük Dalga, Katsushika Hokusai (1760-1849).
Fotoğraf: Kitaplık Kedisi.

  • ABD’li siyaset bilimci Samuel Huntington (1927-2008) 1991 yılında demokrasi dalgalarını üç döneme ayırmıştı. Bu teoriye göre üç demokrasi dalgasına karşılık dünyada iki de ters dalga yaşanmıştı.İlk dalga 1828-1926 yılları arasında Atlantik ve Avrupa’da etkili olmuş, sonra çekilme dönemine girmişti. Bu dönemde 29 demokratik ülke ortaya çıkmıştı.

    Birinci ters dalga 1922-1942: Mussolini’nin iktidara gelmesi ile başlayan dönemdi.

    İkinci demokrasi dalgası 1943-1962 yılları arasında yükselmiş, demokratik ülke sayısı 36 olmuştu.

    İkinci ters dalga 1958-1975 yılları arasındaydı ve demokratik ülke sayısı 30’a düşmüştü. Askeri yönetimlerin iktidara oturduğu ülkeler arasında Portekiz, Yunanistan ve Türkiye de vardı.

    Son dalga 25 Nisan 1974’te Lizbon’da bir radyo istasyonunda çalan Grandola Vila Morena adlı şarkıyla başlıyordu. Kadife Devrim olarak bilinen şiddetsiz bir askeri darbe ile Portekiz’de yükselişe geçen yeni demokrasi dalgası, Soğuk Savaş’ın (1949-1989) bitiminin ardından iyice coşmuştu.

    Huntington’a göre küreselleşmenin hikayesi ile Üçüncü Dalga’nın hikayesi birlikte yazılacaktı. Küresel süreç, demokrasinin önüne çekilen bütün setleri yıkıp geçerken ekonomik piyasaları da serbestleştirerek, hukuk kurallarını evrenselleştirecek ve insan topluluklarını özgürleştirecekti.

    Ama beklendiği gibi olmadı.

Büyük Tavşan Dalgası, Katsushika Hokusai. Bu ünlü tablonun birçok replikası ve yeniden yorumlamaları da yapıldı. Tablonun günümüz mangasının gelişiminde büyük etkileri olduğunu ve Avrupalı büyük sanatçıları da etkilediğini söylemek gerek. Fotoğraf: Kitaplık Kedisi

Büyük Tavşan Dalgası, Katsushika Hokusai.
Bu ünlü tablonun birçok replikası ve yeniden yorumlamaları da yapıldı. Tablonun günümüz mangasının gelişiminde büyük etkileri olduğunu ve Avrupalı büyük sanatçıları da etkilediğini söylemek gerek.
Fotoğraf: Kitaplık Kedisi

 

Yararlanılan Kaynaklar

Duvar, Deniz Ülke Arıboğan, İnkılap Kitabevi, 2017.

Üçüncü Dalga: Geç 20. Yüzyılda Demokratikleşme, Samuel P. Huntington, Kilit Yayınları, 2011.